Adhyaya 6

Verse 1

शेष उवाच । इत्थं स्वागतसंतुष्टं ब्रह्मचर्यतपोनिधिम् । उवाच मतिमान्वीरः सर्वलोकगुरुर्मुनिम्

শেষে ক’লে: এইদৰে স্বাগতে সন্তুষ্ট হোৱা, ব্ৰহ্মচৰ্য আৰু তপস্যাৰ নিধান, সকলো লোকৰ গুৰু সেই মুনিক বুদ্ধিমান বীৰে সম্বোধন কৰিলে।

Verse 2

स्वागतं ते महाभाग कुंभयोने तपोनिधे । त्वद्दर्शनेन सर्वे वै पाविताः सकुटुंबकाः

হে মহাভাগ! হে কুম্ভযোনি, তপোনিধি! তোমাক স্বাগতম। তোমাৰ দৰ্শনে আমি সকলোৱে পৰিয়ালসহ নিশ্চয় পবিত্ৰ হ’লোঁ।

Verse 3

कच्चिन्मतिस्ते वेदेषु शास्त्रेषु परिवर्तते । त्वत्तपोविघ्नकर्ता वै नास्ति भूमंडले क्वचित्

তোমাৰ বুদ্ধি কি বেদ আৰু শাস্ত্ৰত স্থিৰভাৱে নিবিষ্ট থাকে? নিশ্চয় পৃথিৱীমণ্ডলত ক’তো তোমাৰ তপস্যাত বিঘ্ন ঘটাব পৰা কাকো নাই।

Verse 4

लोपामुद्रा महाभाग या च ते धर्मचारिणी । यस्याः पतिव्रता धर्मात्सर्वं भवति शोभनम्

হে মহাভাগ! লোপামুদ্ৰা—তোমাৰ ধৰ্মচাৰিণী পত্নী; যাৰ পতিব্ৰতা-ধৰ্মৰ বলত সকলো মঙ্গলময় আৰু শোভন হৈ উঠে।

Verse 5

अपि शंस महाभाग धर्ममूर्ते कृपानिधे । अलोलुपस्य किं कार्यं करवाणि मुनीश्वर

হে মহাভাগ, ধৰ্মমূৰ্তি, কৃপানিধি! অনুগ্ৰহ কৰি কোৱা—লোভশূন্য জনৰ বাবে কোন কাৰ্য বাকি থাকে? হে মুনীশ্বৰ, মই কি কৰোঁ?

Verse 6

इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे शेषवात्स्यायनसंवादे रामाश्वमेधे । रावणोत्पत्तिर्नाम षष्ठोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ পাতালখণ্ডত, শেষ আৰু বাত্স্যায়নৰ সংবাদত, ৰামৰ অশ্বমেধ-প্ৰসঙ্গত, ‘ৰাৱণৰ উৎপত্তি’ নামৰ ষষ্ঠ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 7

शेष उवाच । इत्युक्तो लोकगुरुणा राजराजेन धीमता । उवाच रामं लोकेशं विनीततरभाषया

শেষ ক’লে: লোকগুৰু, বুদ্ধিমান ৰাজৰাজে এইদৰে ক’ত, তেওঁ লোকেৰ ঈশ্বৰ ৰামক আৰু অধিক বিনয়ী ভাষাৰে উত্তৰ দিলে।

Verse 8

अगस्त्य उवाच । स्वामिंस्तव सुदुर्दर्शं दर्शनं दैवतैरपि । मत्वा समागतं विद्धि राजराज कृपानिधे

অগস্ত্য ক’লে: হে স্বামী! তোমাৰ দর্শন দেৱতাসকলৰ বাবেও অতি দুৰ্লভ—এই কথা জানিয়েই মই ইয়ালৈ আহিছোঁ; হে ৰাজৰাজ, কৃপানিধি!

Verse 9

हतस्त्वया रावणाख्यस्त्वसुरो लोककंटकः । दिष्ट्याद्य देवाः सुखिनो दिष्ट्या राजा बिभीषणः

তোমাৰ দ্বাৰাই ৰাৱণ নামে সেই অসুৰ—লোকসমূহৰ কণ্টক—নিহত হ’ল। সৌভাগ্যবশত আজি দেৱতাসকল শান্তিত আছে; সৌভাগ্যবশত বিভীষণ ৰজা হ’ল।

Verse 10

राम त्वद्दर्शनान्मेऽद्य गतं वै दुष्कृतं किल । संपूर्णो मे मनःकोश आनंदेन सुरोत्तम

হে ৰাম, আজি তোমাৰ দৰ্শনে মোৰ পাপকৰ্মৰ দোষ নিশ্চয়েই দূৰ হ’ল। হে দেৱশ্ৰেষ্ঠ, মোৰ হৃদয়ৰ ভঁৰাল আনন্দেৰে সম্পূৰ্ণ ভৰি উঠিল।

Verse 11

इत्युक्त्वा स बभूवाशु तूष्णीं कुंभसमुद्भवः । रामसंदर्शनाह्लादविह्वलीकृतमानसः

এইদৰে কৈ কুম্ভসম্ভৱ ঋষি তৎক্ষণাৎ নীৰৱ হ’ল; ৰামদৰ্শনৰ আনন্দে তেওঁৰ মন বিহ্বল হৈ কঁপিবলৈ ধৰিলে।

Verse 12

रामः पप्रच्छ तं भूयो मुनिं ज्ञानविशारदम् । लोकातीतं भवद्भावि सर्वं जानासि सर्वतः

তাৰ পাছত ৰামে পুনৰ জ্ঞানত নিপুণ সেই মুনিক সুধিলে: “তুমি সকলো দিশে সকলো জানো—লোকাতীত যি, আৰু যি হৈ গৈছে আৰু যি হ’বলৈ আছে।”

Verse 13

मुने कथय मे सर्वं पृच्छतो हि सुविस्तरम् । कोऽसौ मया हतो यो हि रावणो विबुधार्दनः

হে মুনি, মই সুধিছোঁ—মোক সকলো কথা বিস্তাৰে কোৱা। যি ৰাৱণ দেৱবধকাৰী, যাক মই বধ কৰিলোঁ—সেইজন আসলে কোন আছিল?

Verse 14

कुंभकर्णोऽपि कस्त्वेष का जातिर्वै दुरात्मनः । देवो दैत्यः पिशाचो वा राक्षसो वा महामुने

আৰু এই কুম্ভকৰ্ণ কোন? সেই দুষ্টচিত্তৰ জন্ম-জাতি কি—সেইজন দেৱ নে দৈত্য, পিশাচ নে ৰাক্ষস, হে মহামুনি?

Verse 15

सर्वमाख्याहि सर्वज्ञ सर्वं जानासि विस्तरात् । अतः कथय मे सर्वं कृपां कृत्वा ममोपरि

হে সৰ্বজ্ঞ, সকলো কথা কহা; তুমি সকলো বিস্তাৰে জানো। সেয়ে মোৰ ওপৰত কৃপা কৰি সকলো কথা মোক কোৱা।

Verse 16

इति श्रुत्वा ततो वाक्यं कुंभजन्मा तपोनिधिः । यत्पृष्टं रघुराजेन प्रवक्तुं तत्प्रचक्रमे

সেই বাক্য শুনি, ঘটজন্মা তপোনিধি ঋষিয়ে, ৰঘুবংশৰ ৰজাই যি সুধিছিল, তাক ক’বলৈ আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 17

राजन्सृष्टिकरो ब्रह्मा पुलस्त्यस्तत्सुतोऽभवत् । ततस्तु विश्रवा जज्ञे वेदविद्याविशारदः

হে ৰাজন, সৃষ্টিকৰ ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰ আছিল পুলস্ত্য। তাৰপিছত পুলস্ত্যৰ পৰা বিশ্ৰৱা জন্মিল, যি বেদ-বিদ্যাত পাৰদৰ্শী আছিল।

Verse 18

तस्य पत्नीद्वयं जातं पातिव्रत्यचरित्रभृत् । एका मंदाकिनी नाम्नी द्वितीया कैकसी स्मृता

তেওঁৰ দুজনী পত্নী আছিল, দুয়ো পতিৱ্ৰতা ধৰ্মে খ্যাত। এগৰাকীৰ নাম মন্দাকিনী, দ্বিতীয়গৰাকী কাইকসী বুলি স্মৃত।

Verse 19

पूर्वस्यां धनदो जज्ञे लोकपालविलासभृत् । योऽसौ शिवप्रसादेन लंकावासमचीकरत्

পূৰ্ব দিশাত ধনদ (কুবেৰ) জন্মিল, লোকপালৰ ঐশ্বৰ্য-শোভা ধাৰণকাৰী; যি শিৱৰ কৃপাতে লংকাত বাস কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 20

विद्युन्मालिसुतायां तु पुत्रत्रयमभून्महत् । रावणः कुंभकर्णश्च तथा पुण्यो बिभीषणः

বিদ্যুন্মালীৰ কন্যাৰ গৰ্ভত তিনিজন মহৎ পুত্ৰ জন্মিল—ৰাৱণ, কুম্ভকৰ্ণ, আৰু ধৰ্মবান পুণ্যশীল বিভীষণ।

Verse 21

राक्षस्युदरजन्मत्वात्संध्यासमयसंभवात् । द्वयोरधर्मनिपुणा मतिरासीन्महामते

ৰাক্ষসীৰ গৰ্ভজাত হোৱাৰ বাবে আৰু সন্ধ্যা-সময়ত জন্ম হোৱাৰ বাবে, হে মহামতে, তাইৰ মনোবৃত্তি অধৰ্মত নিপুণ হৈ উঠিল।

Verse 22

एकदा तु विमानेन पुष्पकेण सुशोभिना । कांचनीयोपकल्पेन किंकिणीजालमालिना

এবাৰ সুন্দৰ শোভাযুক্ত পুষ্পক বিমানত—সোনালী উপকৰণে সজ্জিত আৰু ঝংকাৰময় ঘণ্টাৰ জালে অলংকৃত—(তেওঁ/তেওঁলোকে গমন কৰিলে)।

Verse 23

आरुह्य पितरौ द्रष्टुं प्रायाच्छोभासमन्वितः । स्वगणैः संस्तुतो भूत्वा नानारत्नविभूषणैः

আৰুহি তেওঁ পিতৃ-মাতৃক দৰ্শন কৰিবলৈ প্ৰস্থান কৰিলে, শোভাৰে দীপ্ত; নিজৰ গণসমূহে স্তৱিত আৰু নানা ৰত্নৰ অলংকাৰে বিভূষিত।

Verse 24

आगत्य पित्रोश्चरणे पतित्वा चिरमात्मजः । हर्षविह्वलितात्मा च रोमांचिततनूरुहः

তাত উপস্থিত হৈ বহুদিনৰ পৰা বিচ্ছিন্ন পুত্ৰে পিতৃ-মাতৃৰ চৰণত পৰি প্ৰণাম কৰিলে; আনন্দে হৃদয় ব্যাকুল হ’ল, দেহৰ ৰোমাঞ্চ উঠিল।

Verse 25

उवाच मेऽद्य सुदिनं महाभाग्यफलोदयः । यन्मे युष्मत्पदौ दृष्टौ महापुण्यददर्शनौ

সেইয়ে ক’লে: “আজি মোৰ বাবে শুভদিন, মহাভাগ্যৰ ফল উদয় হ’ল—কাৰণ মই তোমালোকৰ চৰণদ্বয় দৰ্শন কৰিলোঁ, যাৰ দৰ্শনে মহাপুণ্য দান হয়।”

Verse 26

इत्यादिभिः स्तुतिपदैः स्तुत्वागान्मंदिरं स्वकम् । पितरावपि संहृष्टौ पुत्रस्नेहाद्बभूवतुः

এনেদৰে স্তুতিবচনেৰে প্ৰশংসা কৰি সি নিজৰ গৃহলৈ গ’ল; আৰু পুত্ৰস্নেহৰ বশে পিতৃ-মাতৃও আনন্দিত হ’ল।

Verse 27

तं दृष्ट्वा रावणो धीमाञ्जगाद निजमातरम् । कोऽयं पुमान्सुरो वाथ यक्षो वाथ नरोत्तमः

তাক দেখি বুদ্ধিমান ৰাৱণে নিজৰ মাতৃক ক’লে: “এইজন কোন পুৰুষ—দেৱতা নে, যক্ষ নে, নতুবা কোনো উত্তম মানব?”

Verse 28

योऽसौ मम पितुःपादौ सन्निषेव्य गतः पुनः । महाभाग्यनिधिः स्वीयैर्गणैः सुपरिवारितः

যিজনে মোৰ পিতাৰ চৰণসেৱা কৰি পুনৰ উভতি আহিছে—সেইজন মহাভাগ্যৰ ভঁৰাল, নিজৰ গণসমূহে সুপৰিবেষ্টিত।

Verse 29

केनेदं तपसा लब्धं विमानं वायुवेगधृक् । उद्यानारामलीलादि विलासस्थानमुत्तमम्

বায়ুৰ বেগধাৰী এই বিমান—উদ্যান, আৰাম আৰু ক্ৰীড়া-লীলাৰ সৰ্বোত্তম আনন্দ-ধাম—কাৰ তপস্যাৰ ফলত লাভ হ’ল?

Verse 30

शेष उवाच । इति वाक्यं समाकर्ण्य जननी रोषविक्लवा । उवाच पुत्रं विमनाः किंचिन्नेत्रविकारिणी

শেষ ক’লে: এই বাক্য শুনি জননী ক্ৰোধে ব্যাকুল হ’ল; মন বিষণ্ণ কৰি, চকুত অলপ পৰিবর্তন প্ৰকাশ পাই, পুত্ৰক ক’লে।

Verse 31

रे पुत्र शृणु मद्वाक्यं बहुशिक्षासमन्वितम् । एतस्य जन्मकर्मादि विचारचतुराधिकम्

হে পুত্ৰ, মোৰ বাক্য শুনা—ই বহু উপদেশে পৰিপূৰ্ণ; ই এইজনৰ জন্ম, কৰ্ম আদি বিচাৰ কৰাত বিশেষ নিপুণ।

Verse 32

सपत्न्या मम कुक्षिस्थं विधानं समुपस्थितम् । येन स्वमातुर्विमलं कुलमुज्ज्वलितं महत्

মোৰ সতিনীয়ে মোৰ গৰ্ভস্থ শিশুৰ বিৰুদ্ধে এক বিধান/যোজনা আৰম্ভ কৰিছে; যাৰ ফলত মোৰ নিজৰ মাতৃৰ নিৰ্মল আৰু মহান কুল খ্যাতিত দীপ্ত হৈ উঠিল।

Verse 33

त्वं तु मत्कुक्षिजः कीटः पापः स्वोदरपूरकः । यथा खरः स्वकं भारं जानाति न च तद्गुणम्

কিন্তু তই মোৰ গৰ্ভজাত পাপী কীট, কেৱল নিজৰ উদৰ পূৰণকাৰী; যেন গাধাই নিজৰ বোজা জানে, কিন্তু তাৰ মূল্য-গুণ নাজানে।

Verse 34

तथा त्वं लक्ष्यसेऽज्ञानी शयनासनभोगवान् । सुप्तो गतः क्वचिद्भ्रष्ट इत्येव तव संभवः

তথাপি, হে অজ্ঞ, তুমি শয্যা-আসন আৰু ভোগ-বিলাস উপভোগ কৰা যেন দেখা যায়; কিন্তু তোমাৰ সত্য অৱস্থা এইয়ে—নিদ্ৰামগ্ন হৈ তুমি ক’তবাত ভ্ৰমি পৰিছা, পথভ্ৰষ্ট হৈ।

Verse 35

अनेन तपसा लब्धं शिवसंतोषकारिणा । लंकावासो मनोवेगं विमानं राज्यसंपदः

এই তপস্যাৰ দ্বাৰা—যি শিৱক সন্তুষ্ট কৰিছিল—লংকাত বাসস্থান, মনৰ বেগেৰে চলা ‘মনোবোগ’ নামৰ বিমান, আৰু ৰাজত্বৰ ঐশ্বৰ্য-সম্পদ লাভ হৈছিল।

Verse 36

सुधन्या जननी त्वस्य सुभाग्या सुमहोदया । यस्याः पुत्रो निजगुणैर्लब्धवान्महतां पदम्

ধন্য তোমাৰ জননী—সৌভাগ্যৱতী আৰু মহা-সমৃদ্ধিময়—কাৰণ তেওঁৰ পুত্ৰে নিজৰ গুণবলে মহাত্মাসকলৰ উচ্চ পদ লাভ কৰিছে।

Verse 37

इति क्रुधा भाषितमार्तया तया मात्रा स्वयाऽकर्ण्य दुरात्मसत्तमः । रोषं विधायात्मगतं पुनर्वचो जगाद तां निश्चयभृत्तपः प्रति

এইদৰে দুখিতা মাতৃৰ ক্ৰোধভৰা বাক্য নিজ কাণে শুনি, সেই পৰম দুষ্টজন অন্তৰত ৰোষ পুহি পুনৰ কথা ক’লে—নিশ্চয়ধাৰী তপস্বিনীক উদ্দেশি।

Verse 38

रावण उवाच । जनन्याकर्णय वचो मम गर्वसमन्वितम् । रत्नगर्भा त्वमेवासि यस्याः पुत्रास्त्रयो वयम्

ৰাৱণে ক’লে: “মা, মোৰ গৰ্বভৰা বাক্য শুনা। তুমি একাই ‘ৰত্নগৰ্ভা’—যাৰ তিনিজন পুত্ৰ আমি।”

Verse 39

कोऽसौ कीटः स धनदः क्व तपः स्वल्पकं पुनः । कालं का किंतु तद्राज्यं स्वल्पसेवकसंयुतम्

এইটো কোন তুচ্ছ কীট, আৰু সেই ধনদ কুবেৰ কোন? তেওঁৰ তপস্যা ক’ত—অতি সামান্য! আৰু সেই ৰাজ্য কিমান দিন টিকিল, যি মাত্ৰ অলপ সেৱকৰ সৈতে আছিল?

Verse 40

मातः शृणु ममोत्साहात्प्रतिज्ञां करुणान्विते । न केनापि कृतां कर्त्रा महाभाग्ये हि कैकसि

মাতৃ, কৰুণাময়ী, মোৰ উৎসাহৰ পৰা জন্মা এই প্ৰতিজ্ঞা শুনা। হে মহাভাগ কৈকসী, কোনো কৰ্তাই আগতে এনে প্ৰতিজ্ঞা কেতিয়াও কৰা নাই।

Verse 41

यद्यहं भुवनं सर्वं वशेन स्थापयामि वै । तपोभिर्दुष्कृतैः कृत्वा ब्रह्मसंतोषकारकैः

যদি মই কঠোৰ আৰু দুষ্কৰ তপস্যাৰে—যি ব্ৰহ্মাক সন্তুষ্ট কৰে—সমগ্ৰ ভুবনক নিশ্চয় মোৰ বশত স্থাপন কৰোঁ,

Verse 42

अन्नोदके सदा त्यक्त्वा निद्रां क्रीडां तथा पुनः । चेत्तदा पितृलोकस्य घातात्पापं भवेन्मम

অন্ন-জল গ্ৰহণ কৰোঁতোও সদায় নিদ্ৰা আৰু ক্ৰীড়া ত্যাগ কৰি, যদি মই পিতৃলোকক আঘাত কৰোঁ, তেন্তে সেই পাপ মোৰ ওপৰত পৰক।

Verse 43

कुंभकर्णोऽपि कृतवान्विभीषणसमन्वितः । रावणेन सहभ्रात्रेत्युक्त्वागाद्गिरिकाननम्

কুম্ভকৰ্ণো—বিভীষণসহ—ক’লে, “মই মোৰ ভ্ৰাতা ৰাৱণৰ সৈতে একেলগে যাম,” আৰু তাৰপিছত পৰ্বতৰ বনলৈ গ’ল।