Adhyaya 53

ৰাম–অশ্বমেধ প্ৰসঙ্গত যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ এক ঘটনা বৰ্ণিত হয়। ভগ্ন সেনাৰ মাজত সুগ্ৰীৱে ৰজা সুৰথৰ সন্মুখীন হয়। সুৰথে তীক্ষ্ণ বাণে প্ৰহাৰ কৰে, কিন্তু সুগ্ৰীৱে অতিমানৱীয় বল দেখুৱাই “ৰাম” নামে ভয়ংকৰ অস্ত্ৰে সুৰথক আঘাত কৰি বন্ধন কৰে; তাৰ পিছত সুৰথক শ্ৰীৰামৰ দাস বুলি চিনে। হনুমান (সমীৰজ) আদি বীৰসকলকো বন্ধিত আৰু কষ্টভোগী দেখুওৱা হয়, আৰু সভাত উপদেশ উঠে—একমাত্ৰ ৰঘুনাথৰ স্মৰণেই মুক্তিদাতা। হনুমানে গভীৰ প্ৰাৰ্থনা কৰাত ৰামচন্দ্ৰ পুষ্পক বিমানে লক্ষ্মণ, ভৰত আৰু ব্যাসপ্ৰমুখ ঋষিসকলসহ তৎক্ষণাৎ উপস্থিত হয়, হনুমানক মুক্ত কৰে আৰু নিজৰ দৃষ্টিত পতিত যোদ্ধাসকলক পুনৰ জীৱিত কৰে। সুৰথে দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰি ৰাজ্য অৰ্পণ কৰে; ৰামে যজ্ঞ-অশ্ব ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ ক্ষত্ৰিয় ধৰ্ম পালনৰ প্ৰশংসা কৰি আশীৰ্বাদ দিয়ে। তাৰ পাছত কাহিনী অশ্বমেধৰ আগবঢ়া যাত্ৰালৈ গতি কৰে—শত্ৰুঘ্ন আৰু সেনাৰ সৈতে আগুৱাই গৈ অৱশেষত বাল্মীকিৰ আশ্ৰম অভিমুখে যাত্ৰাৰ সূচনা হয়।