Adhyaya 49

ৰামৰ অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ঘোঁৰা বহু মাহ ধৰি ভাৰতভূমিত বিচৰণ কৰে। ৰামৰ পৰাক্ৰমে সুৰক্ষিত এই ঘোঁৰাক বিভিন্ন ৰজাই সন্মান জনাই, শেষত ই সুৰথৰ নগৰী কুণ্ডলাত উপস্থিত হয়। নগৰীখন ভক্তি-নীতিৰে পৰিপূৰ্ণ আদৰ্শ ৰাজ্যৰ দৰে বৰ্ণিত—দৈনিক তুলসী আৰু অশ্বত্থৰ পূজা, ৰাম-মন্দিৰ, সত্যবাদিতা আৰু কলহ-হীন জীৱন। ৰামৰ দৰ্শন লাভৰ আশাৰে ৰজা সুৰথে ঘোঁৰাটো ধৰি লোৱাৰ সংকল্প কৰে। যমৰ দূতসকল এই নগৰীত প্ৰৱেশ কৰিব নোৱাৰে; সেয়ে যম (অন্তক) মুনিৰ বেশ ধৰি আহে। তাত কৰ্মফলৰ নশ্বৰতা আৰু ৰাম-ভক্তিৰ অক্ষয় মহিমা লৈ বিতৰ্ক উঠে। সুৰথে ভক্তিৰ পৰা আঁতৰি নাযায়, ভক্তি-বিৰোধী মতক তিৰস্কাৰ কৰে আৰু পৰীক্ষিত হয়। সন্তুষ্ট হৈ যমে বৰ দিয়ে—ৰামক দেখা নোপোৱালৈকে মৃত্যু সুৰথক নলয়, আৰু ৰামে তেওঁৰ উদ্দেশ্য পূৰ্ণ কৰিব। তাৰ পাছত সুৰথে ঘোঁৰাটো অধিকাৰ কৰি আগন্তুক সংঘৰ্ষৰ বাবে পুত্ৰ আৰু সেনা সংগ্ৰহ কৰে।