Adhyaya 19

Verse 1

ब्राह्मण उवाच । इति श्रुत्वा तु तद्वाक्यं भिल्लानामहमद्भुतम् । अत्याश्चर्यमिदं मत्वा प्रहृष्टोऽभवमित्युत

ব্ৰাহ্মণে ক’লে: “ভিল্লসকলৰ সেই অদ্ভুত বাক্য এইদৰে শুনি, আৰু ইয়াক অতিশয় আশ্চৰ্য বুলি মানি, মই নিশ্চয় আনন্দিত হ’লোঁ।”

Verse 2

गंगासागरसंयोगे स्नात्वा पुण्यकलेवरः । शृंगमारुरुहे तत्र मणिमाणिक्यचित्रितम्

গঙ্গা আৰু সাগৰৰ পুণ্য সঙ্গমত স্নান কৰি তেওঁৰ দেহ পবিত্ৰ হ’ল; তাৰ পাছত তেওঁ তাত মণি-মাণিক্যে সুশোভিত এক শৃঙ্গত আৰোহণ কৰিলে।

Verse 3

तत्रापश्यं महाराज देवं देवादिवंदितम् । नमस्कृत्वा कृतार्थोऽहं जातोन्नप्राशनेन च

তাত, হে মহাৰাজ, মই দেৱাদিদেৱে বন্দিত প্ৰভুৰ দৰ্শন পালোঁ। তাঁক নমস্কাৰ কৰি মোৰ জীৱন কৃতাৰ্থ হ’ল—আৰু শিশুৰ জাতান্নপ্ৰাশন সংস্কাৰেও।

Verse 4

चतुर्भुजत्वं संप्राप्तः शंखचक्रादिचिह्नितम् । पुरुषोत्तमदर्शनेन न पुनर्गर्भमाविशम्

মই চতুৰ্ভুজ ৰূপ লাভ কৰিলোঁ, শঙ্খ-চক্ৰ আদি দিৱ্য চিহ্নে চিহ্নিত। পুৰুষোত্তমৰ দৰ্শনে মই পুনৰ গৰ্ভত প্ৰৱেশ নকৰিলোঁ—অৰ্থাৎ পুনর্জন্মৰ পৰা মুক্ত হ’লোঁ।

Verse 5

राजंस्त्वमपि तत्राशु गच्छ नीलाभिधं गिरिम् । कृतार्थं कुरु चात्मानं गर्भदुःखविवर्जितम्

হে ৰাজন, তুমিও শীঘ্ৰে তাত গ’বা—নীল নামৰ গিৰিলৈ। নিজকে কৃতাৰ্থ কৰা, আৰু গৰ্ভদুঃখৰ পৰা মুক্ত হোৱা—অৰ্থাৎ পুনঃপুন জন্মৰ ক্লেশৰ পৰা।

Verse 6

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य वाडवाग्र्यस्य धीमतः । पप्रच्छ हृष्टगात्रस्तु तीर्थयात्राविधिं मुनिम्

এনেদৰে সেই বুদ্ধিমান, বাডৱসকলৰ অগ্ৰগণ্যজনৰ বাক্য শুনি, তেওঁ—আনন্দত ৰোমাঞ্চিত দেহে—মুনিক তীৰ্থযাত্ৰাৰ বিধি সম্পৰ্কে সুধিলে।

Verse 7

राजोवाच । साधु विप्राग्र्य हे साधो त्वया प्रोक्तं ममानघ । पुरुषोत्तममाहात्म्यं शृण्वतां पापनाशनम्

ৰাজাই ক’লে: “সাধু, হে বিপ্ৰাগ্ৰ্য, হে সাধো! হে অনঘ মুনি, তুমি মোক পুৰুষোত্তমৰ মাহাত্ম্য কৈছা—যাৰ শ্ৰৱণে শুনোঁতাসকলৰ পাপ নাশ হয়।”

Verse 8

ब्रूहि तत्तीर्थयात्रायां विधिं श्रुतिसमन्वितम् । विधिना केन संपूर्ण फलप्राप्तिर्नृणां भवेत्

সেই তীৰ্থযাত্ৰাৰ বেদসম্মত বিধি মোক কোৱা; কোন পদ্ধতিত মানুহে সম্পূৰ্ণ ফল লাভ কৰিব পাৰে?

Verse 9

ब्राह्मण उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि तीर्थयात्राविधिं शुभम् । येन संप्राप्यते देवः सुरासुरनमस्कृतः

ব্ৰাহ্মণে ক’লে: হে ৰাজন, শুনা; মই তীৰ্থযাত্ৰাৰ শুভ বিধি ক’ম, যাৰ দ্বাৰা দেৱ-অসুৰ উভয়ে নমস্কৃত সেই প্ৰভুক লাভ কৰা যায়।

Verse 10

वलीपलितदेहो वा यौवनेनान्वितोऽपि वा । ज्ञात्वा मृत्युमनिस्तीर्यं हरिं शरणमाव्रजेत्

দেহত বলি-পলিত থাকক বা যৌৱনো থাকক; মৃত্যু অনিবার্য বুলি জানি হৰিৰ শৰণ ল’ব লাগে।

Verse 11

तत्कीर्तने तच्छ्रवणे वंदने तस्य पूजने । मतिरेव प्रकर्तव्या नान्यत्र वनितादिषु

তাঁৰ কীৰ্তন, তাঁৰ কথা শ্ৰৱণ, তাঁক বন্দনা আৰু পূজাতে মন স্থাপন কৰিব লাগে; নাৰী আদি অন্য বিষয়ত কেতিয়াও নহয়।

Verse 12

सर्वं नश्वरमालोक्य क्षणस्थायि सुदुःखदम् । जन्ममृत्युजरातीतं भक्तिवल्लभमच्युतम्

সকলো নশ্বৰ, ক্ষণস্থায়ী আৰু মহাদুঃখদায়ক বুলি দেখি; জন্ম-মৃত্যু-জৰাৰ অতীত, ভক্তিপ্ৰিয় অচ্যুতৰ শৰণ লোৱা উচিত।

Verse 13

क्रोधात्कामाद्भयाद्द्वेषाल्लोभाद्दंभान्नरः पुनः । यथाकथंचिद्विभजन्न स दुःखं समश्नुते

ক্ৰোধ, কাম, ভয়, দ্বেষ, লোভ বা দম্ভে চালিত মানুহে যেনেকৈ-তেনেকৈ ভাগ-বাটোয়াৰা কৰিলেও, তাতে সি দুখৰ পৰা মুক্ত নহয়।

Verse 14

स हरिर्जायते साधुसंगमात्पापवर्जितात् । येषां कृपातः पुरुषा भवंत्यसुखवर्जिताः

পাপবর্জিত সাধুসঙ্গৰ দ্বাৰাই সেই প্ৰভু হৰি প্ৰকাশিত হয়; যাঁহাৰ কৃপাতে মানুহ শোক-দুখৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 15

ते साधवः शांतरागाः कामलोभविवर्जिताः । ब्रुवंति यन्महाराज तत्संसारनिवर्तकम्

সেই সাধুসকল ৰাগ-আসক্তি শান্ত, কাম-লোভবিহীন; হে মহাৰাজ, তেওঁলোকে যি ক’ব, সেয়াই সংসাৰ-চক্ৰৰ পৰা নিবৃত্তিৰ উপায় হয়।

Verse 16

तीर्थेषु लभ्यते साधू रामचंद्र परायणः । यद्दर्शनं नृणां पापराशिदाहाशुशुक्षणिः

তীৰ্থস্থানত ৰামচন্দ্ৰ-পরায়ণ সাধু লাভ হয়; যাঁৰ দৰ্শনমাত্ৰেই মানুহৰ পাপৰাশি শীঘ্ৰে দগ্ধ কৰি শুকুৱাই দিয়ে।

Verse 17

तस्मात्तीर्थेषु गंतव्यं नरैः संसारभीरुभिः । पुण्योदकेषु सततं साधुश्रेणिविराजिषु

সেয়ে সংসাৰভীত মানুহে তীৰ্থলৈ যোৱা উচিত—সেই পুণ্যজলত সদায়, য’ত সাধুসকলৰ সমাবেশে দীপ্তি বিস্তাৰে।

Verse 18

तानि तीर्थानि विधिना दृष्टानि प्रहरंत्यघम् । तं विधिं नृपशार्दूल कुरुष्व श्रुतिगोचरम्

সেই তীৰ্থসমূহ বিধি অনুসাৰে দৰ্শন কৰিলে পাপ নাশ কৰে। সেয়ে, হে নৃপশাৰ্দূল, বেদীয় শ্ৰুতি-গোচৰ যি বিধান, তাকেই আচৰণ কৰা।

Verse 19

इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे शेषवात्स्यायनसंवादे रामाश्वमेधे । रत्नग्रीवस्य तीर्थप्रयाणंनामैकोनविंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ পাতালখণ্ডত—শেষ আৰু বাত্স্যায়নৰ সংবাদৰ ভিতৰত, ৰামৰ অশ্বমেধ প্ৰসঙ্গত—“ৰত্নগ্ৰীৱৰ তীৰ্থযাত্ৰা” নামৰ ঊনবিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 20

क्रोशमात्रं ततो गत्वा रामरामेति च ब्रुवन् । तत्र तीर्थादिषु स्नात्वा क्षौरं कुर्याद्विधानवित्

তাৰ পাছত এক ক্ৰোশ পৰিমাণ দূৰ গৈ “ৰাম ৰাম” বুলি উচ্চাৰণ কৰি, বিধি-জ্ঞানী জনে তাত তীৰ্থসমূহত স্নান কৰি বিধানমতে মুণ্ডন (ক্ষৌৰ) কৰিব।

Verse 21

मनुष्याणां च पापानि तीर्थानि प्रति गच्छताम् । केशानाश्रित्य तिष्ठंति तस्माद्वपनमाचरेत्

যিসকল মানুহ তীৰ্থলৈ যায়, তেওঁলোকৰ পাপ কেশক আশ্ৰয় কৰি তাতে লেগি থাকে; সেয়ে শুদ্ধিৰ বাবে মুণ্ডন আচৰণ কৰা উচিত।

Verse 22

ततो दंडं तु निर्ग्रन्थिं कमंडलुमथाजिनम् । बिभृयाल्लोभनिर्मुक्तस्तीर्थवेषधरो नरः

তাৰ পাছত লোভমুক্ত হৈ, তীৰ্থযাত্ৰীৰ বেষ ধৰা মানুহে গাঁঠবিহীন দণ্ড, কমণ্ডলু আৰু মৃগচৰ্ম বহন কৰিব।

Verse 23

विधिना गच्छतां नॄणां फलावाप्तिर्विशेषतः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तीर्थयात्राविधिं चरेत्

যিসকল মানুহে বিধি-নিয়ম অনুসৰি যাত্ৰা কৰে, তেওঁলোকৰ পুণ্যফল লাভ বিশেষভাৱে নিশ্চিত হয়। সেয়ে সৰ্বপ্ৰযত্নে তীৰ্থযাত্ৰাৰ নিৰ্ধাৰিত বিধি পালন কৰা উচিত।

Verse 24

यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंहितम् । विद्या तपश्च कीर्तिश्च स तीर्थफलमश्नुते

যাৰ হাত-পা আৰু মন সুসংযত, আৰু যি বিদ্যা, তপস্যা আৰু সুকীৰ্তিত সমৃদ্ধ—সেইজনেই তীৰ্থযাত্ৰাৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 25

हरेकृष्ण हरेकृष्ण भक्तवत्सल गोपते । शरण्य भगवन्विष्णो मां पाहि बहुसंसृतेः

হৰে কৃষ্ণ হৰে কৃষ্ণ, ভক্তৱৎসল গোপতে! শৰণদাতা ভগৱান বিষ্ণু, এই বিস্তৃত সংসাৰ-চক্ৰৰ পৰা মোক ৰক্ষা কৰা।

Verse 26

इति ब्रुवन्रसनया मनसा च हरिं स्मरन् । पादचारी गतिं कुर्यात्तीर्थं प्रति महोदयः

এইদৰে জিভাৰে উচ্চাৰণ কৰি আৰু মনেৰে হৰিক স্মৰণ কৰি, মহাভাগ্যৱান জনে পদব্ৰজে তীৰ্থৰ দিশে আগবাঢ়িব।

Verse 27

यानेन गच्छन्पुरुषः समभागफलं लभेत् । उपानद्भ्यां चतुर्थांशं गोयाने गोवधादिकम्

যানবাহনে গৈলে পুৰুষে পুণ্যফলৰ সমান অংশ লাভ কৰে; জোতা পিন্ধি গৈলে চতুৰ্থাংশ পায়; কিন্তু গোৰথে (বেলগাড়ীত) গৈলে গোহত্যা আদি পাপৰ দোষ লাগে।

Verse 28

व्यवहर्ता तृतीयांशं सेवयाष्टमभागभाक् । अनिच्छया व्रजंस्तत्र तीर्थमर्धफलं लभेत्

যি মানুহ সংসাৰিক ব্যৱহাৰত ৰত থাকে, সি পুণ্যৰ কেৱল তৃতীয়াংশ লাভ কৰে; যি কেৱল সেৱাৰ বাবে তাত যায়, সি অষ্টমাংশ পায়। কিন্তু যি অনিচ্ছাৰে সেই পবিত্ৰ তীৰ্থলৈ যায়, সি অর্ধফলহে লাভ কৰে।

Verse 29

यथायथं प्रकर्तव्या तीर्थानामभियात्रिका । पापक्षयो भवत्येव विधिदृष्ट्या विशेषतः

তীৰ্থসমূহলৈ যাত্ৰা শাস্ত্ৰবিধি অনুসাৰে যথাযথভাৱে কৰিব লাগে। নিশ্চয়েই পাপক্ষয় হয়—বিশেষকৈ বিধি-নিয়ম অনুসৰি ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 30

तत्र साधून्नमस्कुर्यात्पादवंदनसेवनैः । तद्द्वारा हरिभक्तिर्हि प्राप्यते पुरुषोत्तमे

তাত সাধুসকলক নমস্কাৰ কৰিব লাগে—পাদবন্দনা আৰু সেৱাৰ দ্বাৰা। কিয়নো তেওঁলোকৰ দ্বাৰাই, হে পুৰুষোত্তম, হৰিৰ ভক্তি নিশ্চয় লাভ হয়।

Verse 31

इति तीर्थविधिः प्रोक्तः समासेन न विस्तरात् । एवं विधिं समाश्रित्य गच्छ त्वं पुरुषोत्तमम्

এইদৰে তীৰ্থবিধি সংক্ষেপে কোৱা হ’ল, বিস্তাৰে নহয়। এই বিধিক আশ্ৰয় কৰি, হে শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ, তুমি পুৰুষোত্তমলৈ গমন কৰা।

Verse 32

तुभ्यं तुष्टो महाराज दास्यते भक्तिमच्युतः । यथा संसारनिर्वाहः क्षणादेव भविष्यति

হে মহাৰাজ, তোমাত সন্তুষ্ট হৈ অচ্যুত প্ৰভু তোমাক ভক্তি দান কৰিব; যাৰ দ্বাৰা সংসাৰ-যাত্ৰাৰ নিৰ্বাহ ক্ষণমাত্ৰতে সুস্থিৰ হ’ব।

Verse 33

तीर्थयात्राविधिं श्रुत्वा सर्वपातकनाशनम् । मुच्यते सर्वपापेभ्य उग्रेभ्यः पुरुषर्षभ

হে পুৰুষশ্ৰেষ্ঠ! তীৰ্থযাত্ৰাৰ বিধি শুনিলে—যি সকলো মহাপাতক নাশ কৰে—মানৱ ভয়ংকৰতমসহ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 34

सुमतिरुवाच । इति वाक्यं समाकर्ण्य ववंदे चरणौ महान् । तत्तीर्थदर्शनौत्सुक्य विह्वलीकृतमानसः

সুমতিয়ে ক’লে: এই বাক্য শুনি সেই মহান জনে চৰণযুগলত বন্দনা কৰিলে; তীৰ্থদৰ্শনৰ উত্সুকতাই তাৰ মন ব্যাকুল কৰি তুলিলে।

Verse 35

आदिदेश निजामात्यं मंत्रवित्तममुत्तमम् । तीर्थयात्रेच्छया सर्वान्सह नेतुं मनो दधत्

তীৰ্থযাত্ৰাৰ ইচ্ছাৰে তেওঁ নিজৰ আমাত্যক—মন্ত্ৰবিত্তাত নিপুণ সেই উত্তম জনক—আদেশ দিলে আৰু মনতে স্থিৰ কৰিলে যে সকলোকে লগত লৈ যাব।

Verse 36

मंत्रिन्पौरजनान्सर्वानादिश त्वं ममाज्ञया । पुरुषोत्तमपादाब्जदर्शनप्रीतिहेतवे

মোৰ আজ্ঞাৰে তুমি সকলো মন্ত্ৰী আৰু নগৰবাসীক আদেশ দিয়া, যাতে পুৰুষোত্তমৰ পদপদ্ম দর্শনে তেওঁলোক আনন্দিত হয়।

Verse 37

ये मदीये पुरे लोका ये च मद्वाक्यकारकाः । सर्वे निर्यांतु मत्पुर्या मया सह नरोत्तमाः

মোৰ নগৰত যিসকল লোক আছে আৰু যিসকলে মোৰ বাক্য পালন কৰে, তেওঁলোক সকলোৱে মোৰ সৈতে মোৰ পুৰীৰ পৰা ওলাই যাওক—হে নৰোত্তম!

Verse 38

ये तु मद्वाक्यमुल्लंघ्य स्थास्यंति पुरुषा गृहे । ते दंड्या यमदंडेन पापिनोऽधर्महेतवः

কিন্তু যিসকল পুৰুষে মোৰ আজ্ঞা উলংঘি ঘৰতেই থাকি যায়, সেই পাপীসকল অধৰ্মৰ কাৰণ হৈ যমৰ দণ্ডে দণ্ডিত হ’ব।

Verse 39

किं तेन सुतवृंदेन बांधवैः किं सुदुर्नयैः । यैर्नदृष्टः स्वचक्षुर्भ्यां पुण्यदः पुरुषोत्तमः

পুত্ৰৰ বহুলতা কিহৰ উপকাৰ? কুমাৰ্গী বান্ধৱসকলৰেই বা কিহৰ লাভ? যিসকলে নিজৰ চকুৰে পুণ্যদাতা পৰম পুৰুষোত্তমক দেখা নাই।

Verse 40

सूकरीयूथवत्तेषां प्रसूतिर्विट्प्रभक्षिका । येषां पुत्राश्च पौत्रा वा हरिं न शरणं गताः

সুকৰীৰ জাকৰ দৰে সিহঁতৰ সন্তান গন্ধ খোৱা হৈ পৰে—যিসকলৰ পুত্ৰ বা পৌত্ৰ হৰিৰ শৰণ লোৱা নাই।

Verse 41

यो देवो नाममात्रेण सर्वान्पावयितुं क्षमः । तं नमस्कुरुत क्षिप्रं मदीयाः प्रकृतिव्रजाः

যি দেৱতা কেৱল নাম-মাত্ৰ উচ্চাৰণেই সকলো জীৱক পবিত্ৰ কৰিব পাৰে—হে মোৰ প্ৰকৃতি-গণ, শীঘ্ৰে তেঁওক নমস্কাৰ কৰা।

Verse 42

इति वाक्यं मनोहारि भगवद्गुणगुंफितम् । प्रजहर्ष महामात्य उत्तमः सत्यनामधृक्

ভগৱানৰ গুণে গাঁথা এই মনোহৰ বাক্য শুনি ‘সত্য’ নামধাৰী মহামাত্য উত্তম আনন্দে উল্লসিত হ’ল।

Verse 43

हस्तिनं वरमारोप्य पटहेन व्यघोषयत् । यदादिष्टं नृपेणेह तीर्थयात्रां समिच्छता

উত্তম হাতীত আৰোহণ কৰি তেওঁ ঢোলৰ ধ্বনিত ঘোষণা কৰিলে—ইয়াত তীৰ্থযাত্ৰা কৰিবলৈ ইচ্ছুক ৰজাই যি আদেশ দিছিল, সেই কথাই জনালে।

Verse 44

गच्छंतु त्वरिता लोका राज्ञा सह महागिरिम् । दृश्यतां पापसंहारी पुरुषोत्तमनामधृक्

লোকসকল ত্বৰিতে ৰজাৰ সৈতে মহাগিৰিলৈ যাওক; পাপসংহাৰী—‘পুৰুষোত্তম’ নামধাৰী—তাঁৰ দৰ্শন হওক।

Verse 45

क्रियतां सर्वसंसारसागरो गोष्पदं पुनः । भूष्यतां शंखचक्रादिचिह्नैः स्वस्व तनुर्नरैः

সমগ্ৰ সংসাৰ-সাগৰ পুনৰ গোৰ খুৰৰ দাগসম সৰু কৰা হওক; আৰু নৰসকলে নিজৰ দেহ শঙ্খ-চক্ৰ আদি চিহ্নেৰে ভূষিত কৰক।

Verse 46

इत्यादिघोषयामास राज्ञादिष्टं यदद्भुतम् । सचिवो रघुनाथांघ्रि ध्याननिर्वारितश्रमः

এইদৰে সচিবে ৰজাই দিয়া আশ্চৰ্য আদেশ ঘোষণা কৰিলে; ৰঘুনাথৰ চৰণ ধ্যানত তেওঁৰ শ্ৰম নিবাৰিত হৈছিল।

Verse 47

तच्छ्रुत्वा ताः प्रजाः सर्वा आनंदरससंप्लुताः । मनो दधुः स्वनिस्तारे पुरुषोत्तमदर्शनात्

সেই কথা শুনি সকলো প্ৰজা আনন্দৰসত নিমজ্জিত হ’ল; পুৰুষোত্তমৰ দৰ্শনৰ ফলত তেওঁলোকে নিজৰ নিস্তাৰৰ বাবে মন স্থিৰ কৰিলে।

Verse 48

निर्ययुर्ब्राह्मणास्तत्र शिष्यैः सह सुवेषिणः । आशिषं वरदानाढ्यां ददतो भूमिपं प्रति

তাত সুবেশধাৰী ব্ৰাহ্মণসকলে শিষ্যসকলৰ সৈতে যাত্ৰা কৰিলে আৰু ভূমিপতি ৰজালৈ বৰদানসমৃদ্ধ আশীৰ্বাদ দান কৰি আগবাঢ়িল।

Verse 49

क्षत्त्रिया धन्विनो वीरा वैश्या वस्तुक्रयाञ्चिताः । शूद्राः संसारनिस्तारहर्षित स्वीयविग्रहाः

ক্ষত্ৰিয়সকল ধনুৰ্ধাৰী বীৰ; বৈশ্যসকল বাণিজ্য আৰু বস্তুৰ ক্ৰয়-বিক্ৰয়ত নিয়োজিত; আৰু শূদ্ৰসকল সংসাৰবন্ধনৰ পৰা নিস্তাৰৰ আনন্দে নিজৰ নিয়ত দেহধাৰী সেৱা-কর্মত ৰত।

Verse 50

रजकाश्चर्मकाः क्षौद्राः किराता भित्तिकारकाः । सूचीवृत्त्या च जीवंतस्तांबूलक्रयकारकाः

ৰজক (ধোবী), চর্মকাৰ, নীচ বৃত্তিৰ লোক, কিৰাত, দেৱাল-নিৰ্মাতা, সূচীৰ বৃত্তিয়ে জীৱিকা কৰা (দৰ্জী), আৰু তাম্বুল (পানপাত) ক্ৰয়-বিক্ৰয়কাৰী—সকলোৱে তাত আছিল।

Verse 51

तालवाद्यधरा ये च ये च रंगोपजीविनः । तैलविक्रयिणश्चैव वस्त्रविक्रयिणस्तथा

আৰু যিসকলে তালবাদ্য আদি বাদ্য বহন কৰে, যিসকলে ৰঙ্গমঞ্চৰ অভিনয়ে জীৱিকা কৰে, তেল বিক্ৰেতা আৰু তদ্ৰূপ বস্ত্ৰ বিক্ৰেতাসকলেও।

Verse 52

सूता वदंतः पौराणीं वार्तां हर्षसमन्विताः । मागधा बंदिनस्तत्र निर्गता भूमिपाज्ञया

তাত সূতসকলে আনন্দসহ পুৰাণীয় প্ৰাচীন কাহিনী উচ্চাৰণ কৰি, মাগধ ভাট আৰু বন্দিনসকলৰ সৈতে, ৰজাৰ আজ্ঞাত নিৰ্গত হ’ল।

Verse 53

भिषग्वृत्त्या च जीवंतस्तथा पाशककोविदाः । पाकस्वादुरसाभिज्ञा हास्यवाक्यानुरंजकाः

তেওঁলোকে বৈদ্যৰ বৃত্তিৰে জীৱিকা চলাইছিল; পাশা-খেলাত নিপুণ, ৰন্ধন-কলা আৰু ৰস-স্বাদৰ জ্ঞানী, আৰু হাস্যময় বাক্যৰে লোকক অনুৰঞ্জিত কৰাত দক্ষ আছিল।

Verse 54

ऐंद्रजालिकविद्याध्रास्तथा वार्तासुकोविदाः । प्रशंसंतो महाराजं निर्ययुः पुरमध्यतः

ঐন্দ্ৰজালিক বিদ্যাৰ অধাৰী আৰু কথোপকথন-বিদ্যাত নিপুণ তেওঁলোকে মহাৰাজক প্ৰশংসা কৰি নগৰৰ মাজৰ পৰা প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 55

राजापि तत्र निर्वर्त्य प्रातःसंध्यादिकाः क्रियाः । ब्राह्मणं तापसश्रेष्ठमानिनाय सुनिर्मलम्

তাতো ৰজাই প্ৰাতঃসন্ধ্যা আদি নিত্যক্ৰিয়া বিধিমতে সম্পন্ন কৰিলে; তাৰ পাছত তপস্বীসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ, অতি নিৰ্মল এক ব্ৰাহ্মণক সন্মানেৰে আনিলে।

Verse 56

तदाज्ञया महाराजो निर्जगाम पुराद्बहिः । लोकैरनुगतो राजा बभौ चंद्र इवोडुभिः

তেওঁৰ আজ্ঞাত মহাৰাজ নগৰৰ বাহিৰলৈ ওলাই গ’ল; লোকসকলে অনুসৰণ কৰাত ৰজা তৰাবোৰৰ মাজত চন্দ্ৰমাৰ দৰে দীপ্তিমান হৈ উঠিল।

Verse 57

क्रोशमात्रं स गत्वाथ क्षौरं कृत्वा विधानतः । दंडं कमंडलुं बिभ्रन्मृगचर्म तथा शुभम्

এক্রোশ পৰিমাণ পথ গৈ তেওঁ বিধিমতে ক্ষৌৰ কৰালে; তাৰ পাছত দণ্ড আৰু কমণ্ডলু ধৰি, শুভ মৃগচৰ্মো গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 58

शुभवेषेण संयुक्तो हरिध्यानपरायणः । कामक्रोधादिरहितं मनो बिभ्रन्महायशाः

শুভ বস্ত্ৰে সুসজ্জিত আৰু হৰিধ্যানত পৰায়ণ, মহাযশস্বী জনে কাম-ক্রোধ আদি দোষৰ পৰা মুক্ত মন ধাৰণ কৰিছিল।

Verse 59

तदा दुंदुभयो भेर्य आनकाः पणवास्तथा । शंखवीणादिकाश्चैवाध्मातास्तद्वादकैर्मुहुः

তেতিয়া দুন্দুভি, ভেৰী, আনক আৰু পণৱ আদি ঢোল; লগতে শঙ্খ, বীণা আদি নানা বাদ্যও বাদকৰসকলে বাৰে বাৰে বাজালে।

Verse 60

जय देवेश दुःखघ्न पुरुषोत्तमसंज्ञित । दर्शयस्व तनुं मह्यं वदंतो निर्ययुर्जनाः

“জয় হৌক দেবেশ, দুঃখনাশক, পুৰুষোত্তম নামে খ্যাত! মোক তোমাৰ দেহ-ৰূপ দৰ্শন কৰোৱা”—এনেদৰে ক’তে ক’তে লোকসকল ওলাই গ’ল।