Adhyaya 14
The Glory of the Brāhmaṇa (Brāhmaṇa-Mahimā and Pādodaka Merit)
শৌনকে ব্ৰাহ্মণৰ মহিমা বিষয়ে সুধে। সূতে উত্তৰ দিয়ে কয় যে ব্ৰাহ্মণ সকলো বৰ্ণৰ উপদেশক, আৰু হৰি/নাৰায়ণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি জ্ঞান কৰি তেওঁক শ্ৰদ্ধাৰে মান্য কৰা উচিত। এই অধ্যায়ত ধৰ্মীয় সতর্কতা দিয়া হৈছে—ব্ৰাহ্মণক তুচ্ছ কৰা, নমস্কাৰ নকৰা, ভিক্ষা বা সহায় বিচাৰিবলৈ অহা ব্ৰাহ্মণৰ ওপৰত ক্ৰোধ কৰা, বা অপমান কৰা—ইয়াৰ ফলত যম/কৃতান্তৰ কঠোৰ দণ্ড ভোগ কৰিব লাগে। বিপৰীতে, আতিথ্য আৰু ভক্তিভাৱে সন্মান, বিশেষকৈ ব্ৰাহ্মণৰ পদধৌত জল (পাদোদক) স্পৰ্শ বা ব্যৱহাৰ, মহাপাপো বিনাশ কৰিব পাৰে বুলি কোৱা হৈছে। উদাহৰণত পাপী ভীম চুৰিৰ উদ্দেশ্যে ব্ৰাহ্মণৰ ঘৰত আহে, কিন্তু সান্নিধ্য আৰু সেবাৰ ফলত পাপমুক্ত হয়। শেষত বিষ্ণুদূত আহি তাক মুক্তি দিয়ে আৰু বিষ্ণুলোক লাভ কৰায়।
Shlokas
Verse 1
शौनक उवाच । कथयस्व महाप्राज्ञ ब्राह्मणस्य कृपार्णव । माहात्म्यं सर्ववर्णानां श्रेष्ठस्य कृपया च मे
শৌনকে ক’লে: হে মহাপ্ৰাজ্ঞ, হে কৃপাৰ্ণৱ, দয়া কৰি মোক কওক—সৰ্ববৰ্ণৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণৰ মাহাত্ম্য (মহিমা)।
Verse 2
सूत उवाच । ब्राह्मणः सर्ववर्णानां गुरुरेव द्विजोत्तम । सर्वामराश्रयो ज्ञेयः साक्षान्नारायणः प्रभुः
সূতে ক’লে: হে দ্বিজোত্তম, ব্ৰাহ্মণেই সৰ্ববৰ্ণৰ গুৰুএ। তেওঁক সৰ্বদেৱতাৰ আশ্ৰয় বুলি জানিব লাগে—সাক্ষাৎ প্ৰভু নাৰায়ণ স্বয়ং, অধিপতি।
Verse 3
कुर्यात्प्रणामं यो विप्रं हरिबुद्ध्या तु भूसुरम् । भक्त्या तस्य द्विजश्रेष्ठ वर्द्धते संपदादिकम्
যি কোনোবাই ভক্তিৰে ব্ৰাহ্মণক প্ৰণাম কৰে, আৰু সেই ‘ভূসুৰ’ক হৰিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি বুজে—হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ—তাৰ ধন-সম্পদ আদি মঙ্গল বৃদ্ধি পায়।
Verse 4
न नमेद्ब्राह्मणं दृष्ट्वा हेलयापि च गर्वितः । छेदनं तु तस्य शिरः कर्तुमिच्छेत्सदा हरिः
অহংকাৰত মত্ত হৈ যদি কোনোবাই ব্ৰাহ্মণক প্ৰণাম নকৰে, তেন্তে হৰিয়ে তেওঁৰ শিৰচ্ছেদ কৰিব বিচাৰে।
Verse 5
कृतापराधं विप्रं ये द्विषंति पापबुद्धयः । हरिं द्विषंति ते ज्ञेया निरयं यांति दारुणम्
যি পাপী মনৰ মানুহে ব্ৰাহ্মণক ঘৃণা কৰে, তেওঁলোকক হৰিৰ শত্ৰু বুলি জনা যায় আৰু তেওঁলোক ভয়ানক নৰকলৈ যায়।
Verse 6
यः कर्तुं प्रार्थनां विप्रं पश्येत्क्रोधेन चागतम् । कृतांतश्चक्षुषोस्तस्य तप्तसूचीं ददाति वै
যিয়ে প্ৰাৰ্থনা কৰিবলৈ অহা ব্ৰাহ্মণক খং মনেৰে চায়, যমৰাজে তেওঁৰ চকু দুটাত তপ্ত শলা সুমুৱাই দিয়ে।
Verse 7
कुरुते भूसुरं मूढो भर्त्सनं यो नराधमः । यमदूता मुखे तस्य तप्तलोहं ददंति च
মানুহৰ মাজত যি মূৰ্খই ব্ৰাহ্মণক অপমান কৰে, যমদূতসকলে তেওঁৰ মুখত গলিত লো ঢালি দিয়ে।
Verse 8
येषां निकेतने भुंक्ते क्ष्मासुरो वै तपोधनः । सुपर्वाणैः स्वयं कृष्णो भुंक्ते तेषां निकेतने
যাৰ ঘৰত তপস্বী ব্ৰাহ্মণে ভোজন কৰে, সেই ঘৰত পৱিত্ৰ উৎসৱৰ দিনত স্বয়ং ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণয়ো ভোজন গ্ৰহণ কৰে।
Verse 9
नश्यंति सर्वपापानि द्विजहत्यादिकानि च । कणमात्रं भजेद्यस्तु विप्रांघ्रिसलिलं नरः
সকলো পাপ নাশ হয়—ব্ৰাহ্মণ-হত্যা আদি মহাপাপো—যদি কোনো নৰে ভক্তিভাৱে ব্ৰাহ্মণৰ চৰণ ধোৱা জলৰ কেৱল এক বিন্দু গ্ৰহণ কৰে।
Verse 10
यो नरश्चरणौधौतं कुर्याद्धस्तेन भक्तितः । द्विजातेर्वच्मि सत्यं ते स मुक्तः सर्वपातकैः
যি কোনো নৰে ভক্তিভাৱে হাতেৰে দ্বিজ (দ্বিজাতি)ৰ চৰণ ধোৱা জল সাফ কৰে বা আঁতৰায়—মই তোমাক সত্য কওঁ—সেইজন সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 11
पुत्रहीना च या नारी मृतवत्सा च यांगना । सपुत्रा जीववत्सा सा द्विजपद्मांघ्रिसेवनात्
যি নাৰী পুত্ৰহীনা, বা যাৰ সন্তান মৃত্যুবৰণ কৰিছে, সি ব্ৰাহ্মণৰ পদ্মচৰণৰ ভক্তিসেৱাৰে পুত্ৰৱতী আৰু জীৱিত সন্তানযুক্তা হয়।
Verse 12
ब्रह्मांडे यानि तीर्थानि तानि तीर्थानि सागरे । उदधौ यानि तीर्थानि तिष्ठंति द्विजपादयोः । द्विजांघ्रिसलिलैर्नित्यं सेचितं यस्य मस्तकम्
ব্ৰহ্মাণ্ডত যিমান তীৰ্থ আছে, সেয়া সাগৰতও আছে; আৰু সাগৰত যিমান তীৰ্থ আছে, সেয়া ব্ৰাহ্মণৰ পদযুগলত নিবাস কৰে। যাৰ মস্তক সদায় ব্ৰাহ্মণৰ চৰণধোৱা জলেৰে সিঞ্চিত হয়, সি নিত্য পবিত্ৰ হয়।
Verse 13
स स्नातः सर्वतीर्थेषु स मुक्तः सर्वपातकैः । शृणु शौनक वक्ष्यामि माहात्म्यं पापनाशनम्
সি যেন সকলো তীৰ্থতে স্নান কৰিলে; সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত। শুনা, হে শৌনক—মই পাপনাশক মাহাত্ম্য ঘোষণা কৰিম।
Verse 14
इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे सूतशौनकसंवादे ब्राह्मणमाहात्म्यं । नाम चतुर्दशोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী পদ্ম মহাপুৰাণৰ ব্ৰহ্মখণ্ডত, সূত আৰু শৌনকৰ সংবাদত, “ব্ৰাহ্মণ-মাহাত্ম্য” নামৰ চতুৰ্দশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 15
शूद्रो भीमो द्वापरे च ब्रह्महत्यासहस्रकृत् । निष्ठुरः सर्वदा तुष्टः समहान्वैश्यया पुनः
দ্বাপৰ যুগত ভীম এজন শূদ্ৰ আছিল—যিয়ে ব্ৰাহ্মণ-হত্যাৰ হাজাৰটা কৰ্ম কৰিছিল; স্বভাৱত কঠোৰ, সদায় আত্মতুষ্ট, আৰু পুনৰ এজন বৈশ্যা নাৰীৰ সৈতে যুক্ত হৈছিল।
Verse 16
शूद्राचारपरिभ्रष्टो भीमोऽसौ गुरुतल्पगः । प्रत्येकं वच्मि किं तस्य दस्योः संख्या न विद्यते
শূদ্ৰাচাৰত পতিত হৈ সেই ভীম গুৰুৰ শয্যা লঙ্ঘনকাৰী হয়। তেনে দাস/দস্যুৰ বিষয়ে মই আৰু কি ক’ম? তাৰ দৰে লোকৰ সংখ্যা গণনাত নাহে।
Verse 17
पापानां मुनिशार्दूल भीमस्य दुष्टचेतसः । एकदा स गतः कश्चिद्ब्राह्मणस्य निवेशनम्
হে মুনিশাৰ্দূল, এবাৰ সেই পাপী আৰু দুষ্টচিত্ত ভীম কোনো এজন ব্ৰাহ্মণৰ নিবাসলৈ গৈছিল।
Verse 18
गत्वा तं तस्य गेहात्तु द्रव्यं नेतुं मनो दधे । तत्रोवास ब्राह्मणस्य बहिर्द्वारसमीपतः
তাত গৈ সি মনতে সেই ব্ৰাহ্মণৰ ঘৰৰ ধন-সম্পদ লৈ যাব বুলি স্থিৰ কৰিলে; আৰু সি ব্ৰাহ্মণৰ বাহিৰৰ দুৱাৰৰ ওচৰতেই থাকিল।
Verse 19
दैन्ययुक्तं वचः प्राह क्ष्मासुरं स तपोधनम् । भो स्वामिन्शृणु मे वाक्यं दयालुरिव मन्यते
দীনতাৰে ভৰা বাক্য কৈ সেই তপোধনে ক্ষ্মাসুৰক ক’লে— “হে স্বামী, মোৰ কথা শুনক,” তেওঁক দয়ালু বুলি ভাবি।
Verse 20
क्षुधार्तोऽहं देहि चान्नं प्राणा यास्यंति मे द्रुतम्
মই ক্ষুধাত কাতৰ— মোক অন্ন দিয়া; নহ’লে মোৰ প্ৰাণবায়ু শীঘ্ৰে প্ৰস্থান কৰিব।
Verse 21
ब्राह्मण उवाच । क्षुधार्त्त शृणु मे कश्चिद्वाक्यं कर्तुं न विद्यते । पाकं मे तंडुलानि त्वं नीत्वा भुंक्ष्व यथासुखम्
ব্ৰাহ্মণে ক’লে: “হে ক্ষুধাত কাতৰ, মোৰ কথা শুনা— ক’বলৈ বিশেষ বাক্য নাই। মোৰ চাউল ৰান্ধিবলৈ লৈ যা, আৰু ইচ্ছামতে সুখেৰে ভোজন কৰা।”
Verse 22
नास्ति मे जनको माता नास्ति सूनुः सहोदरः । नास्ति जाया मातृबंधुर्मृताः सर्वे विहाय माम्
মোৰ পিতা-মাতা নাই; পুত্ৰ নাই, সহোদৰো নাই। পত্নী নাই, মাতৃকুলৰ আত্মীয়ো নাই—সকলো মৰিল, মোক এৰি গ’ল।
Verse 23
तिष्ठाम्येको गृहेऽकर्मा भाग्यहीनोतिथे हरिः । एको मे वसतौ चास्ति न जाने तद्विना किल
মই ঘৰত একেলগে থাকোঁ, কৰ্মহীন, ভাগ্যহীন—হে অতিথি, হে হৰি। মোৰ বাসস্থানত কেৱল এজনেই আশ্ৰয় আছে; তাৰ অবিহনে মই কেনেকৈ থাকিম, নাজানো।
Verse 24
भीम उवाच । मम कश्चिद्द्विजश्रेष्ठ नास्ति सेवां तवापि च । शूद्रोऽहं निलये जात्या कृत्वा स्थास्यामि ते सदा
ভীমে ক’লে: “হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, মোৰ আন কোনো নাই। সেয়েহে মই আপোনাৰ সেৱা কৰিম। মই জাতিগতভাৱে শূদ্ৰ; এই সংকল্প লৈ মই সদায় আপোনাৰ লগত থাকিম।”
Verse 25
सूत उवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा सानंदः क्ष्मासुरस्तदा । पाकं विधाय तूर्णं स ददावन्नं तपोधन
সূত গোস্বামীয়ে ক’লে: তেওঁৰ কথা শুনি ব্ৰাহ্মণজন আনন্দিত হ’ল। তাৰ পাছত লৰালৰিকৈ ৰন্ধা-বঢ়া কৰি তেওঁ সেই তপস্বীক অন্ন দান কৰিলে।
Verse 26
सोऽपि हर्षसमायुक्तस्तस्थौ तत्र द्विजालये । सेवां कुर्वन्स्नेहयुक्तां भूसुरस्य मनोहराम्
তেওঁও আনন্দমনে সেই ব্ৰাহ্মণৰ ঘৰত থাকিল আৰু ভক্তিভাৱেৰে ব্ৰাহ্মণৰ মনোহৰ সেৱা কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 27
अद्य श्वो वा हनिष्यामि द्रव्यमस्य ममापि च । नेतुं यदा करिष्यामि नेष्यामि नात्र संशयः
“আজি বা কাইলৈ মই তেওঁক হত্যা কৰিম আৰু তেওঁৰ ধন-সম্পত্তি হৰণ কৰিম। যেতিয়া মই এইবোৰ লৈ যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লওঁ, মই নিশ্চিতভাৱে লৈ যাম; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।”
Verse 28
परामृश्य च हृद्यंतः कृत्वा तस्य क्रियां वदेत् । पादधौतादिकं चासौ शिरसा गतपातकः
এই বিষয়ে চিন্তা কৰি আৰু হৃদয়ত ধাৰণ কৰি, তেওঁৰ বাবে উপযুক্ত ক্ৰিয়া নিৰ্ধাৰণ কৰা উচিত। ভৰি ধোৱা আদি কাৰ্য কৰিব লাগে; শিৰ নত কৰিলে তেওঁৰ পাপসমূহ দূৰ হয়।
Verse 29
आचम्यांघ्रिजलं दध्रेच्छद्मना प्रतिदिनं द्विजः । एकदा हारकः कश्चिद्द्रव्यं नेतुं समागतः
প্ৰতিদিনে এজন দ্বিজই (ব্ৰাহ্মণ) কোনোবা চেলু লৈ আচমন আৰু ভৰি ধোৱা পানী সাঁচি থৈছিল। এবাৰ এজন চোৰ ধন-সম্পত্তি নিবলৈ বুলি তাত উপস্থিত হ’ল।
Verse 30
उत्पाट्य रात्रावररं गतोऽसौ तद्गृहांतरम् । दृष्ट्वा भीमं प्रहारार्थं दंडहस्तः समागतः
ৰাতি বন্ধ থকা দুৱাৰ ভাঙি সি ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই গ’ল। ভীমক দেখি আৰু প্ৰহাৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে সি হাতত দণ্ড লৈ আগুৱাই আহিল।
Verse 31
हारको मस्तकं तस्य छित्त्वा तूर्णं पलायितः । अथ तस्य भटा विष्णोः शंखचक्रगदाधराः
তাৰ মূৰটো কাটি পেলাই, হাৰক (চোৰ) লৰালৰিকৈ পলাই গ’ল। তেতিয়া শংখ, চক্ৰ আৰু গদা ধাৰণ কৰা বিষ্ণুৰ দূতসকল আৱিৰ্ভাৱ হ’ল।
Verse 32
समायातास्तथा नेतुं भीमं तं वीतकिल्बिषम् । स्यंदनं चागतं दिव्यं राजहंसयुतं द्विज
তেতিয়া তেওঁলোকে সেই পাপমুক্ত হোৱা ভীমক নিবলৈ উপস্থিত হ’ল; আৰু হে ব্ৰাহ্মণ, ৰাজহাঁহৰ দ্বাৰা টনা এখন দিব্য ৰথো তাত আহি উপস্থিত হ’ল।
Verse 33
तत्रारूढो ययौ विष्णोर्भवनं दुर्लभं किल । माहात्म्यं भूमिदेवस्य मया ते तत्प्रकीर्तितम् । शृणुयाद्यो नरो भक्त्या तस्य पातकनाशनम्
তাত আৰোহণ কৰি তেওঁ বিষ্ণুৰ ধামলৈ গ’ল—যিটো সঁচাকৈয়ে পোৱা বৰ কঠিন। মই তোমাক ভূমিদেৱৰ মহিমা বৰ্ণনা কৰিলোঁ। যি মানুহে ভক্তিৰে এই কথা শুনে—তাৰ পাপবোৰ নষ্ট হয়।