Adhyaya 9
Instruction on Dharma and Truth as Viṣṇu’s Own Nature (with Teaching on Impermanence and Detachment)
এই অধ্যায়ত কশ্যপ মুনিয়ে ধ্যানৰ দ্বাৰা জ্ঞানীৰ আত্মাই পঞ্চভূতৰ কৰ্ম-প্ৰবাহৰ পৰা আঁতৰি অহাৰ কথা বৰ্ণনা কৰে। দেহ অৱশেষত ত্যাগ কৰিবলগীয়া, আৰু প্ৰাণ-দেহৰ মাজত স্থায়ী বন্ধন নাই—সেয়ে ধন, পত্নী আৰু সন্তানৰ প্ৰতি অতিমোহ অনিত্য বুলি বুজাই দিয়ে। তাৰ পাছত উপদেশ ঈশ্বৰ-ধর্মৰ দিশে যায়: পৰম ব্ৰহ্মই বিষ্ণু, যাক ব্ৰহ্মা আৰু ৰুদ্ৰ বুলিও কোৱা হয়—সৃষ্টিকৰ্তা, পালনকৰ্তা আৰু সংহাৰকৰ্তা। বিষ্ণুৰ স্বৰূপেই ধৰ্ম; ধৰ্ম আৰু সত্য দেৱতাসকলৰ আধাৰ, আৰু যিয়ে ইহঁত পালন আৰু ৰক্ষা কৰে, তেওঁলোকৰ ওপৰত বিষ্ণুৰ কৃপা থাকে; সত্য-ধর্ম বিকৃত হ’লে পাপ আৰু বিনাশ আহে। শেষত দিতিয়ে মোহ ত্যাগ কৰি ধৰ্মৰ শৰণ ল’বলৈ মানসিকভাৱে স্থিৰ হয়। কশ্যপে সান্ত্বনা দি তাক শান্ত কৰে, আৰু দিতী পুনৰ সংযত হয়।
Shlokas
Verse 1
कश्यप उवाच । एवं संबोधितस्तत्र आत्मा ध्यानादिकैस्तदा । त्यक्तुकामः स तत्कार्यं पंचात्मकं स बुद्धिमान्
কশ্যপ ক’লে: তাত এইদৰে উপদেশ পোৱাৰ পাছত, আত্মাই ধ্যান আদি সাধনাৰ দ্বাৰা; সেই বুদ্ধিমান জনে পঞ্চভূতৰ সৈতে যুক্ত পঞ্চাত্মক কৰ্ম ত্যাগ কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিলে।
Verse 2
निमित्तान्येव पश्यैव प्राप्य तांस्तान्प्रयाति सः । विहाय कायं निर्लक्ष्यं पतितं नैव पश्यति
কেৱল নিমিত্তসমূহ দেখিয়েই সি সেই-সেই গতি লাভ কৰি আগবাঢ়ি যায়। দেহ ত্যাগ কৰি—যি পতিত আৰু অচিনাক্ত—সি তাৰ ফালে একেবাৰেও ঘূৰি নাচায়।
Verse 3
सहवर्द्धितयोर्नास्ति संबंधः प्राण देहयोः । धनपुत्रकलत्रैश्च संबंधः केन हेतुना
একেলগে বৃদ্ধি পাইলেও, প্ৰাণ আৰু দেহৰ কোনো স্থায়ী সম্বন্ধ নাই। তেন্তে ধন, পুত্ৰ আৰু পত্নীৰ সৈতে সত্য সম্বন্ধ কিহৰ কাৰণে হ’ব?
Verse 4
एवं ज्ञात्वा शमं गच्छ क्लैब्यं मा भज सुप्रिये । अयमेव परं ब्रह्म अयमेव सनातनः
এই কথা জানি শান্তিত প্ৰৱেশ কৰা, হে প্ৰিয়ে; দুৰ্বলতাক আশ্ৰয় নকৰিবা। তেওঁৱেই পৰম ব্ৰহ্ম, তেওঁৱেই সনাতন।
Verse 5
अयमात्मस्वरूपेण दैत्य देवेषु संस्थितः । अयं ब्रह्मा अयं रुद्रो ह्ययं विष्णुः सनातनः
নিজ আত্মস্বৰূপে তেওঁ দৈত্য আৰু দেৱ—উভয়ৰ মাজত অৱস্থিত। তেওঁৱেই ব্ৰহ্মা, তেওঁৱেই ৰুদ্ৰ; নিশ্চয় তেওঁৱেই সনাতন বিষ্ণু।
Verse 6
अयं सृजति विश्वानि अयं पालयते प्रजाः । संहरत्येष धर्मात्मा धर्मरूपी जनार्दनः
তেওঁৱেই বিশ্বসমূহ সৃষ্টি কৰে, তেওঁৱেই প্ৰজাসকলক পালন কৰে। তেওঁৱেই লয় কৰে—ধৰ্মাত্মা জনাৰ্দন, যাঁৰ ৰূপেই ধৰ্ম।
Verse 7
अनेनोत्पादिता देवा दानवाश्चैव सुप्रिय । देवाश्चाधर्मनिर्मुक्ता धर्महीनाः सुतास्तव
ইয়াৰ দ্বাৰাই, হে প্ৰিয়ে, দেৱ আৰু দানৱ—উভয়েই উৎপন্ন হ’ল। কিন্তু দেৱসকল অধৰ্মৰ পৰা মুক্ত হ’ল, আৰু তোমাৰ পুত্ৰসকল ধৰ্মহীন হ’ল।
Verse 8
धर्मोयं माधवस्यांगं सर्वदैवैश्च पालितम् । धर्मं च चिंतयेद्देवि धर्मं चैव तु पालयेत्
এই ধৰ্ম মাধৱৰ (বিষ্ণুৰ) অঙ্গ, আৰু সকলো দেৱতাই ইয়াক পালন কৰিছে। সেয়ে, হে দেৱী, ধৰ্ম চিন্তা কৰা উচিত, আৰু ধৰ্মক পালন-ৰক্ষা কৰাও উচিত।
Verse 9
तस्य विष्णुः स धर्मात्मा सर्वदैव प्रसादवान् । धर्मेण वर्तिता देवाः सत्येन तपसा किल
তাঁৰ বাবে ধৰ্মাত্মা বিষ্ণু সদায় কৃপাময় হৈ উপস্থিত থাকে। নিশ্চয় দেৱতাসকল ধৰ্মে, সত্যে আৰু তপস্যাৰে স্থিতি লাভ কৰে।
Verse 10
येषां विष्णुः प्रसन्नो वै धर्मस्तैरिह पालितः । विष्णोः कायमिदं धर्मं सत्यं हृदयमेव च
যিসকলৰ ওপৰত বিষ্ণু সত্যই প্ৰসন্ন, তেওঁলোকে এই জগতত ধৰ্ম পালন আৰু ৰক্ষা কৰে। ধৰ্মই বিষ্ণুৰ দেহ; সত্যই নিশ্চয় তেওঁৰ হৃদয়।
Verse 11
यस्तौ पालयते नित्यं तस्य विष्णुः प्रसीदति । दूषयेद्यः सत्यधर्मौ पापमेव प्रपालयेत्
যি জনে সেই দুয়োটা—সত্য আৰু ধৰ্ম—নিত্য পালন কৰে, তাৰ ওপৰত বিষ্ণু প্ৰসন্ন হয়। কিন্তু যি জনে সত্য-ধৰ্মক কলুষিত কৰে, সি প্ৰকৃততে কেৱল পাপকেই লালন কৰে।
Verse 12
तस्य विष्णुः प्रकुप्येत नाशयेदतिवीर्यवान् । वैष्णवैः पालितं धर्मं तपः सत्येन संस्थितैः
তেনে লোকৰ ওপৰত অতি-শক্তিমান বিষ্ণু ক্ৰুদ্ধ হৈ তাক বিনাশ কৰিব। কিয়নো এই ধৰ্ম বৈষ্ণৱসকলে পালন কৰিছে—তপস্যাৰে স্থাপিত আৰু সত্যত প্ৰতিষ্ঠিত।
Verse 13
तेषां प्रसन्नो धर्मात्मा रक्षामेवं करोति च । तव पुत्रा दनोः पुत्राः सैंहिकेयास्तथैव च
তেওঁলোকৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হৈ সেই ধৰ্মাত্মাই এইদৰে ৰক্ষা কৰে। তেওঁ তোৰ পুত্ৰসকলক, দনুৰ পুত্ৰসকলক, আৰু সঁইহিকেয়াসকলকো একেদৰে সংৰক্ষণ কৰে।
Verse 14
अधर्मेणापि पापेन वर्तिताः पापचेतसः । सूदिता वासुदेवेन समरे चक्रपाणिना
অধৰ্ম আৰু পাপত জীৱন যাপন কৰা পাপচিত্তসকলক সমৰত চক্ৰধাৰী বাসুদেৱে বধ কৰিলে।
Verse 15
योसावात्मा मयोक्तः पूर्वमेव तवाग्रतः । सोयं विष्णुर्न संदेहो धर्मात्मा सर्वपालकः
যি পৰম আত্মাক মই আগতেই তোমাৰ সন্মুখত বৰ্ণনা কৰিছিলোঁ, সেয়াই নিশ্চয় বিষ্ণু—সন্দেহ নাই; তেওঁ ধৰ্মস্বৰূপ আৰু সকলোৰে পালনকৰ্তা।
Verse 16
दैत्यकायेषु यः स्वस्थः पापमेव समास्थितः । जघ्निवान्दानवान्देवि स च क्रुद्धो महामतिः
হে দেবী, দৈত্যদেহসমূহৰ মাজত থাকিও যি অচল আছিল আৰু পাপতেই দৃঢ়ভাৱে স্থিত আছিল, সেই মহামতি ক্ৰুদ্ধ হৈ দানৱসকলক বধ কৰিলে।
Verse 17
स बाह्याभ्यंतरे भूत्वा तव पुत्रा निपातिताः । येन चोत्पादिता देवि तेनैव विनिपातिताः
বাহিৰে-ভিতৰে হৈ তেওঁ তোমাৰ পুত্ৰসকলক পতিত কৰিলে; হে দেবী, যাৰ দ্বাৰা তেওঁলোক উৎপন্ন হৈছিল, সেই একেই দ্বাৰা তেওঁলোক বিনাশ হ’ল।
Verse 18
नैषां मोहस्तु कर्तव्यो भवत्या वचनं शृणु । पापेन वर्तते योसौ स एव निधनं व्रजेत्
তেওঁলোকৰ বিষয়ে তোমাক মোহ কৰা উচিত নহয়; মোৰ বাক্য শুনা। যি পাপত জীৱন যাপন কৰে, সিয়েই নিশ্চয় বিনাশলৈ যায়।
Verse 19
तस्मान्मोहं परित्यज्य सदाधर्मं समाश्रय । दितिरुवाच । एवमस्तु महाभाग करिष्ये वचनं तव
সেয়ে মোহ ত্যাগ কৰি সদায় ধৰ্মৰ আশ্ৰয় লোৱা। দিতিয়ে ক’লে, “এৱমস্তু, হে মহাভাগ; তোমাৰ বাক্য মই পালন কৰিম।”
Verse 20
कश्यपं च मुनिश्रेष्ठमेवमाभाष्य दुःखिता । संबोधिता सा मुनिना दुःखं संत्यज्य संस्थिता
এইদৰে দুখিত হৈ তাই মুনিশ্ৰেষ্ঠ কশ্যপক সম্বোধন কৰিলে। মুনিৰ উপদেশ আৰু সান্ত্বনাৰে তাই দুখ ত্যাগ কৰি স্থিৰচিত্ত হ’ল।