Adhyaya 82

Verse 1

सुकर्मोवाच । एवं चिंतयते यावद्राजा परमधार्मिकः । तावत्प्रोवाच सा देवी रतिपुत्री वरानना

সুকৰ্মে ক’লে: পৰম ধৰ্মিষ্ঠ ৰজাই যেতিয়া এইদৰে চিন্তা কৰি আছিল, তেতিয়াই ৰতি-দুহিতা, সু-মুখী দেৱীয়ে বচন ক’লে।

Verse 2

किमु चिंतयसे राजंस्त्वमिहैव महामते । प्रायेणापि स्त्रियः सर्वाश्चपलाः स्युर्न संशयः

হে ৰাজন, মহামতে! তুমি ইয়াতেই কিয় চিন্তা কৰিছা? সাধাৰণতে সকলো নাৰী চঞ্চল—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 3

नाहं चापल्यभावेन त्वामेवं प्रविचालये । नाहं हि कारयाम्यद्य भवत्पार्श्वं नृपोत्तम

মই চঞ্চলতাৰ ভাৱত তোমাক এইদৰে কষ্ট নিদিওঁ। হে নৃপোত্তম! আজি মই তোমাক মোৰ কাষত থাকিবলৈও বাধ্য নকৰোঁ।

Verse 4

अन्यस्त्रियो यथा लोके चपलत्वाद्वदंति च । अकार्यं राजराजेंद्र लोभान्मोहाच्च लंपटाः

যেনেকৈ জগতত আন নাৰীসকলে চঞ্চলতাৰ বশে কথা কয়, তেনেকৈ কামাসক্তসকলে—হে ৰাজৰাজেন্দ্ৰ!—লোভ আৰু মোহত অকৰ্তব্য কৰ্ম কৰি পেলায়।

Verse 5

लोकानां दर्शनायैव जाता श्रद्धा ममोरसि । देवानां दर्शनं पुण्यं दुर्लभं हि सुमानुषैः

মোৰ হৃদয়ত লোকসমূহক দৰ্শন কৰাৰ নিমিত্তেই শ্ৰদ্ধা উদয় হৈছে। দেৱদৰ্শন পুণ্যদায়ক, কিন্তু উত্তম মানৱৰ বাবেও সেয়া অতি দুৰ্লভ।

Verse 6

तेषां च दर्शनं राजन्कारयामि वदस्व मे । दोषं पापकरं यत्तु मत्संगादिह चेद्भवेत्

হে ৰাজন, মই তোমাক তেওঁলোকৰ দৰ্শন কৰাম। মোক কোৱা—মোৰ সঙ্গৰ পৰা ইয়াত কোন দোষ, পাপ উৎপন্নকাৰী, হ’ব পাৰে?

Verse 7

एवं चिंतयसे दुःखं यथान्यः प्राकृतो जनः । महाभयाद्यथाभीतो मोहगर्ते गतो यथा

তুমি এইদৰে দুখৰ চিন্তা কৰিছা যেন কোনো সাধাৰণ সংসাৰী লোক; মহাভয়ত ভীত হৈ, মোহৰ গৰ্তত পৰি যোৱা যেন।

Verse 8

त्यज चिंतां महाराज न गंतव्यं त्वया दिवि । येन ते जायते दुःखं तन्न कार्यं मया कदा

হে মহাৰাজ, চিন্তা ত্যাগ কৰা; তোমাৰ স্বৰ্গলৈ যোৱাৰ প্ৰয়োজন নাই। যাৰ পৰা তোমাৰ দুখ জন্মে, তেনে কাম মই কেতিয়াও নকৰোঁ।

Verse 9

एवमुक्तस्तथा राजा तामुवाच वराननाम् । चिंतितं यन्मया देवि तच्छृणुष्व हि सांप्रतम्

এইদৰে কোৱা শুনি ৰজাই সেই সুন্দৰ-মুখী নাৰীক ক’লে: “হে দেবী, মই যি চিন্তা কৰিছোঁ, সেয়া এতিয়া শুনা।”

Verse 10

मानभंगो मया दृष्टो नैव स्वस्य मनःप्रिये । मयि स्वर्गं गते कांते प्रजा दीना भविष्यति

হে মনপ্ৰিয়ে, মই দেখিছোঁ যে ইয়াৰ ফলত মান-মৰ্যাদাৰ ভংগ হ’ব—মোৰ নহয়। হে প্ৰিয়ে, মই স্বৰ্গলৈ গ’লে প্ৰজা দীন হ’ব।

Verse 11

त्रासयिष्यति दुष्टात्मा यमस्तु व्याधिभिः प्रजाः । त्वया सार्धं प्रयास्यामि स्वर्गलोकं वरानने

সেই দুষ্টাত্মা যমে প্ৰজাসকলক ব্যাধিৰে পীড়িত কৰিব; কিন্তু হে সু-মুখী, মই তোমাৰ সৈতে স্বৰ্গলোকলৈ প্ৰস্থান কৰিম।

Verse 12

एवमाभाष्य तां राजा समाहूय सुतोत्तमम् । पूरुं तं सर्वधर्मज्ञं जरायुक्तं महामतिम्

এইদৰে তাইক কৈ ৰজাই নিজৰ উত্তম পুত্ৰ পুৰুক আহ্বান কৰিলে—সৰ্বধৰ্মজ্ঞ, বয়সে পৰিপক্ব, আৰু মহামতি।

Verse 13

एह्येहि सर्वधर्मज्ञ धर्मं जानासि निश्चितम् । ममाज्ञया हि धर्मात्मन्धर्मः संपालितस्त्वया

আহা, আহা—হে সৰ্বধৰ্মজ্ঞ! তুমি নিশ্চয়কৈ দৃঢ় বিশ্বাসে ধৰ্ম জানো। মোৰ আজ্ঞাত, হে ধৰ্মাত্মা, ধৰ্ম তুমি যথাযথভাৱে পালন কৰিছা।

Verse 14

जरा मे दीयतां तात तारुण्यं गृह्यतां पुनः । राज्यं कुरु ममेदं त्वं सकोशबलवाहनम्

প্ৰিয় পুত্ৰ, মোৰ জৰা তোমাক দিয়া হওক আৰু মোৰ তাৰুণ্য পুনৰ গ্ৰহণ কৰা হওক। তুমি মোৰ এই ৰাজ্য গ্ৰহণ কৰা—কোষ, বল আৰু বাহনসহ।

Verse 15

आसमुद्रां प्रभुंक्ष्व त्वं रत्नपूर्णां वसुंधराम् । मया दत्तां महाभाग सग्रामवनपत्तनाम्

হে মহাভাগ, সাগৰে বেষ্টিত, ৰত্নে পূৰ্ণ এই বসুধা তুমি ভোগ কৰি শাসন কৰা—মই দিয়া, গাঁও-গ্ৰাম, বন আৰু নগৰসহ।

Verse 16

प्रजानां पालनं पुण्यं कर्तव्यं च सदानघ । दुष्टानां शासनं नित्यं साधूनां परिपालनम्

হে অনঘ! প্ৰজাসকলক পালন কৰা পুণ্য, আৰু সদায় কৰ্তব্য। দুষ্টক সদায় দণ্ড দিয়া উচিত, আৰু সাধুসকলক সুৰক্ষা-পরিপালন কৰা উচিত।

Verse 17

कर्तव्यं च त्वया वत्स धर्मशास्त्रप्रमाणतः । ब्राह्मणानां महाभाग विधिनापि स्वकर्मणा

হে বৎস, ধৰ্মশাস্ত্ৰৰ প্ৰমাণ অনুসৰি তুমিও কৰ্তব্য পালন কৰা। হে মহাভাগ, বিধি মতে ব্ৰাহ্মণসকলক সেবা-সম্মান কৰা আৰু নিজৰ নিৰ্ধাৰিত কৰ্ম সম্পাদন কৰা।

Verse 18

भक्त्या च पालनं कार्यं यस्मात्पूज्या जगत्त्रये । पंचमे सप्तमे घस्रे कोशं पश्य विपश्चितः

ভক্তিৰে ইয়াক পালন কৰা উচিত, কিয়নো ই তিনিও লোকত পূজ্য। হে বিপশ্চিত, পঞ্চম আৰু সপ্তম দিনত ভঁৰাল/কোষ পৰীক্ষা কৰা।

Verse 19

बलं च नित्यं संपूज्यं प्रसादधनभोजनैः । चारचक्षुर्भवस्व त्वं नित्यं दानपरो भव

আৰু বলক নিত্য প্ৰসাদ, ধন-দান আৰু ভোজনৰে সম্যক পূজা কৰা। তুমি চৰৰ চকুৰ দৰে সদায় সতৰ্ক হোৱা, আৰু নিত্য দানপৰায়ণ হোৱা।

Verse 20

भव स्वनियतो मंत्रे सदा गोप्यः सुपंडितैः । नियतात्मा भव स्वत्वं मा गच्छ मृगयां सुत

মন্ত্ৰত স্বনিয়মী হোৱা; ই সদায় সুপণ্ডিতসকলে গোপনীয় কৰি ৰাখে। মন নিয়ন্ত্ৰিত কৰি আত্মসংযমী হোৱা; হে পুত্ৰ, মৃগয়া (শিকার) কৰিবলৈ নাযাবা।

Verse 21

विश्वासः कस्य नो कार्यः स्त्रीषु कोशे महाबले । पात्राणां त्वं तु सर्वेषां कलानां कुरु संग्रहम्

স্ত্ৰী, কোষাগাৰ আৰু মহাবল—ইয়াত কাৰ ওপৰত নিশ্চিন্ত বিশ্বাস কৰিব? কিন্তু তুমি সকলো যোগ্য পাত্ৰৰ উপযোগী সকলো কলা-বিদ্যাৰ সঞ্চয় কৰি লোৱা।

Verse 22

यज यज्ञैर्हृषीकेशं पुण्यात्मा भव सर्वदा । प्रजानां कंटकान्सर्वान्मर्दयस्व दिने दिने

যজ্ঞৰ দ্বাৰা হৃষীকেশক পূজা কৰা; সদায় পুণ্যবান আৰু ধৰ্মময় আত্মা হোৱা। আৰু দিনে দিনে প্ৰজাৰ সকলো কণ্টক—উপদ্ৰৱকাৰী দমনকাৰীক—দমন কৰা।

Verse 23

प्रजानां वांछितं सर्वमर्पयस्व दिने दिने । प्रजासौख्यं प्रकर्तव्यं प्रजाः पोषय पुत्रक

দিনে দিনে প্ৰজাই যি বিচাৰে সেয়া সকলো অৰ্পণ কৰা। প্ৰজাৰ সুখ সাধন কৰাটো তোমাৰ কৰ্তব্য; হে পুত্ৰ, প্ৰজাক পোষণ-পালন কৰা।

Verse 24

स्वको वंशः प्रकर्तव्यः परदारेषु मा कृथाः । मतिं दुष्टां परस्वेषु पूर्वानन्वेहि सर्वदा

নিজ বংশ ধৰ্মমতে আগবঢ়োৱা; পৰস্ত্ৰীলৈ নাযাবা। পৰৰ বস্তুত দুষ্ট বুদ্ধি নধৰিবা; সদায় পূৰ্বপুৰুষৰ সৎ আচৰণ অনুসৰণ কৰা।

Verse 25

वेदानां हि सदा चिंता शास्त्राणां हि च सर्वदा । कुरुष्वैवं सदा वत्स शस्त्राभ्यासरतो भव

বেদৰ চিন্তা সদায় ৰাখিবা, আৰু শাস্ত্ৰত সদা নিবিষ্ট থাকিবা। এইদৰে সদায় কৰা, হে বৎস; আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ অনুশীলনত ৰত হোৱা।

Verse 26

संतुष्टः सर्वदा वत्स स्वशय्या निरतो भव । गजस्य वाजिनोभ्यासं स्यंदनस्य च सर्वदा

হে বৎস, সদায় সন্তুষ্ট হৈ থাকিবা আৰু নিজৰ সৰল শয্যাতেই নিবিষ্ট হ’বা। হাতী, ঘোঁৰা আৰু ৰথৰ পালন-প্ৰশিক্ষণৰ পিছত সদায় ধাৱমান নহ’বা।

Verse 27

एवमादिश्य तं पुत्रमाशीर्भिरभिनंद्य च । स्वहस्तेन च संस्थाप्य करे दत्तं स्वमायुधम्

এইদৰে পুত্ৰক উপদেশ দি, আশীৰ্বাদেৰে তাক অভিনন্দন কৰিলে। তাৰপিছত নিজ হাতেৰে সঠিকভাৱে স্থাপন কৰি, নিজৰ অস্ত্ৰ পুত্ৰৰ হাতত অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 28

स्वां जरां तु समागृह्य दत्त्वा तारुण्यमस्य च । गंतुकामस्ततः स्वर्गं ययातिः पृथिवीपतिः

নিজৰ বাৰ্ধক্য পুনৰ গ্ৰহণ কৰি আৰু তাৰ বিনিময়ত তাক নিজৰ যৌৱন দান কৰি, পৃথিৱীপতি ৰজা যযাতি প্ৰস্থানৰ ইচ্ছাৰে তেতিয়া স্বৰ্গলৈ গ’ল।

Verse 82

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रे द्व्यशीतितमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডত, ভেনোপাখ্যানৰ অন্তৰ্গত, মাতৃ-পিতৃ তীৰ্থৰ বৰ্ণনা আৰু যযাতি-চৰিত্ৰত, দ্ব্যশীতিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।