Adhyaya 62

Verse 1

विष्णुरुवाच । कुंडलस्याश्रमं गत्वा सत्यधर्म समाकुलम् । सुकर्माणं ततो दृष्ट्वा पितृमातृपरायणम्

বিষ্ণুৱে ক’লে: কুণ্ডলৰ আশ্ৰমলৈ গৈ, য’ত সত্য আৰু ধৰ্মে ভৰপূৰ আছিল, তাত তেওঁ সুকৰ্মাক দেখিলে—যি পিতৃ-মাতৃৰ সেৱাত পৰায়ণ আছিল।

Verse 2

शुश्रूषंतं महात्मानं गुरूसत्यपराक्रमम् । महारूपं महातेजं महाज्ञानसमाकुलम्

তেওঁ সেই মহাত্মাৰ শুশ্ৰূষা কৰিছিল—যাৰ পৰাক্ৰম সত্যত স্থিত আৰু যি গুৰুৰূপে পূজনীয়—মহাৰূপ, মহাতেজ আৰু মহাজ্ঞানৰে পৰিপূৰ্ণ।

Verse 3

मातापित्रोः पदांते तमुपविष्टं ददर्श सः । महाभक्त्यान्वितं शांतं सर्वज्ञानमहानिधिम्

তেওঁ তাক মাতৃ-পিতৃৰ পদতলত উপবিষ্ট দেখিলে—মহাভক্তিযুক্ত, শান্ত, আৰু সকলো জ্ঞানৰ মহা নিধান।

Verse 4

कुंडलस्यापि पुत्रेण सुकर्मणा महात्मना । आगतं पिप्पलं दृष्ट्वा द्वारदेशे महामतिम्

তাৰ পাছত কুণ্ডলৰ পুত্ৰ মহাত্মা সুকৰ্মাই, দ্বাৰদেশত উপস্থিত মহামতি পিপ্পল মুনিক দেখিলে।

Verse 5

आसनात्तूर्णमुत्थाय अभ्युत्थानं कृतं पुनः । आगच्छ त्वं महाभाग विद्याधर महामते

সেই আসনৰ পৰা তৎক্ষণাৎ উঠি, পুনৰ সন্মানসহ অভ্যুত্থান কৰি ক’লে: “আহাঁ, হে মহাভাগ! হে বিদ্যাধৰ! হে মহামতে মুনি!”

Verse 6

आसनं पाद्यमर्घं च ददौ तस्मै महामतिः । निर्विघ्नोऽसि महाप्राज्ञ कुशलेन प्रवर्त्तसे

মহামতিয়ে তেওঁক আসন, পাদ্য (পা ধোৱাৰ জল) আৰু অৰ্ঘ্য (সন্মান-অৰ্ঘ্য) অৰ্পণ কৰিলে। ক’লে: “হে মহাপ্ৰাজ্ঞ, তুমি নিৰ্বিঘ্ন হওঁক; কুশলে আগবাঢ়া।”

Verse 7

निरामयं च पप्रच्छ पिप्पलं तं समागतम् । यस्मादागमनं तेद्य तत्सर्वं प्रवदाम्यहम्

তেওঁ নতুনকৈ অহা পিপ্পলকো নিৰাময়তা বিষয়ে সুধিলে: “আজি তুমি ক’ৰ পৰা আহিলা? সকলো কথা কোৱা—মই সকলো বৰ্ণনা কৰিম।”

Verse 8

वर्षाणां च सहस्राणि त्रीणि यावत्त्वया तपः । तप्तमेव महाभाग सुरेभ्यः प्राप्तवान्वरम्

তুমি তিন হাজাৰ বছৰ পৰ্যন্ত নিশ্চয় তপস্যা কৰিলা। হে মহাভাগ, সেই তপস্যাৰ বলতেই তুমি দেৱতাসকলৰ পৰা বৰ লাভ কৰিলা।

Verse 9

वश्यत्वं च त्वया प्राप्तं कामचारस्तथैव च । तेन मत्तो न जानासि गर्वमुद्वहसे वृथा

তুমি বশ্যত্বৰ শক্তি আৰু ইচ্ছামতে চলাৰ স্বাধীনতাও লাভ কৰিলা; সেইবাবে তুমি মোক চিনিব নোৱাৰা আৰু বৃথাই গৰ্ব বহন কৰিছা।

Verse 10

दृष्ट्वा ते चेष्टितं सर्वं सारसेन महात्मना । ममाभिधानं कथितं मम ज्ञानमनुत्तमम्

মহাত্মা সাৰসে তোমাৰ সকলো কৰ্ম-কাণ্ড দেখি মোৰ নাম উচ্চাৰণ কৰিলে আৰু মোৰ অনুত্তম জ্ঞান প্ৰকাশ কৰিলে।

Verse 11

पिप्पल उवाच । योसौ मां सारसो विप्र सरित्तीरे प्रयुक्तवान् । सर्वं ज्ञानं वदेन्मां हि स तु कः प्रभुरीश्वरः

পিপ্পলে ক’লে: “হে ব্ৰাহ্মণ! নদীতীৰত সাৰসৰূপে মোক যিজনে নিযুক্ত কৰিলে, আৰু যিজনে মোক সকলো জ্ঞান ক’বলৈ আদেশ দিলে—সেই পৰম প্ৰভু, সৰ্বেশ্বৰ কোন?”

Verse 12

सुकर्मोवाच । भवंतमुक्तवान्यो वै सरित्तीरे तु सारसः । ब्रह्माणं त्वं महाज्ञानं तं विद्धि परमेश्वरम्

সুকৰ্মাই ক’লে: “নদীতীৰত যি সাৰসে তোমাক ক’লে—হে মহাজ্ঞানী! তাক ব্ৰহ্মা বুলিয়েই জানিবা; তেওঁৱেই পৰমেশ্বৰ।”

Verse 13

अन्यत्किं पृच्छसे ब्रूहि तमेवं प्रवदाम्यहम् । विष्णुरुवाच । एवमुक्तः स धर्मात्मा सुकर्मा नृपनंदन

“আৰু কি সুধিব খোজা? কোৱা; মই এইদৰে তোমাক ব্যাখ্যা কৰিম।” বিষ্ণুৱে ক’লে। এনেদৰে কোৱা হ’লত, হে ৰাজপুত্ৰ! সেই ধৰ্মাত্মা সুকৰ্মা…

Verse 14

पिप्पल उवाच । त्वयि वश्यं जगत्सर्वमिति शुश्रुम भूतले । तन्मे त्वं कौतुकं विप्र दर्शयस्व प्रयत्नतः

পিপ্পলে ক’লে: “ভূতলত আমি শুনিছোঁ যে সমগ্ৰ জগত তোমাৰ বশত। সেয়ে, হে ব্ৰাহ্মণ! সেই আশ্চৰ্য শক্তি মোক যত্নসহ, সাৱধানতাৰে দেখুৱাই দিয়া।”

Verse 15

पश्य कौतुकमेवाद्य त्वं वश्यावश्यकारणम् । तमुवाच स धर्मात्मा सुकर्मा पिप्पलं प्रति

“আজি এই আশ্চৰ্য চোৱা—বশ কৰা আৰু অবশ কৰা, দুয়োটাৰ কাৰণ তুমিয়েই।” এইদৰে কৈ ধৰ্মাত্মা সুকৰ্মাই পিপ্পলক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 16

अथ सस्मार वै देवान्सुकर्मा प्रत्ययाय वै । इंद्राद्या लोकपालाश्च देवाश्चाग्निपुरोगमाः

তেতিয়া সুকৰ্মাই নিশ্চিতি আৰু সহায় বিচাৰি দেৱতাসকলক স্মৰণ কৰিলে—ইন্দ্ৰ আদি লোকপাল আৰু অগ্নিক অগ্ৰগণ্য কৰি অন্যান্য দেৱসকল।

Verse 17

समागताः समाहूता नाना विद्याधरास्तथा । सुकर्माणं ततः प्रोचुर्देवाश्चाग्निपुरोगमाः

এইদৰে আহ্বান কৰা বহু বিদ্যাধৰ একত্ৰিত হ’ল; আৰু অগ্নিক অগ্ৰগণ্য কৰি দেৱসকলে তেতিয়া সুকৰ্মাণক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 18

कस्मात्स्मृतास्त्वया विप्र ततोर्थकारणं वद । सुकर्मोवाच । अयमेष सुसंप्राप्तो विद्याधरो हि पिप्पलः

“হে ব্ৰাহ্মণ, তুমি কিয় স্মৰণ কৰিলা? তাৰ কাৰণ কোৱা।” সুকৰ্মা ক’লে: “এইয়েই বিদ্যাধৰ পিপ্পল, এতিয়া সফলভাৱে ইয়াত উপস্থিত হৈছে।”

Verse 19

मामेवं भाषते विप्र वश्यावश्यत्वकारणम् । प्रत्ययार्थं समाहूता अस्यैव च महात्मनः

হে ব্ৰাহ্মণ, মই এইদৰে বশ্য বা অবশ্য হোৱাৰ কাৰণ বিষয়ে ক’বলৈ ধৰোঁতেই, সেই মহাত্মাই বিষয়টো নিশ্চিত কৰিবলৈ মোকেই আহ্বান কৰিলে।

Verse 20

स्वंस्वं स्थानं प्रगच्छध्वमित्युवाच सुरान्प्रति । तमूचुस्ते ततो देवाः सुकर्माणं महामतिम्

তেওঁ দেৱসকলক ক’লে, “তোমালোক সকলোৱে নিজ নিজ স্থানলৈ উভতি যোৱা।” তেতিয়া সেই দেৱসকলে মহামতি সুকৰ্মাণক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 21

अस्माकं दर्शनं व्रिप्र न मोघं जायते वरम् । वरं वरय भद्रं ते मनसा यद्धिरोचते

হে ব্ৰাহ্মণ, তোমাৰ আগত আমাৰ দৰ্শন নিষ্ফল নহ’ব। সেয়ে মঙ্গল হওক—যি তোমাৰ মন সত্যই কামনা কৰে, সেই বৰ বাছি লোৱা।

Verse 22

तत्ते दद्मो न संदेहस्त्वेवमूचुः सुरोत्तमाः । भक्त्या प्रणम्य तान्देवान्ययाचे स द्विजोत्तमः

“সেইটো তোমাক দিম—সন্দেহ নকৰিবা,” এইদৰে দেবতাসকলৰ শ্ৰেষ্ঠসকলে ক’লে। তেতিয়া সেই উত্তম ব্ৰাহ্মণে ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰি সেই দেবতাসকলৰ আগত নিজৰ প্ৰাৰ্থনা জনালে।

Verse 23

अचलां दत्त देवेंद्रा सुःभक्तिं भावसंयुताम् । मातापित्रोश्च मे नित्यं तद्वै वरमनुत्तमम्

হে দেবেন্দ্ৰ, মোক অচল ভক্তি দিয়া, যি সত্য ভাৱৰে সংযুক্ত। আৰু মোৰ মাতৃ-পিতৃৰ প্ৰতি নিত্য সেৱা থাকক—এইয়েই নিশ্চয় অনুত্তম বৰ।

Verse 24

पिता मे वैष्णवं लोकं प्रयात्वेतद्वरोत्तमम् । तद्वन्माता च देवेशा वरमन्यं न याचये

মোৰ পিতা বৈষ্ণৱ লোকলৈ গমন কৰক—এইয়েই সৰ্বোত্তম বৰ। আৰু হে দেবেশ, মোৰ মাতাও তেনেদৰেই লাভ কৰক; মই আন কোনো বৰ নাযাচোঁ।

Verse 25

देवा ऊचुः । पितृभक्तोसि विप्रेंद्र भक्त्या तव वयं द्विज । सुकर्मञ्छ्रूयतां वाक्यं प्रीत्या युक्ता सदैव ते

দেৱতাসকলে ক’লে: হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, তুমি পিতৃভক্ত। তোমাৰ ভক্তিৰ বাবে, হে দ্বিজ, আমি সদায় তোমাৰ প্ৰতি প্ৰসন্ন। সেয়ে সদায় তোমাৰ প্ৰতি স্নেহযুক্ত আমাৰ বাক্য সদ্ভাৱে শুনা।

Verse 26

एवमुक्त्वा गता देवाः स्वर्लोकं नृपनंदन । सर्वमैश्वर्यमेतेन तस्याग्रे परिदर्शितम्

এইদৰে কৈ, হে নৃপনন্দন, দেৱতাসকল স্বৰ্গলোকলৈ গ’ল। তেওঁৰ দ্বাৰা সেইজনৰ আগত সকলো প্ৰকাৰ ঐশ্বৰ্য-শ্ৰী প্ৰকাশিত হ’ল।

Verse 27

दृष्टं तु पिप्पलेनापि कौतुकं च महाद्भुतम् । तमुवाच स धर्मात्मा पिप्पलं कुंडलात्मजम्

পিপ্পলেও সেই মহা-অদ্ভুত কৌতুক দেখিলে, যি দেখিবলৈ বিস্ময়কৰ। তেতিয়া সেই ধৰ্মাত্মা পুৰুষে কুণ্ডলাৰ পুত্ৰ পিপ্পলক সম্বোধন কৰি ক’লে।

Verse 28

अर्वाचीनं त्विदं रूपं पराचीनं च कीदृशम् । प्रभावमुभयोश्चैव वदस्व वदतां वर

এই ৰূপটো তেন্তে পাছৰ; তেনেহ’লে আগৰ ৰূপ কেনেকুৱা? আৰু দুয়োটাৰেই প্ৰভাৱ-শক্তি ক’বা, হে বক্তাসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ, কৃপা কৰি বুজাই দিয়া।

Verse 29

सुकर्मोवाच । पराचीनस्य रूपस्य लिंगमेव वदामि ते । येनलोकाः प्रमोदंते इंद्राद्याः सचराचराः

সুকৰ্মাই ক’লে: পৰাচীন (পৰাত্পৰ) ৰূপৰ লিঙ্গ-মাত্ৰ তোমাক ক’ম। যাৰ দ্বাৰা ইন্দ্ৰ আদি সহ, চৰ-অচৰ সকলো প্ৰাণীৰ সৈতে সকলো লোক আনন্দিত হয়।

Verse 30

अयमेव जगन्नाथः सर्वगो व्यापकः प्रभुः । अस्य रूपं न दृष्टं हि केनाप्येव हि योगिना

এইজনেই জগন্নাথ—সৰ্বত্ৰ গমনশীল, সৰ্বব্যাপী প্ৰভু। সত্যই, কোনো যোগীয়ে কেতিয়াও তেওঁৰ পূৰ্ণ ৰূপ দেখা নাই।

Verse 31

श्रुतिरेव वदत्येवं तं वक्तुं शंकितेव सा । अपाणिपादनासश्च अकर्णो मुखवर्जितः

এইদৰে শ্ৰুতিয়ে নিজেই কয়, তথাপি যেন তেওঁক বৰ্ণনা কৰিবলৈ সংকোচ কৰে: তেওঁ হাত-পা আৰু নাকবিহীন; কাণবিহীন; আৰু মুখবিহীন।

Verse 32

सर्वं पश्यति वै कर्म कृतं त्रैलोक्यवासिनाम् । तेषामुक्तमकर्णश्च स शृणोति सुसाक्ष्यदः

ত্ৰিলোকবাসীৰ কৰা প্ৰতিটো কৰ্ম তেওঁ নিশ্চয়েই দেখে; আৰু কাণ নথকা সত্ত্বেও তেওঁ তেওঁলোকৰ কোৱা কথা শুনে—সেই পৰিপূৰ্ণ সাক্ষী, যিয়ে সত্য সাক্ষ্য দান কৰে।

Verse 33

गतिहीनो व्रजेत्सोपि स हि सर्वत्र दृश्यते । पाणिहीनोपि गृह्णाति पादहीनः प्रधावति

গতি নথকা সত্ত্বেও তেওঁ যেন গমন কৰে; নিশ্চয়েই তেওঁ সকলো ঠাইতে দৃষ্টিগোচৰ। হাত নথকা সত্ত্বেও তেওঁ ধৰে; পা নথকা সত্ত্বেও তেওঁ দ্ৰুত ধাৱিত হয়।

Verse 34

सर्वत्र दृश्यते विप्र व्यापकः पादवर्जितः । यं न पश्यंति देवेंद्रा मुनयस्तत्त्वदर्शिनः

হে বিপ্ৰ, তেওঁ সকলো ঠাইতে দৃষ্টিগোচৰ—সৰ্বব্যাপী, তথাপি পা-বিহীন; তথাপি দেবেন্দ্ৰসকল আৰু তত্ত্বদৰ্শী মুনিসকলে তেওঁক নেদেখে।

Verse 35

स च पश्यति तान्सर्वान्सत्यासत्यपदे स्थितान् । व्यापकं विमलं सिद्धं सिद्धिदं सर्वनायकम्

আৰু তেওঁ তেওঁলোক সকলোকে দেখে, যিসকল সত্য আৰু অসত্য অৱস্থাত স্থিত; তেওঁ সৰ্বব্যাপী, নিৰ্মল, সদাসিদ্ধ—সিদ্ধিদাতা আৰু সকলোৰে নায়ক।

Verse 36

यं जानाति महायोगी व्यासो धर्मार्थकोविदः । तेजोमूर्तिः स चाकाशमेकवर्णमनंतकम्

যাক মহাযোগী ব্যাস—ধৰ্ম আৰু অৰ্থত কুশলী—জানে; সেয়াই শুদ্ধ তেজৰ মূৰ্তি, সেয়াই আকাশ—একে বৰ্ণৰ, অনন্ত।

Verse 37

तदेतन्निर्मलं रूपं श्रुतिराख्याति निश्चितम् । व्यासश्चैव हि जानाति मार्कंडेयश्च तत्पदम्

শ্ৰুতি নিশ্চিতভাৱে এই ৰূপকেই নিৰ্মল আৰু নিষ্কলংক বুলি ঘোষণা কৰে। ব্যাসো নিশ্চয় জানে, আৰু মাৰ্কণ্ডেয়ো জানে—সেই পৰম পদ।

Verse 38

अर्वाचीनं प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकाग्रमानसः । यदा संहृत्य भूतात्मा स्वयमेकः प्रगच्छति

এতিয়া মই পৰৱৰ্তী কথা ক’ম; একাগ্ৰ মনেৰে শুনা। যেতিয়া ভূতাত্মা সকলো তত্ত্ব সংহৰি, নিজে একাই আগবাঢ়ে।

Verse 39

अप्सु शय्यां समास्थाय शेषभोगासनस्थितः । तमाश्रित्य स्वपित्येको बहुकालं जनार्दनः

জলৰ মাজত শয্যা লৈ, শেষনাগৰ ফণাক আসন কৰি, জনাৰ্দন একাই তেওঁৰ আশ্ৰয় লৈ বহু কাল নিদ্ৰাত আছিল।

Verse 40

जलांधकारसंतप्तो मार्कंडेयो महामुनिः । स्थानमिच्छन्स योगात्मा निर्विण्णो भ्रमणेन सः

জলময় অন্ধকাৰত দগ্ধ মহামুনি মাৰ্কণ্ডেয়, যোগত স্থিৰ, ভ্ৰমণত ক্লান্ত হৈ, এক আশ্ৰয়স্থান বিচাৰিবলৈ লাগিল।

Verse 41

भ्रममाणः स ददृशे शेषपर्यंकशायिनम् । सूर्यकोटिप्रतीकाशं दिव्याभरणभूषितम्

ভ্ৰমণ কৰি থাকোঁতে তেওঁ শেষ-পর্যংকত শয়ন কৰা প্ৰভুক দৰ্শন কৰিলে—কোটি সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান, দিৱ্য অলংকাৰৰে বিভূষিত।

Verse 42

दिव्यमाल्यांबरधरं सर्वव्यापिनमीश्वरम् । योगनिद्रा गतं कांतं शंखचक्रगदाधरम्

দিৱ্য মালা আৰু বস্ত্ৰ পৰিধান কৰা, সৰ্বব্যাপী ঈশ্বৰ—যোগনিদ্ৰাত লীন প্ৰিয় কান্ত—শঙ্খ, চক্ৰ আৰু গদা ধাৰণ কৰা।

Verse 43

एका नारी महाभागा कृष्णांजनचयोपमा । दंष्ट्राकरालवदना भीमरूपा द्विजोत्तम

হে দ্বিজোত্তম! তাত একেগৰাকী নাৰী আছিল, মহাভাগা—কৃষ্ণ অঞ্জনৰ ঢেৰ যেন শ্যাম; দংশ্ট্ৰাৰে ভয়ংকৰ মুখ, আৰু ভীমৰূপা।

Verse 44

तयोक्तोसौ मुनिश्रेष्ठो मा भैरिति महामुनिः । पद्मपत्रं सुविस्तीर्णं पंचयोजनमायतम्

তেওঁলোকৰ কথাত সেই মুনিশ্ৰেষ্ঠ মহামুনি ক’লে, “ভয় নকৰিবা,” আৰু (দেখুৱালে) বহলকৈ বিস্তৃত পদ্মপাত—পাঁচ যোজন দীঘল।

Verse 45

तस्मिन्पत्रे महादेव्या मार्कण्डेयो निवेशितः । केशवे सति सुप्तेपि नास्त्यत्र च भयं तव

সেই পাতত মহাদেৱীয়ে মাৰ্কণ্ডেয়ক স্থাপন কৰিলে। কেশৱ শুই থাকিলেও, ইয়াত তোমাৰ কোনো ভয় নাই।

Verse 46

तामुवाच स योगींद्र का त्वं भवसि भामिनि । अस्मिन्विनिर्जिते चैका भवती परिबृंहिता

যোগীন্দ্ৰজন সেই প্ৰভুৱে তাইক ক’লে: “হে সুন্দৰী, তুমি কোন? এই বিজিত স্থানত তুমি একাই বিস্তৃত হৈ সমৃদ্ধভাৱে প্ৰকাশ পাইছা।”

Verse 47

पृष्टैवं मुनिना देवी सादरं प्राह भूसुर । नागभोगांकपर्यंके स यः स्वपिति केशवः

মুনিয়ে এইদৰে সুধিলে, দেৱীয়ে সাদৰে ক’লে: “হে ভূসুৰ (ব্ৰাহ্মণ), সেই কেশৱ—যি নাগৰ কুণ্ডলীৰে গঠিত শয্যাত শয়ন কৰে।”

Verse 48

अस्याहं वैष्णवी शक्तिः कालरात्रिरिहोच्यते । मामेवं विद्धि विप्रेंद्र सर्वमायासमन्विताम्

মই তেওঁৰ বৈষ্ণৱী শক্তি; ইয়াত মোক কালৰাত্ৰি বুলি কোৱা হয়। হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, এইদৰে মোক জানিবা—মই সকলো মায়াৰূপে সমন্বিত।

Verse 49

महामाया पुराणेषु जगन्मोहाय कथ्यते । इत्युक्त्वा सा गता देवी अंतर्धानं हि पिप्पलः

“পুৰাণসমূহত তাইক মহামায়া বুলি কোৱা হয়, যিয়ে জগতক মোহিত কৰে।” এই বুলি কৈ দেৱী গুচি গ’ল আৰু অন্তৰ্ধান হ’ল; সঁচাকৈ পিপ্পল (অশ্বত্থ) গছৰ ওচৰত অদৃশ্য হ’ল।

Verse 50

देव्यामनुगतायां तु मार्कंडेयस्य पश्यतः । तस्य नाभ्यां समुत्पन्नं पंकजं हाटकप्रभम्

দেৱী আগবাঢ়ি যেতেই, মাৰ্কণ্ডেয় চেয়ে থাকোঁতে, তেওঁৰ নাভিৰ পৰা সোণালী জ্যোতিৰে দীপ্ত এক পদ্ম উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 51

तस्माज्जज्ञे महातेजा ब्रह्मा लोकपितामहः । तस्माद्विजज्ञिरे लोकाः सर्वे स्थावरजंगमाः

তাঁৰ পৰা মহাতেজস্বী ব্ৰহ্মা, লোকপিতামহ, জন্মিল; আৰু তেওঁৰ পৰা পুনৰ সকলো লোক উদ্ভৱ হ’ল—স্থাৱৰ আৰু জংগম সকলো।

Verse 52

इंद्राद्या लोकपालाश्च देवाश्चाग्निपुरोगमाः । अर्वाचीनं स्वरूपं तु दर्शितं हि मया नृप

হে নৃপ, ইন্দ্ৰ আদি লোকপালসকল আৰু অগ্নিক অগ্ৰগণ্য কৰি থকা দেৱসকল—মই নিশ্চয় তোমাক তেওঁলোকৰ বৰ্তমান প্ৰকাশিত ৰূপ দেখুৱালোঁ।

Verse 53

अर्वाचीनस्वरूपोयं पराचीनो निराश्रयः । यदा स दर्शयेत्कायं कायरूपा भवंति ते

এই (সত্তা) প্ৰকাশিত ৰূপত পাছৰ যেন দেখা যায়, কিন্তু সি আদিতন আৰু নিৰাশ্ৰয়। যেতিয়া সি দেহ প্ৰকাশ কৰে, তেতিয়া তেওঁলোকো দেহধাৰী ৰূপ লাভ কৰে।

Verse 54

ब्रह्माद्याः सर्वलोकाश्च अर्वाचीना हि पिप्पल । अर्वाचीना अमी लोका ये भवंति जगत्त्रये

হে পিপ্পল, ব্ৰহ্মা আদি আৰু সকলো লোক নিশ্চয় তলত আছে; জগত-ত্ৰয়ত যিসকল লোক আছে, সিহঁত সকলো তলতেই আছে।

Verse 55

पराचीनः स भूतात्मा यं सुपश्यंति योगिनः । मोक्षरूपं परं स्थानं परब्रह्मस्वरूपकम्

সেই পৰাচীন ভূতাত্মা, যাক যোগীসকলে সুস্পষ্টকৈ দেখে—মোক্ষস্বৰূপ পৰম ধাম, সৰ্বোচ্চ পদ, যি পৰব্ৰহ্মৰ স্বৰূপ।

Verse 56

अव्यक्तमक्षरं हंसं शुद्धं सिद्धिसमन्वितम् । पराचीनस्य यद्रूपं विद्याधर तवाग्रतः

অব্যক্ত, অক্ষৰ হংস—শুদ্ধ আৰু সিদ্ধিসম্পন্ন—এইয়েই পৰাচীনৰ সেই ৰূপ, হে বিদ্যাধৰ, যি তোমাৰ সন্মুখত স্থিত।

Verse 57

सर्वमेव मया ख्यातमन्यत्किं ते वदाम्यहम् । पिप्पल उवाच । कस्मादेतन्महाज्ञानमुद्भूतं तव सुव्रत

“মই সকলো কথাই প্ৰকাশ কৰিলোঁ; এতিয়া তোমাক আৰু কি ক’ম?” পিপ্পলে ক’লে: “হে সুৱ্ৰত, তোমাৰ ভিতৰত এই মহাজ্ঞান ক’ৰ পৰা উদ্ভৱ হ’ল?”

Verse 58

अर्वाचीनगतिं विद्वान्पराचीनगतिं तथा । त्रैलोक्यस्य परं ज्ञानं त्वय्येवं परिवर्तते

হে বিদ্বান, অগ্ৰগতি আৰু পশ্চাৎগতি দুয়োটাই জানি, ত্ৰিলোকৰ পৰম জ্ঞান এইদৰে তোমাৰ ভিতৰতেই ঘূৰি থাকে।

Verse 59

तपसो नैव पश्यामि परां निष्ठां हि सुव्रत । यजनंयाजनंतीर्थंतपोवाकृतवानसि

হে সুৱ্ৰত, তপস্যাৰ ইয়াতকৈ উচ্চ পৰানিষ্ঠা মই নেদেখোঁ: তুমি যজ্ঞ কৰিলা, আনৰ বাবে যজ্ঞ কৰোৱালা, তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰিলা আৰু তপ অনুশীলন কৰিলা।

Verse 60

तत्प्रभावं वदस्वैवं केन ज्ञानं तवाखिलम् । सुकर्मोवाच । तप एव न जानामि न कृतं कायशोषणम्

“ইয়াৰ প্ৰভাৱ কোৱা—কোন উপায়ে তোমাৰ এই সকলো জ্ঞান লাভ হ’ল?” সুকৰ্মে ক’লে: “মই তপ নাজানো; আৰু দেহ শুকুৱাই দিয়া কোনো কায়শোষণো মই কৰা নাই।”

Verse 61

यजनं याजनं वापि न जाने तीर्थसाधनम् । न मया साधितं ध्यानं पुण्यकालं सुकर्मजम्

মই যজ্ঞ কৰা নাজানো, আনৰ বাবে যজ্ঞ কৰোৱাবও নাজানো, তীৰ্থ-সাধনাৰ বিধিও নাজানো। মই ধ্যান সাধনা কৰা নাই, আৰু সুকৰ্মৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা পুণ্যকালো পালন কৰা নাই।

Verse 62

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातृपितृतीर्थ । माहात्म्ये द्विषष्टितमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডত, বেনোপাখ্যানৰ অন্তৰ্গত ‘মাতৃ-পিতৃ তীৰ্থ’ৰ মাহাত্ম্য বিষয়ক দ্বিষষ্টিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 63

पादप्रक्षालनं पुण्यं स्वयमेव करोम्यहम् । अंगसंवाहनं स्नानं भोजनादिकमेव च

‘আপোনাৰ পদ ধোৱাটো পুণ্য—সেইটো মই নিজেই কৰিম। মই আপোনাৰ অঙ্গ-মৰ্দনো কৰিম, স্নানৰ ব্যৱস্থাও কৰিম, আৰু ভোজন আদি সকলো সেৱাও আগবঢ়াম।’

Verse 64

त्रिकालेध्यानसंलीनः साधयामि दिनेदिने । पादोदकं तयोश्चैव मातापित्रोर्दिनेदिने

দিনৰ তিনিও সন্ধিক্ষণত ধ্যানত লীন হৈ মই প্ৰতিদিন সাধনা কৰোঁ; আৰু প্ৰতিদিনেই মই মোৰ মাতৃ-পিতৃৰ পদধৌত জলও অৰ্ঘ্য/সেৱা ৰূপে নিবেদন কৰোঁ।

Verse 65

भक्तिभावेन विंदामि पूजयामि सुभावतः । गुरू मे जीवमानौ तु यावत्कालं हि पिप्पल

ভক্তিভাৱে মই তেওঁলোকক বিচাৰি পাওঁ আৰু শুভ-চিত্তে পূজা কৰোঁ। যেতিয়ালৈকে মোৰ পূজনীয় গুৰুসকল জীৱিত থাকে—সঁচাকৈ, যেতিয়ালৈকে কাল স্থিৰ থাকে, হে পিপ্পল—

Verse 66

तावत्कालं हि मे लाभो ह्यतुलश्च प्रजायते । त्रिकालं पूजयाम्येतौ शुद्धभावेन चेतसा

সেই সময়-মাত্ৰতেই মোৰ বাবে অতুল আধ্যাত্মিক লাভ জন্মে। শুদ্ধ ভাব আৰু একাগ্ৰ চিত্তে মই দিনৰ তিন সময়ত এই দুয়োক পূজা কৰোঁ।

Verse 67

स्वच्छंदलीलासंचारी वर्ताम्येव हि पिप्पल । किं मे चान्येन तपसा किं मे कायस्य शोषणैः

হে পিপ্পল! মই স্বেচ্ছালীলাৰে মুক্তভাৱে ঘূৰি-ফুৰি থাকোঁ। মোৰ আন তপস্যাৰ কি প্ৰয়োজন? দেহ শুকুৱাই কষ্ট লোৱাৰ কি প্ৰয়োজন?

Verse 68

किं मे सुतीर्थयात्राभिरन्यैः पुण्यैश्च सांप्रतम् । मखानामेव सर्वेषां यत्फलं प्राप्यते द्विज

হে দ্বিজ! এতিয়া মোৰ উত্তম তীৰ্থযাত্ৰা বা আন পুণ্যকৰ্মৰ কি প্ৰয়োজন, যেতিয়া সকলো যজ্ঞৰ ফলেই ইয়াত লাভ হৈছে?

Verse 69

तत्फलं तु मया दृष्टं पितुः शुश्रूषणादपि । मातुः शुश्रूषणं तद्वत्पुत्राणां गतिदायकम्

কিন্তু সেই ফল মই পিতৃসেৱা-শুশ্ৰূষাৰ পৰাও উদ্ভৱ হোৱা দেখিছোঁ। তেনেদৰে মাতৃশুশ্ৰূষাও পুত্ৰসকলক উত্তম গতি দান কৰে।

Verse 70

सर्वकर्मसुसर्वस्वं सारभूतं जगत्रये । पुत्रस्य जायते लोको मातुः शुश्रूषणादपि

তিনিলোকত সকলো কৰ্মৰ সাৰ, সৰ্বস্ব এইয়াই—মাতৃভক্তিসেৱাৰ দ্বাৰাই পুত্ৰে পুণ্যময় লোক লাভ কৰে।

Verse 71

पितुः शुश्रूषणे तद्वन्महत्पुण्यं प्रजायते । तत्र गंगा गयातीर्थं तत्र पुष्करमेव च

একেদৰে পিতৃ-শুশ্ৰূষা, অৰ্থাৎ পিতাৰ ভক্তিসেৱা কৰিলে মহাপুণ্য উৎপন্ন হয়। সেই কৰ্মতেই গঙ্গা, গয়া-তীৰ্থ আৰু পুষ্কৰো নিহিত থাকে।

Verse 72

यत्र मातापिता तिष्ठेत्पुत्रस्यापि न संशयः । अन्यानि तत्र तीर्थानि पुण्यानि विविधानि च

য’ত মাতা-পিতা বাস কৰে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই—সেই স্থান পুত্ৰৰ বাবেও তীৰ্থ। তাত নানাবিধ পুণ্যদায়ক আন আন তীৰ্থো থাকে।

Verse 73

भवंत्येतानि पुत्रस्य पितुः शुश्रूषणादपि । पितुः शुश्रूषणात्तस्य दानस्य तपसः फलम्

পিতৃ-শুশ্ৰূষাৰ দ্বাৰাই পুত্ৰৰ বাবে এই সকলো পুণ্য উদ্ভৱ হয়। পিতাক সেৱা কৰিলে সি দান আৰু তপস্যাৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 74

सत्पुत्रस्य भवेद्विप्र अन्य धर्मः श्रमायते । पितुः शुश्रूषणात्पुण्यं पुत्रः प्राप्नोत्यनुत्तमम्

হে বিপ্ৰ, সৎপুত্ৰৰ বাবে অন্য ধৰ্মকর্ম কেৱল পৰিশ্ৰম হৈ পৰে। পিতৃ-শুশ্ৰূষাৰ দ্বাৰাই পুত্ৰ অনুত্তম পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 75

स्वकर्मणस्तु सर्वस्वमिहैव च परत्र च । जीवमानौ गुरूत्वेतौ स्वमातापितरौ तथा

নিশ্চয়েই নিজৰ কৰ্মই ইহলোক আৰু পৰলোকত সৰ্বস্ব ধন। আৰু যেতিয়ালৈকে মাতা-পিতা জীৱিত থাকে, নিজৰ মাতা-পিতাকো গুৰুৰূপে গণ্য কৰিব লাগে।

Verse 76

शुश्रूषते सुतो भूत्वा तस्य पुण्यफलं शृणु । देवास्तस्यापि तुष्यंति ऋषयः पुण्यवत्सलाः

যি পুত্ৰ হৈ পিতৃৰ আজ্ঞা মানি সেবা-ভাবত থাকে, তাৰ পুণ্যফল শুনা; তাৰ ওপৰত দেবতাসকলেও সন্তুষ্ট হয়, আৰু ধৰ্মপ্ৰিয় ঋষিসকলেও তুষ্ট হয়।

Verse 77

त्रयोलोकास्तु तुष्यंति पितुः शुश्रूषणादिह । मातापित्रोस्तु यः पादौ नित्यमेव हि क्षालयेत्

ইয়াত পিতৃসেৱা-ভক্তিৰ দ্বাৰা ত্ৰিলোকো সন্তুষ্ট হয়। যি জনে মাতৃ-পিতৃৰ পদযুগল নিত্যে ধোৱে, সি নিশ্চয়েই তেওঁলোকক অতি সন্তুষ্ট কৰে।

Verse 78

तस्य भागीरथीस्नानमहन्यहनि जायते । पुण्यैर्मिष्टान्नपानैर्यः पितरं मातरं तथा

যি জনে পুণ্যময় মিঠা অন্ন-পানীয়েৰে পিতৃ-মাতৃক যথাবিধি সন্মান কৰে, তাৰ বাবে ভাগীৰথীত (গঙ্গাত) স্নান যেন প্ৰতিদিনে প্ৰতিদিনে ঘটে।

Verse 79

भक्त्या भोजयते नित्यं तस्य पुण्यं वदाम्यहम् । अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं पुत्रस्य जायते

যি জনে ভক্তিৰে নিত্যে ভোজন কৰায়, তাৰ পুণ্য মই কওঁ: তাৰ পুত্ৰৰ বাবে অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ হয়।

Verse 80

तांबूलैश्छादनैश्चैव पानैश्चाशनकैस्तथा । भक्त्या चान्नेन पुण्येन गुरू येनाभिपूजितौ

তাম্বূল, বস্ত্ৰ, পানীয় আৰু আহাৰ আদিৰে—আৰু ভক্তি তথা পুণ্যময় অন্নেৰে—যি জনে দুয়ো গুৰুক যথাবিধি পূজা কৰিলে।

Verse 81

सर्वज्ञानी भवेत्सोपि यशःकीर्तिमवाप्नुयात् । मातरं पितरं दृष्ट्वा हर्षात्संभाषयेत्सुतः

সেয়ো সৰ্বজ্ঞ হয় আৰু যশ-খ্যাতি লাভ কৰে। মাতৃ-পিতৃক দেখি পুত্ৰে হৰ্ষেৰে নমস্কাৰ কৰি স্নেহেৰে কথা পাতিব লাগে।

Verse 82

निधयस्तस्य संतुष्टास्तस्य गेहे वसंति ते । गावः सौहृद्यमायांति पुत्रस्य सुखदाः सदा

সন্তুষ্ট ধন-নিধি তাৰ ঘৰত বাস কৰে। গাইবোৰ স্নেহেৰে তাৰ ওচৰলৈ আহে আৰু সদায় তাৰ পুত্ৰক সুখ দান কৰে।