Adhyaya 52
Sudevā’s Ascent to Heaven (Merit, Hospitality, and Release from Hell)
এই অধ্যায়ত আতিথ্য-ধৰ্মৰ মহিমা আৰু যোগ্য ব্যক্তিক অৱহেলা কৰাৰ ভয়ংকৰ ফল বৰ্ণিত হৈছে। ভিক্ষুণীৰ ছদ্মবেশে এগৰাকী নাৰী আহে; মঙ্গলাই স্নান, বস্ত্ৰ, আহাৰ আৰু অলংকাৰ দি সন্মান কৰে। শিৱশৰ্মণ এই সেবা-কাৰ্যক পৰম প্ৰীতিদায়ক ধৰ্ম বুলি ঘোষণা কৰে। তাৰ পিছত কাহিনী পাপস্বীকাৰৰ দিশে ঘূৰে: দুখীয়া আত্মাই কয় যে সি কেতিয়াও পাদ-প্ৰক্ষালন, সেবা আৰু আদৰ নকৰাৰ দোষে শোকেৰে মৃত্যু বৰণ কৰে। যমদূতে ধৰি নৰকলৈ নি কঠোৰ যাতনা দিয়ে আৰু তাৰ পিছত পশু-যোনিত অপমানজনক জন্মসমূহত ঘূৰাই ফুৰিবলগীয়া হয়। উদ্ধাৰৰ বাবে সি ৰাণী সুদেৱা আৰু দেৱীৰ শৰণ লয়। ইয়াত ইক্ষ্বাকুক বিষ্ণু আৰু সুদেৱাক শ্ৰী ৰূপে চিনাক্ত কৰা হৈছে; সুদেৱাৰ সতী-ধৰ্ম তীৰ্থসম মহিমা লাভ কৰে। দেৱীয়ে এক বছৰৰ পুণ্য দান কৰি সেই পীড়িত সত্তাক দীপ্তিমান দেৱ-ৰূপত পৰিণত কৰে, আৰু সি সুদেৱাৰ কৃপা স্তৱ কৰি স্বৰ্গলৈ আৰোহণ কৰে।
Shlokas
Verse 1
शिवशर्मोवाच । मंगले श्रूयतां वाक्यं यदि पृच्छसि सांप्रतम् । यदर्थं हि त्वया पृष्टं तन्निबोध वरानने
শিৱশৰ্মণে ক’লে: “হে মঙ্গলে, এতিয়া যদি সুধিছা তেন্তে মোৰ বাক্য শুনা। তুমি যি কথা সুধিছা, সেয়া বুজি লোৱা, হে সুন্দৰ-মুখী।”
Verse 2
इयं हि सांप्रतं प्राप्ता वराकी भिक्षुरूपिणी । वसुदत्तस्य विप्रस्य सुतेयं चारुलोचने
এই দুখীয়া নাৰীজনী এতিয়া ইয়ালৈ আহিছে, ভিক্ষুকৰ ৰূপ ধৰি। হে চাৰুলোচনে, ই ব্ৰাহ্মণ বসুদত্তৰ কন্যা।
Verse 3
सुदेवा नाम भद्रेयं मम जाया प्रिया सदा । केनापि कारणेनैव देशं त्यक्त्वा समागता
হে ভদ্ৰে, মোৰ প্ৰিয় জায়াৰ নাম সুদেৱা; সি সদায় মোৰ অতি প্ৰিয়। কিন্তু কোনো কাৰণবশত সি নিজৰ দেশ ত্যাগ কৰি ইয়ালৈ আহি উপস্থিত হৈছে।
Verse 4
ममदुःखेन दग्धेयं वियोगेन वरानने । मां ज्ञात्वा तु समायाता भिक्षुरूपेण ते गृहम्
হে সুন্দৰ-মুখী, মোৰ দুখ আৰু বিচ্ছেদে মই দগ্ধ হৈ আছোঁ। তথাপি মোক চিনাকি পাই তুমি ভিক্ষুকৰ ৰূপ ধৰি তোমাৰ ঘৰলৈ আহিলা।
Verse 5
एवं ज्ञात्वा त्वया भद्रे आतिथ्यं परिशोभितम् । कर्त्तव्यं न च संदेह इच्छंत्या मम सुप्रियम्
এই কথা জানি, হে ভদ্ৰে, তোমাৰ উচিত আতিথ্য-ধৰ্মক বিধিমতে সন্মান কৰি শোভিত কৰা; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই—যদি তুমি মোৰ অতি প্ৰিয় কৰ্ম কৰিব বিচাৰা।
Verse 6
भर्तुर्वाक्यं निशम्यैव मंगला पतिदेवता । हर्षेण महताविष्टा स्वयमेव सुमंगला
স্বামীৰ বাক্য শুনি মংগলা—যি স্বামীকেই নিজৰ দেৱতা বুলি মানিছিল—মহা হর্ষে আৱিষ্ট হ’ল, আৰু নিজেই সুমংগলা হৈ উঠিল।
Verse 7
स्नानाच्छादन भोज्यं च मम चक्रे वरानने । रत्नकांचनयुक्तैश्चाभरणैश्च पतिव्रता
হে সুন্দৰ-মুখী, সেই পতিব্ৰতা স্ত্ৰীয়ে মোৰ বাবে স্নান, বস্ত্ৰ আৰু ভোজনৰ ব্যৱস্থা কৰিলে; লগতে ৰত্ন আৰু সোণে জড়া অলংকাৰো দিলে।
Verse 8
अहं हि भूषिता भद्रे तयैव पतिकाम्यया । तयाहं भूषिता देवि मानस्नानैश्च भोजनैः
হে ভদ্ৰে, পতিকামনাৰে ভৰা সেই নাৰীয়ে নিশ্চয়েই মোক সন্মানিত কৰিছে। হে দেবী, মানস-স্নান আৰু ভোজন-অৰ্পণেৰে তাই মোক আদৰ দিছে।
Verse 9
भर्त्राहं मानिता देवि जातं दुःखमनंतकम् । ममोरसि महातीव्रं सर्वप्राणविनाशनम्
হে দেবী, স্বামীয়ে মোক মান দিলেও অন্তহীন দুঃখ উদ্ভৱ হৈছে। মোৰ বুকুত অতি তীব্ৰ বেদনা, যেন সকলো প্ৰাণবায়ু ধ্বংস কৰিব।
Verse 10
तस्या मानो मया दृष्टो दुःखमात्मगतं तथा । चिंता मे दारुणा जाता यया प्राणा व्रजंति मे
মই তাইৰ আঘাতপ্ৰাপ্ত অহংকাৰ দেখিলোঁ, আৰু মোৰ অন্তৰত প্ৰৱেশ কৰা দুঃখো তেনেকুৱাই। মোৰ ভিতৰত ভয়ংকৰ চিন্তা জাগিল, যেন মোৰ প্ৰাণবায়ু ওলাই গৈছে।
Verse 11
कदापि वचनं दत्तं न मया पापया शुभम् । अस्यैव विप्रवर्यस्य आचरंत्या च दुष्कृतम्
মই—পাপিনী—কেতিয়াও এটা শুভ বাক্য কোৱা নাই। এই একে শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণৰ প্ৰতি মোৰ আচৰণত মই দুষ্কৃত্যহে কৰিছোঁ।
Verse 12
पादप्रक्षालनं नैव अंगसंवाहनं नहि । एकांतं न मया दत्तं तस्यैव हि महात्मनः
মই তেওঁৰ পাদ প্ৰক্ষালনো নকৰিলোঁ, অঙ্গ-সংবাহনো নহয়। সঁচাকৈ, সেই মহাত্মাক মই একান্ত সাক্ষাৎও দিয়া নাই।
Verse 13
संभाषां कथमस्यैव करिष्ये पापनिश्चया । रात्रौ चैव तदा तत्र पतिता दुःखसागरे
মই পাপৰ সংকল্পত স্থিৰ হৈ থাকোঁতে তেওঁৰ সৈতে কেনেকৈ কথাবাৰ্তা পাতিম? আৰু সেই একে ৰাতিতে, তাতেই মই দুখৰ সাগৰত পতিত হ’লোঁ।
Verse 14
एवं हि चिंतमानायाः स्फुटितं हृदयं मम । गताः प्राणास्तदा कायं परित्यज्य वरानने
এইদৰে চিন্তা কৰি থাকোঁতে মোৰ হৃদয় ফাটি গ’ল। তেতিয়া মোৰ প্ৰাণবায়ু দেহ ত্যাগ কৰি গ’ল, হে সুন্দৰ-মুখী।
Verse 15
तत्र दूताः समायाता धर्मराजस्य वै तदा । वीराश्च दारुणाः क्रूरा गदाचक्रासिधारिणः
তেতিয়া ধৰ্মৰাজৰ দূতসকল তাত আহি উপস্থিত হ’ল—বীৰ, ভয়ংকৰ আৰু নিষ্ঠুৰ—গদা, চক্ৰ আৰু তৰোৱাল ধাৰণ কৰি।
Verse 16
तैस्तु बद्धा महाभागे शृंखलैर्दृढबंधनैः । नीता यमपुरं तैस्तु रुदमाना सुदुःखिता
কিন্তু তেওঁলোকে, হে মহাভাগ্যৱতী, দৃঢ় শৃংখল আৰু কঠোৰ বন্ধনেৰে তাক বান্ধিলে; আৰু কান্দি কান্দি, গভীৰ দুখত ব্যাকুল হৈ, তাক যমপুৰলৈ লৈ গ’ল।
Verse 17
मुद्गरैस्ताड्यमानाहं दुर्गमार्गेण पीडिता । भर्त्स्यमाना यमस्याग्रे तैस्तत्राहं प्रवेशिता
মুদ্গৰেৰে প্ৰহাৰ কৰি, দুৰ্গম পথেদি কষ্ট দিয়া হ’ল। যমৰ সন্মুখত মোক ধমকাই, তেওঁলোকে মোক তাত জোৰকৈ প্ৰৱেশ কৰালে।
Verse 18
दृष्टाहं यमराजेन सक्रोधेन महात्मना । अंगारसंचये क्षिप्ता क्षिप्ता नरकसंचये
ক্ৰোধিত মহাত্মা যমৰাজে মোক দেখিলে; তেতিয়াই মোক জ্বলন্ত অঙ্গাৰৰ ঢেঁকীত নিক্ষেপ কৰিলে—নরকৰ সঞ্চিত ভয়ংকৰ যন্ত্রণাত নিক্ষেপ কৰিলে।
Verse 19
लोहस्य पुरुषं कृत्वा अग्निना परितापितः । ममोरसि समुत्क्षिप्तो निजभर्तुश्च वंचनात्
লোহাৰ মানুহ এটা গঢ়ি আগুনত তপাই, তাক মোৰ বুকুত নিক্ষেপ কৰা হ’ল—মোৰ নিজৰ স্বামীৰ প্ৰতারণাৰ কাৰণে।
Verse 20
नानापीडातिसंतप्ता नरकाग्निप्रतापिता । तैलद्रोण्यां परिक्षिप्ता करम्भवालुकोपरि
নানাবিধ পীড়াত অতিশয় দগ্ধ, নৰক-অগ্নিৰ তাপে জ্বলি, সিহঁতক তেলৰ ডোঙাত নিক্ষেপ কৰা হয়—কৰম্ভ সদৃশ লেপ আৰু গৰম বালিৰ ওপৰত।
Verse 21
असिपत्रैश्च संच्छिन्ना जलमंत्रेण वाहिता । कूटशाल्मलिवृक्षेषु क्षिप्ता तेन महात्मना
তলোৱাৰ সদৃশ পাতৰে ছিন্নভিন্ন, জল-মন্ত্ৰে বলৱান স্ৰোতে বোৱাই নিলে; সেই মহাত্মাই সিহঁতক কূট শাল্মলী গছত নিক্ষেপ কৰিলে।
Verse 22
पूयशोणितविष्ठायां पतिता कृमिसंकुले । सर्वेषु नरकेष्वेवं क्षिप्ताहं नृपनंदिनि
মই পূঁজ, তেজ আৰু বিষ্ঠাত পতিত হৈ, কৃমিৰে ভৰা; এইদৰে, হে ৰাজকন্যা, মোক সকলো নৰকতে নিক্ষেপ কৰা হ’ল।
Verse 23
पीडायुक्तेषु तीव्रेषु तेनैवापि महात्मना । करपत्रैः पाटिताहं शक्तिभिस्ताडिता भृशम्
সেই তীব্ৰ যন্ত্ৰণাৰ মাজত, সেই মহাত্মাই মোকো দুখ ভোগ কৰালে—ছুৰিৰ দৰে ধাৰেৰে কাটি-ছিঙি, বৰ্শাৰে বাৰে বাৰে কঠোৰভাৱে আঘাত কৰিলে।
Verse 24
अन्येष्वेव नरकेषु पातिता नृपनंदिनि । योनिगर्तेषु क्षिप्तास्मि पतिता दुःखसंकटे
হে ৰাজকন্যা, মোক আন আন নৰকতো পেলোৱা হৈছিল; যোনিৰ গৰ্তত নিক্ষিপ্ত হৈ, মই দুখৰ ভয়ংকৰ খাদত পৰিলোঁ।
Verse 25
धर्मराजेन तेनाहं नरकेषु निपातिता । वल्गुनीयोनिमासाद्य भुक्तं दुःखं सुदारुणम्
সেই ধৰ্মৰাজ (যম) এ মোক নৰকসমূহত নিক্ষেপ কৰিলে; আৰু বল্গুনী যোনি লাভ কৰি মই অতি ভয়ংকৰ দুখ ভোগ কৰিলোঁ।
Verse 26
गताहं क्रौष्टुकीं योनिं शुनीयोनिं पुनर्गता । सकुक्कुटीं च मार्जारीमाखुयोनिं गता ह्यहम्
মই শিয়ালৰ যোনিলৈ গৈছিলোঁ, পুনৰ কুকুৰীৰ যোনিলৈ গ'লোঁ; আৰু মুৰ্গী, মেকুৰী, তথা নিশ্চিতভাৱে ইঁদুৰৰ যোনিলৈও মই গৈছিলোঁ।
Verse 27
एवं योनिविशेषेषु पापयोनिषु तेन च । क्षिप्तास्मि धर्मराजेन पीडिता सर्वयोनिषु
এইদৰে বিভিন্ন যোনি-বিশেষত—পাপময় জন্মসমূহত—ধৰ্মৰাজে মোক নিক্ষেপ কৰিলে, আৰু প্ৰতিটো যোনিত মই পীড়িত হ'লোঁ।
Verse 28
तेनैवाहं कृता भूमौ शूकरी नृपनंदिनि । तवहस्ते महाभागे संति तीर्थान्यनेकशः
তেওঁৰেই কাৰণে, হে ৰাজকন্যা, মই পৃথিৱীত শূকৰি ৰূপে গঢ়া হ’লোঁ। হে মহাভাগ্যৱতী, তোমাৰ হাতত বহু তীৰ্থৰ পবিত্ৰতা নিহিত আছে।
Verse 29
तेनोदकेन सिक्तास्मि त्वयैव वरवर्णिनि । मम पापं गतं देवि प्रसादात्तव सुंदरि
হে উত্তম সৌন্দৰ্যৰ শুভবৰ্ণিনী, তুমি সেই জলৰে মোক ছিটিয়াইছা। হে দেৱী, তোমাৰ কৃপাতে মোৰ পাপ দূৰ হ’ল, হে সুন্দৰী।
Verse 30
तवैव तेजःपुण्येन जातं ज्ञानं वरानने । इदानीं मामुद्धरस्व पतितां नरकसंकटे
হে সুন্দৰ-মুখী, তোমাৰেই তেজ আৰু পুণ্যবলে এই জ্ঞান উদ্ভৱ হ’ল। এতিয়া মোক উদ্ধাৰ কৰা—মই নৰকৰ সংকটত পতিত।
Verse 31
यदा नोद्धरसे देवि पुनर्यास्यामि दारुणम् । नरकं च महाभागे त्राहि मां दुःखभागिनीम्
যদি তুমি মোক উদ্ধাৰ নকৰা, হে দেৱী, তেন্তে মই পুনৰ ভয়ংকৰ নৰকলৈ যাম। হে মহাভাগ্যৱতী, মোক ৰক্ষা কৰা—মই দুখৰ অংশীদাৰ।
Verse 32
गताहं पापभावेन दीनाहं च निराश्रया । सुदेवोवाच । किं कृतं हि मया भद्रे सुकृतं पुण्यसंभवम्
“পাপভাৱে মই পতিত হ’লোঁ; মই দীন আৰু নিৰাশ্ৰয়া।” সুদেৱে ক’লে: “হে ভদ্ৰে, মই কি সুকৃত কৰিলোঁ—কোন পুণ্য, যাৰ পৰা পুণ্য উদ্ভৱ হয়?”
Verse 33
येनाहमुद्धरे त्वां वै तन्मे त्वं वद सांप्रतम् । शूकर्युवाच । अयं राजा महाभाग इक्ष्वाकुर्मनुनंदनः
“এতিয়াই মোক কোৱা—কোন উপায়ে মই নিশ্চয় তোমাক উদ্ধাৰ কৰিব পাৰোঁ?” শূকৰী ক’লে: “এইজনেই মহাভাগ্যবান ৰজা—মনুবংশৰ আনন্দ, ইক্ষ্বাকু।”
Verse 34
विष्णुरेष महाप्राज्ञो भवती श्रीर्हि नान्यथा । पतिव्रता महाभागा पतिव्रतपरायणा
সেইজন মহাপ্ৰাজ্ঞ বিষ্ণু; আৰু তুমি নিশ্চয় শ্ৰী (লক্ষ্মী)—আন কোনো নহয়। হে মহাভাগ্যা, তুমি পতিব্ৰতা, স্বামীৰ প্ৰতি নিষ্ঠাৰ ব্ৰতত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণা।
Verse 35
त्वं सती सर्वदा भद्रे सर्वतीर्थमयी प्रिया । देवि सर्वमयी नित्यं सर्वदेवमयी सदा
হে ভদ্ৰে, তুমি সদায় সতী, সদায় প্ৰিয়া—সকলো তীৰ্থৰ মূৰ্তিময়ী। হে দেবী, তুমি নিত্য সৰ্বময়ী; সদায় তুমি সৰ্বদেৱময়ী।
Verse 36
महापतिव्रता लोक एका त्वं नृपतेः प्रिया । यया शुश्रूषितो भर्ता भवत्या हि अहर्निशम्
হে ৰাণী, জগতত তুমিয়েই একা মহাপতিব্ৰতা, নৃপতিৰ প্ৰিয়া। কিয়নো তোমাৰ দ্বাৰাই তোমাৰ ভৰ্তা দিন-ৰাত নিশ্চয় সুশ্ৰূষিত হৈছে।
Verse 37
एकस्य दिवसस्यापि पुण्यं देहि वरानने । पति शुश्रूषितस्यापि यदि मे कुरुषे प्रियम्
হে সুৱদনীয়া, মোক এটা দিনৰো পুণ্য দিয়া—যদি তুমি মোৰ প্ৰিয় কৰো—সেই পুণ্য, যি স্বামীৰ সুশ্ৰূষা কৰা জনীৰ হয়।
Verse 38
मम माता पिता त्वं वै त्वं मे गुरुः सनातनः । अहं पापा दुराचारा असत्या ज्ञानवर्जिता
তুমিয়েই মোৰ মাতা-পিতা; তুমিয়েই মোৰ সনাতন গুৰু। মই পাপী, দুষ্কৰ্মী, অসত্যবাদী আৰু সত্য জ্ঞানৰ পৰা বঞ্চিত।
Verse 39
मामुद्धर महाभागे भीताहं यमताडनैः । सुकलोवाच । एवं श्रुत्वा तया प्रोक्तं समालोक्य नृपं तदा
“হে মহাভাগে, মোক উদ্ধাৰ কৰা; যমদূতৰ প্ৰহাৰত মই আতংকিত।” সুকলো ক’লে: তাই কোৱা কথা এইদৰে শুনি, তেতিয়া তেওঁ ৰজালৈ চালে।
Verse 40
किं करोमि महाराज एषा किं वदते पशुः । इक्ष्वाकुरुवाच । एनां दुःखां वराकीं वै पापयोनिं गतां शुभे
“হে মহাৰাজ, মই কি কৰিম? এই পশুৱে কি কৈছে?” ইক্ষ্বাকুৱে ক’লে: “হে শুভে, ই দুখীয়া-বৰাকী, পাপী যোনিত পতিত।”
Verse 41
समुद्धरस्व पुण्यैस्त्वं महच्छ्रेयो भविष्यति । एवमुक्ता वरा नारी सुदेवा चारुमंगला
“পুণ্য কৰ্মেৰে তুমি উদ্ধাৰ কৰা; মহৎ কল্যাণ আৰু পৰম শ্ৰেয় তোমাৰ হ’ব।” এইদৰে কোৱা হ’লত, সেই শ্ৰেষ্ঠ নাৰী—সুদেৱা, চাৰুমঙ্গলময়ী—উপস্থিত আছিল।
Verse 42
उवाचैकाब्दपुण्यं ते मया दत्तं वरानने । एवमुक्तेन वाक्येन तया देव्या हि तत्क्षणात्
তাই ক’লে, “হে সুন্দৰ-মুখী, মই তোমাক এক পূৰ্ণ বছৰৰ পুণ্য দান কৰিলোঁ।” এই বাক্য ক’তেই, সেই দেৱী তৎক্ষণাৎ…
Verse 43
रूपयौवनसंपन्ना दिव्यमालाविभूषिता । दिव्यदेहा च संभूता तेजोज्वालासमावृता
ৰূপ আৰু যৌৱনেৰে সমৃদ্ধ, দিৱ্য মালাৰে বিভূষিতা, তাই দিৱ্য দেহ ধৰি প্ৰকাশ পালে—তেজৰ জ্বালাৰে আৱৃত।
Verse 44
सर्वभूषणशोभाढ्या नानारत्नैश्च शोभिता । संजाता दिव्यरूपा सा दिव्यगंधानुलेपना
সকলো অলংকাৰৰ শোভাৰে সমৃদ্ধ, নানা ৰত্নেৰে উজ্জ্বল, তাই দিৱ্য ৰূপে উদ্ভাসিত হ’ল, দিৱ্য সুগন্ধিৰ লেপনে অভিষিক্ত।
Verse 45
दिव्यं विमानमारूढा अंतरिक्षं गता सती । तामुवाच ततो राज्ञीं प्रणतानतकंधरा
দিব্য বিমানত আৰূঢ় হৈ সেই সতী অন্তৰীক্ষলৈ গ’ল। তাৰ পাছত গৰ্দন নত কৰি ভক্তিভাৱে তাই ৰাণীক সম্বোধন কৰিলে।
Verse 46
स्वस्त्यस्तु ते महाभागे प्रसादात्तव सुंदरि । व्रजामि पातकान्मुक्ता स्वर्गं पुण्यतमं शुभम्
হে মহাভাগে, তোমাৰ মঙ্গল হওক। হে সুন্দৰী, তোমাৰ কৃপা-প্ৰসাদে মই পাপমুক্ত হৈ, শুভ আৰু অতি-পুণ্যময় স্বৰ্গলৈ যাইছোঁ।
Verse 47
प्रणम्यैवं गता स्वर्गं सुदेवा शृणु सत्तम । एतत्ते सर्वमाख्यातं सुकलाया निवेदितम्
এইদৰে প্ৰণাম কৰি তাই স্বৰ্গলৈ গ’ল। হে সুদেৱা, শুনা, হে সত্তম; সুকলাৰ নিবেদন অনুসাৰে এই সকলো কথা তোমাক সম্পূৰ্ণকৈ কোৱা হ’ল।
Verse 52
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे सुदेवास्वर्गारोहणंनाम द्विपंचाशत्तमोऽध्यायः
ইতি শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডত, বেণোপাখ্যান আৰু সুকলাৰ চৰিত্ৰৰ অন্তৰ্গত “সুদেৱৰ স্বৰ্গাৰোহণ” নামৰ দ্বিপঞ্চাশত্তম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।