Adhyaya 37

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । एवं वेनस्य चैवासीत्सृष्टिरेव महात्मनः । धर्माचारं परित्यज्य कथं पापमतिर्भवेत्

ঋষিসকলে ক’লে: “যদি মহাত্মা বেনৰ এইয়েই স্বভাৱ-সৃষ্টি আছিল, তেন্তে ধৰ্মাচাৰ ত্যাগ কৰি তেওঁ কেনেকৈ পাপমতি হ’ব পাৰে?”

Verse 2

सूत उवाच । ज्ञानविज्ञानसंपन्ना मुनयस्तत्त्ववेदिनः । शुभाशुभं वदंत्येवं तन्न स्यादिह चान्यथा

সূতে ক’লে: জ্ঞান-ৱিজ্ঞানসম্পন্ন, তত্ত্ববেদী মুনিসকলে এইদৰে শুভ-অশুভ নিৰ্ণয় কৰে; ইয়াত ইয়াৰ অন্যথা হ’ব নোৱাৰে।

Verse 3

तप्यमानेन तेनापि सुशंखेन महात्मना । दत्तः शापः कथं विप्रा न यथावच्च जायते

হে ব্ৰাহ্মণসকল, তপস্যাত ৰত সেই মহাত্মা সুশঙ্খে উচ্চাৰিত শাপ কেনেকৈ যথাযথভাৱে ফল নধৰে?

Verse 4

वेनस्य पातकाचारं सर्वमेव वदाम्यहम् । तस्मिञ्छासति धर्मज्ञे प्रजापाले महात्मनि

ৱেনৰ পাপাচাৰ মই সম্পূৰ্ণকৈ বৰ্ণনা কৰিম—সেই সময়ত ধৰ্মজ্ঞ, প্ৰজাপালক, মহাত্মা ৰজাই শাসন কৰি আছিল।

Verse 5

पुरुषः कश्चिदायातश्छद्म लिंगधरस्तदा । नग्नरूपोवमहाकायःवशिरोमुंडो महाप्रभः

তেতিয়া এজন পুৰুষ আহিল, ছদ্ম সন্ন্যাসীৰ চিহ্ন ধৰি; নগ্নৰূপ, বিশাল দেহ, মুণ্ডিত মূৰ, আৰু মহা তেজস্বী।

Verse 6

मार्जनीं शिखिपत्राणां कक्षायां स हि धारयन् । गृहीतं पानपात्रं तु नालिकेरमयं करे

তেওঁ কাষত ময়ূৰপাখিৰ পাতৰ ঝাড়ু ধৰি ৰাখিছিল, আৰু হাতে নাৰিকলৰ খোলাৰে নিৰ্মিত পানপাত্ৰ লৈ আছিল।

Verse 7

पठमानो ह्यसच्छास्त्रं वेदधर्मविदूषकम् । यत्र वेनो महाराजस्तत्रायातस्त्वरान्वितः

বেদধৰ্মক বিকৃত কৰা মিছা শাস্ত্ৰ পাঠ কৰি, য’ত মহাৰাজ ৱেন আছিল ত’লৈ সি ত্বৰিতভাৱে গ’ল।

Verse 8

सभायां तस्य वेनस्य प्रविवेश स पापवान् । तं दृष्ट्वा समनुप्राप्तं वेनः प्रश्नं तदाकरोत्

সেই পাপী পুৰুষে ৱেনৰ সভালৈ প্ৰৱেশ কৰিলে। তাক আহি পোৱা দেখি ৱেনে তেতিয়াই তাক প্ৰশ্ন কৰিলে।

Verse 9

भवान्को हि समायात ईदृग्रूपधरो मम । सभायां वर्तमानस्य पुरः कस्मात्समागतः

তুমি কোনো, যে এনে ধৰণৰ ৰূপ ধৰি ইয়ালৈ আহিছা? মই সভাত উপস্থিত থাকোঁতে, কিহৰ কাৰণে মোৰ সন্মুখলৈ আহিছা?

Verse 10

को वेषः किं नु ते नाम को धर्मः कर्म ते वद । को वेदस्ते क आचारः किं तपः का प्रभावना

তোৰ বেশ কি, আৰু তোৰ নাম কি? ক’—তোৰ ধৰ্ম কি আৰু তোৰ কৰ্ম-কর্তব্য কি? তোৰ বেদ কোনখন, তোৰ আচাৰ কি, তোৰ তপস্যা কি, আৰু তোৰ আধ্যাত্মিক প্ৰভাৱ কেনেকুৱা?

Verse 11

किं ज्ञानं कः प्रभावस्ते किं सत्यं धर्मलक्षणम् । तत्त्वं सर्वं समाचक्ष्व ममाग्रे सत्यमेव च

জ্ঞান কি, আৰু তোৰ সত্য শক্তি কি? সত্য কি, আৰু ধৰ্মৰ লক্ষণ কি? মোৰ সন্মুখত তত্ত্বৰ সকলো কথা বৰ্ণনা কৰ, আৰু কেৱল সত্যই ক’বা।

Verse 12

श्रुत्वा वेनस्य तद्वाक्यं पापो वाक्यमुदाहरत् । पातक उवाच । करोष्येवं वृथा राज्यं महामूढो न संशयः

ৱেনৰ সেই বাক্য শুনি পাপে উত্তৰ দিলে। পাতিক ক’লে: “এইদৰে তই ৰাজ্য শাসন বৃথাই কৰিবি; নিঃসন্দেহে তই মহামূৰ্খ।”

Verse 13

अहं धर्मस्य सर्वस्वमहं पूज्यतमोसुरैः । अहं ज्ञानमहं सत्यमहं धाता सनातनः

মই ধৰ্মৰ সাৰ-সৰ্বস্ব; অসুৰসকলৰো বাবে সৰ্বাধিক পূজ্য। মই জ্ঞান, মই সত্য; মই সনাতন ধাতা আৰু বিধাতা।

Verse 14

अहं धर्मं अहं मोक्षः सर्वदेवमयो ह्यहम् । ब्रह्मदेहात्समुद्भूतः सत्यसंधोऽस्मि नान्यथा

মই ধৰ্ম, মই মোক্ষ; নিশ্চয়েই মই সকলো দেৱতাৰ মূৰ্তি-স্বরূপ। ব্ৰহ্মাৰ দেহৰ পৰা উদ্ভূত, মই সত্যত অটল—ইয়াৰ বাহিৰে আন নহয়।

Verse 15

जिनरूपं विजानीहि सत्यधर्मकलेवरम् । मामेव हि प्रधावंति योगिनो ज्ञानतत्पराः

জিনৰ ৰূপ চিনা—যি সত্য আৰু ধৰ্মৰ দেহধাৰী। জ্ঞানত নিবিষ্ট যোগীসকল নিশ্চয়েই কেৱল মোৰেই পানে ধাৱিত হয়।

Verse 16

वेन उवाच । तवैव कीदृशं कर्म किं ते दर्शनमेव च । किमाचारो वदस्वैहि इत्युक्तं तेन भूभुजा

ৱেন ক’লে: “তোমাৰ কৰ্ম কেনেকুৱা? তোমাৰ দৰ্শনেই বা কি? আৰু তোমাৰ আচাৰ কি? ইয়াতে কোৱা।” এইদৰে সেই ৰজাই সুধিলে।

Verse 17

पातक उवाच । अर्हंतो देवता यत्र निर्ग्रंथो दृश्यते गुरुः । दया चैव परो धर्मस्तत्र मोक्षः प्रदृश्यते

পাতকে ক’লে: “য’ত অৰহন্তসকলক দেৱতা ৰূপে পূজা কৰা হয়, য’ত নিৰ্গ্ৰন্থক গুৰু ৰূপে দেখা যায়, আৰু য’ত দয়াই পৰম ধৰ্ম বুলি মানা হয়—তাতেই মোক্ষ প্ৰকাশ পায়।”

Verse 18

दर्शनेस्मिन्न संदेह आचारान्प्रवदाम्यहम् । यजनं याजनं नास्ति वेदाध्ययनमेव च

এই দৰ্শনত কোনো সন্দেহ নাই; মই আচাৰ-অনুশাসন ঘোষণা কৰোঁ। ইয়াত যজন-যাজন নাই; কেৱল বেদ অধ্যয়নেই বিধেয়।

Verse 19

नास्ति संध्या तपो दानं स्वधास्वाहाविवर्जितम् । हव्यकव्यादिकं नास्ति नैव यज्ञादिका क्रिया

‘স্বধা’ আৰু ‘স্বাহা’ উচ্চাৰণ নথাকিলে সন্ধ্যা-উপাসনা নাই, তপ নাই, দান নাই। দেৱ-পিতৃ উদ্দেশ্যে হব্য-কব্য আদি নিবেদনো নাই; যজ্ঞ আদি কোনো ক্ৰিয়াও নাই।

Verse 20

पितॄणां तर्पणं नास्ति नातिथिर्वैश्वदेविकम् । क्षपणस्य वरा पूजा अर्हतो ध्यानमुत्तमम्

ক্ষপণ সন্ন্যাসীৰ বাবে পিতৃ-তৰ্পণ নাই, অতিথি-সেৱা নাই, বৈশ্বদেৱ কৰ্মো নাই। তেওঁৰ শ্ৰেষ্ঠ পূজা হ’ল পবিত্ৰ সেবাভাৱ, আৰু পৰম সাধনা হ’ল অৰহতৰ ধ্যান।

Verse 21

अयं धर्मसमाचारो जैनमार्गे प्रदृश्यते । एतत्ते सर्वमाख्यातं निजधर्मस्यलक्षणम्

এই ধৰ্ম-সমাচাৰ জৈন-মাৰ্গত দেখা যায়। এইদৰে মই তোমাক নিজ ধৰ্মৰ লক্ষণসমূহ সম্পূৰ্ণকৈ ক’লোঁ।

Verse 22

वेन उवाच । वेदप्रोक्तो यथा धर्मो यत्र यज्ञादिकाः क्रियाः । पितॄणां तर्पणं श्राद्धं वैश्वदेवं न दृश्यते

ৱেন ক’লে: “য’ত বেদে কোৱা ধৰ্ম আছে আৰু যজ্ঞ আদি ক্ৰিয়া সম্পন্ন হয়, তাত পিতৃ-তৰ্পণ, শ্ৰাদ্ধ আৰু বৈশ্বদেৱ ৰীতি দেখা নাযায়।”

Verse 23

न दानं तप एवास्ति क्वास्ते धर्मस्य लक्षणम् । वद सत्यं ममाग्रे तु दयाधर्मं च कीदृशम्

যদি দান নাই, তপস্যাও নাই, তেন্তে তোমাৰ ধৰ্মৰ লক্ষণ ক’ত? মোৰ আগত সত্য কোৱা—এই দয়া-ধৰ্ম কেনেকুৱা?

Verse 24

पातक उवाच । पंचतत्त्वप्रवृद्धोयं प्राणिनां काय एव च । आत्मा वायुस्वरूपोयं तेषां नास्ति प्रसंगता

পাতকে ক’লে: প্ৰাণীৰ এই দেহ পঞ্চতত্ত্বৰ দ্বাৰাই গঠিত আৰু বৃদ্ধি পায়। কিন্তু আত্মা বায়ু-স্বৰূপ; দেহ-আত্মাৰ সত্য সঙ্গতি নাই।

Verse 25

यथा जलेषु भूतानामपिसंगमवेहि तत् । जायते बुद्बुदाकारं तद्वद्भूतसमागमः

যেনেকৈ পানীত ভূতসমূহৰ মিলন বুদবুদ-আকাৰ জন্মায়, তেনেকৈ দেহধাৰী প্ৰাণীৰ মিলনো ক্ষণস্থায়ী বুদবুদ সদৃশ।

Verse 26

पृथ्वीभावो रजःस्थस्तु चापस्तत्रैव संस्थिताः । ज्योतिस्तत्र प्रदृश्येत सुवायुर्वर्तते त्रिषु

পৃথিৱী-তত্ত্ব ৰজোগুণত অৱস্থিত, আৰু আপঃ (জল)ো তাতেই স্থিত। তাতেই জ্যোতি (অগ্নি) প্ৰকাশ পায়, আৰু সু-বায়ু তিনোটাতেই বিচৰণ কৰে।

Verse 27

आकाशमावृणोत्पश्चाद्बुद्बुदत्वं प्रजायते । अप्सुमध्ये प्रभात्येव सुतेजो वर्तुलं वरम्

তাৰ পাছত ই আকাশ ঢাকি বিস্তাৰিত হয়, আৰু বুদবুদ-অৱস্থা জন্মে। জলৰ মাজত সেই সু-তেজ উজ্জ্বল হৈ উঠে—উত্তম বৃত্তাকাৰ ৰূপে।

Verse 28

क्षणमात्रं प्रदृश्येत क्षणान्नैव च दृश्यते । तद्वद्भूतसमायोगः सर्वत्र परिदृश्यते

ই এক মুহূৰ্ত্তৰ বাবে দেখা যায়, পৰমুহূৰ্ত্ততেই আকৌ দেখা নাযায়। তেনেদৰে ভূত-তত্ত্বৰ সংযোগো সৰ্বত্ৰ ক্ষণভঙ্গুৰ ৰূপে পৰিলক্ষিত হয়।

Verse 29

अंतकाले प्रयात्यात्मा पंच पंचसु यांति ते । मोहमुग्धास्ततो मर्त्या वर्तंते च परस्परम्

অন্তকালত আত্মা প্ৰস্থান কৰে, আৰু পঞ্চ তত্ত্ব পঞ্চতত্ত্বতেই লীন হয়। মোহত মুগ্ধ মৰ্ত্যসকল তেতিয়া পৰস্পৰৰ মাজত জড়াই ঘূৰি ফুৰে।

Verse 30

श्राद्धं कुर्वंति मोहेन क्षयाहे पितृतर्पणम् । क्वास्ते मृतः समश्नाति कीदृशोऽसौ नृपोत्तम

মোহবশত লোকসকলে ক্ষয়াহে (অমাৱস্যাত) শ্রাদ্ধ আৰু পিতৃতৰ্পণ কৰে। ক’ত সেই মৃতজন বহি সেই ভোগ গ্ৰহণ কৰে? আৰু তেওঁ কেনে পুৰুষ, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ?

Verse 31

किं ज्ञानं कीदृशं कायं केन दृष्टं वदस्व नः । मिष्टान्नं भोजयित्वा च तृप्ता यांति च ब्राह्मणाः

আমাক কোৱা—সেই জ্ঞান কেনেকুৱা, সেই দেহ কেনেকুৱা, আৰু কোনে তাক দেখিলে? আৰু মিঠা অন্নে ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰাই দিলে, তেওঁলোকো তৃপ্ত হৈ প্ৰস্থান কৰে।

Verse 32

कस्य श्राद्धं प्रदीयेत सा तु श्रद्धा निरर्थिका । अन्यदेवं प्रवक्ष्यामि वेदानां कर्म दारुणम्

কাৰ বাবে শ্রাদ্ধ দিয়া উচিত? তেনে ধৰণৰ শ্রদ্ধা নিৰৰ্থক। এতিয়া মই আন এটা বিষয় ক’ম—বেদে বিধান কৰা কৰ্মধৰ্ম, যি কঠোৰ আৰু ভয়ংকৰ।

Verse 33

यदातिथिर्गृहे याति महोक्षं पचते द्विजः । अजं वा राजराजेंद्र अतिथिं परिभोजयेत्

যেতিয়া গৃহলৈ অতিথি আহে, তেতিয়া দ্বিজে মহোক্ষ (মহিষ) ৰান্ধিব লাগে—নহ’লে ছাগলী, হে ৰাজশ্ৰেষ্ঠ—আৰু অতিথিক ভালে ভোজনে তৃপ্ত কৰিব লাগে।

Verse 34

अश्वमेधमखे अश्वं गोमेधे वृषमेव च । नरमेधे नरं राजन्वाजपेये तथा ह्यजान्

অশ্বমেধ যজ্ঞত অশ্ব অৰ্পণ হয়; গোমেধত বৃষভ; নরমেধত নৰ; আৰু হে ৰাজন, বাজপেয়ত তদ্ৰূপে ছাগলীসমূহ অৰ্পিত হয়।

Verse 35

राजसूये महाराज प्राणिनां घातनं बहु । पुंडरीके गजं हन्याद्गजमेधेऽथ कुंजरम्

হে মহাৰাজ, ৰাজসূয় যজ্ঞত প্ৰাণীৰ বহু ঘাত হয়। পুণ্ডৰীক কৰ্মত হাতী বধ কৰা হয়, আৰু গজমেধ যজ্ঞতো কুঞ্জৰ (হাতী) বলি দিয়া হয়।

Verse 36

सौत्रामण्यां पशुं मेध्यं मेषमेव प्रदृश्यते । नानारूपेषु सर्वेषु श्रूयतां नृपनंदन

সৌত্রামণী কৰ্মত মেধ্য (শুদ্ধ) পশু ৰূপে কেৱল মেষকেই দেখা যায়। নানা ৰূপৰ কথা সকলোতে শোনা যায়; তথাপি সম্পূৰ্ণ বিৱৰণ শুনা, হে নৃপনন্দন।

Verse 37

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे । वेनोपाख्याने सप्तत्रिंशोऽध्यायः

ইয়াতে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ পঞ্চপঞ্চাশৎ-সহস্ৰ সংহিতাৰ ভূমিখণ্ডত ‘ৱেনোপাখ্যান’ নামৰ সপ্তত্ৰিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 38

ज्ञेयं तदन्नमुच्छिष्टं क्रियते भूरिभोजनम् । अत्यंतदोषहीनांस्तान्हिंसंति यन्महामखे

জানিবা, যি অন্নৰ দ্বাৰা অতিমাত্ৰা ভোজন কৰা হয়, সেয়াই ‘উচ্ছিষ্ট/অশুচি’ বুলি গণ্য; কিয়নো সেই মহাযজ্ঞত তেওঁলোকে সম্পূৰ্ণ নিৰ্দোষ সত্ত্বাকেই হিংসা কৰে।

Verse 39

तत्र किं दृश्यते धर्मः किं फलं तत्र भूपते । पशूनां मारणं यत्र निर्दिष्टं वेदपंडितैः

হে ভূপতে! য’ত্ৰ বেদপণ্ডিতসকলে পশুহত্যা নিৰ্দেশ কৰে, তাত ক’ত ধৰ্ম দেখা যায়, আৰু তাত কিহৰ ফল উদ্ভৱ হ’ব পাৰে?

Verse 40

तस्माद्विनष्टधर्मं च न पुण्यं मोक्षदायकम् । दयां विना हि यो धर्मः स धर्मो विफलायते

সেয়েহে, ধৰ্মবিহীন পুণ্য মোক্ষদায়ক নহয়। নিশ্চয়, দয়া বিনা যি ধৰ্ম আচৰণ কৰা হয়, সেই ধৰ্ম নিষ্ফল হয়।

Verse 41

जीवानां पालनं यत्र तत्र धर्मो न संशयः । स्वाहाकारः स्वधाकारस्तपः सत्यं नृपोत्तम

য’ত্ৰ জীৱসমূহৰ পালন-ৰক্ষা হয়, তাত নিঃসন্দেহে ধৰ্ম আছে। ‘স্বাহা’ উচ্চাৰণ, ‘স্বধা’ উচ্চাৰণ, তপস্যা আৰু সত্য—হে নৃপোত্তম—এইসকলেও ধৰ্ম।

Verse 42

दयाहीनं चापलं स्यान्नास्ति धर्मस्तु तत्र हि । एते वेदा न वेदाः स्युर्दया यत्र न विद्यते

য’ত্ৰ দয়া নাই, তাত চঞ্চলতা জন্মে, আৰু তাত সত্যই ধৰ্ম নাই। য’ত্ৰ দয়া নাথাকে, তাত বেদসমূহো বেদ নহয়।

Verse 43

दयादानपरो नित्यं जीवमेव प्ररक्षयेत् । चांडालोऽप्यथ शूद्रो वा स वै ब्राह्मण उच्यते

যিজন সদায় দয়া আৰু দানত ব্ৰতী থাকে আৰু জীৱক ৰক্ষা কৰে, তেওঁ চণ্ডাল বা শূদ্ৰ হ’লেও প্ৰকৃততে ব্ৰাহ্মণ বুলি কোৱা হয়।

Verse 44

ब्राह्मणो निर्दयो यो वै पशुघातपरायणः । स वै सुनिर्दयः पापी कठिनः क्रूरचेतनः

যিজন ব্ৰাহ্মণ নিৰ্দয় আৰু পশু হত্যাত লিপ্ত, তেওঁ সঁচাকৈয়ে অতি নিষ্ঠুৰ, পাপী, কঠোৰ হৃদয়ৰ আৰু ক্ৰুৰ মনৰ অধিকাৰী।

Verse 45

वंचकैः कथितो वेदो यो वेदो ज्ञानवर्जितः । यत्र ज्ञानं भवेन्नित्यं तत्र वेदः प्रतिष्ठति

প্ৰৱঞ্চকসকলে যাক ‘বেদ’ বুলি কয়—যি বেদ প্ৰকৃত জ্ঞানৰ পৰা বঞ্চিত—সেয়া প্ৰকৃত বেদ নহয়। য’ত চিৰস্থায়ী জ্ঞান বিৰাজমান, তাতেই বেদ প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 46

दयाहीनेषु वेदेषु विप्रेषु च महामते । नास्ति सत्यं क्रिया तत्र वेदविप्रेषु वै तदा

হে মহানুভৱ, যেতিয়া বেদ আৰু ব্ৰাহ্মণসকল দয়াৰ পৰা বঞ্চিত হয়, তেতিয়া সেই বেদ আৰু ব্ৰাহ্মণসকলৰ মাজত সত্য বা সঠিক ধৰ্মীয় আচৰণ নাথাকে।

Verse 47

वेदा न वेदा राजेंद्र ब्राह्मणाः सत्यवर्जिताः । दानस्यापि फलं नास्ति तस्माद्दानं न दीयते

হে ৰাজন, ব্ৰাহ্মণসকল সত্যৰ পৰা বঞ্চিত হ’লে বেদসমূহ যেন বেদ নহয়। তেতিয়া দানেও কোনো ফল নিদিয়ে; গতিকে (তেনে ক্ষেত্ৰত) কোনো দান দিয়া উচিত নহয়।

Verse 48

यथा श्राद्धस्य वै चिह्नं तथा दानस्य लक्षणम् । जिनस्यापि च यद्धर्मं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्

যেনেকৈ শ্ৰাদ্ধৰ সঠিক চিন-চিহ্ন থাকে, তেনেকৈ সত্য দানৰো লক্ষণ থাকে; তদ্ৰূপ জিনে যি ধৰ্ম উপদেশ কৰিছে, সেয়াই ভোগ আৰু মোক্ষ দুয়ো প্ৰদান কৰে।

Verse 49

तवाग्रेऽहं प्रवक्ष्यामि बहुपुण्यप्रदायकम् । आदौ दया प्रकर्तव्या शांतभूतेन चेतसा

তোমাৰ আগত মই বহুপুণ্য প্ৰদানকাৰী কথা ঘোষণা কৰিম। সৰ্বপ্ৰথমে শান্ত আৰু স্থিৰ চিত্তে দয়া আচৰণ কৰা উচিত।

Verse 50

आराधयेद्धृदा देवं जिनं येन चराचरम् । मनसा शुद्धभावेन जिनमेकं प्रपूजयेत्

হৃদয়েৰে সেই দিৱ্য জিনদেৱক আৰাধনা কৰা উচিত, যাৰ দ্বাৰা চলমান আৰু অচল জগত ধাৰিত। শুদ্ধ ভাবযুক্ত মনেৰে একমাত্ৰ জিনকেই ভক্তিভাৱে পূজা কৰা উচিত।

Verse 51

नमस्कारः प्रकर्तव्यस्तस्य देवस्य नान्यथा । मातापित्रोस्तु वै पादौ कदा नैव प्रवंदयेत्

সেই দেৱতাকেই নমস্কাৰ কৰা উচিত, অন্যথা নহয়। তথাপি মাতৃ-পিতৃৰ চৰণত কেতিয়াও, কোনো সময়তে, প্ৰণাম কৰাত অবহেলা নকৰিবা।

Verse 52

अन्येषामपि का वार्ता श्रूयतां राजसत्तम । वेन उवाच । एते विप्राश्च आचार्या गंगाद्याः सरितस्तथा

“অন্যসকলৰ কথা কিয়? শুনা, হে ৰাজসত্তম।” বেন ক’লে— “এইসকল বিপ্ৰ আৰু আচার্য, আৰু গঙ্গা আদি নদীসমূহো তদ্ৰূপ।”

Verse 53

वदंति पुण्यतीर्थानि बहुपुण्यप्रदानि च । तत्किं वदस्व सत्यं मे यदि धर्ममिहेच्छसि

লোকসকলে কয় যে পুণ্য-তীৰ্থসমূহে অতি পুণ্য দান কৰে। সেয়ে, যদি তুমি ইয়াত ধৰ্ম বিচাৰা, তেন্তে মোক সত্যকৈ কোৱা—সেইটো কি?

Verse 54

पातक उवाच । आकाशाद्वै महाराज मेघा वर्षंति वै जलम् । भूमौ हि पर्वतेष्वेवं सर्वत्र पतिते जलम्

পাতকে ক’লে: হে মহাৰাজ, আকাশৰ পৰা মেঘে নিশ্চয় জল বৰষায়। সেই জল যেতিয়া সকলো ঠাইতে—ভূমিত আৰু পৰ্বততো—পৰে, তেতিয়া (সেইদৰে বিয়পি আগবাঢ়ে)।

Verse 55

स आप्लाव्य ततस्तिष्ठेद्दयां सर्वत्र भावयेत् । नद्यः पापप्रवाहास्तु तासु तीर्थं श्रुतं कथम्

স্নান কৰি তাৰ পাছত স্থিৰভাৱে থিয় হৈ সকলো প্ৰাণীৰ প্ৰতি দয়া ভাবনা কৰিব লাগে। কিন্তু নদীসমূহ পাপ বহাই নিয়া সোঁত—তেন্তে তাত ‘তীৰ্থ’ কেনেকৈ বুলি শ্ৰুত হয়?

Verse 56

जलाशया महाराज तडागाः सागरास्तथा । पृथिव्याधारकाश्चैव गिरयो अश्मराशयः

হে মহাৰাজ, জলাশয়—পুখুৰী আৰু সাগৰো—আৰু পৃথিৱী ধৰি ৰখা পৰ্বতসমূহ, শিলাৰাশি—এই সকলোকে এইদৰে বুজিবা।

Verse 57

नास्त्येतेषु च वै तीर्थं जलैर्जलदमुत्तमम् । स्नाने यदा महत्पुण्यं कस्मान्मत्स्येषु वै नहि

এইবোৰৰ মাজত জলতকৈ উত্তম কোনো তীৰ্থ নাই; জলেই শ্ৰেষ্ঠ। যদি স্নানে মহৎ পুণ্য হয়, তেন্তে মাছৰ ক্ষেত্ৰত কিয় নহ’ব (সেই পুণ্য)?

Verse 58

दृष्टा स्नानेन वै सिद्धिर्मीनाः शुद्ध्यंति नान्यथा । यत्र जिनस्तत्र तीर्थं तत्र धर्मः सनातनः

দেখা যায় যে স্নানেই সিদ্ধি লাভ হয়; মাছ পানীৰ দ্বাৰাই শুদ্ধ হয়, অন্য কোনো উপায়ে নহয়। য’ত জিন আছে, তাতেই তীৰ্থ; তাতেই সনাতন ধৰ্ম অৱস্থিত।

Verse 59

तपोदानादिकं सर्वं पुण्यं तत्र प्रतिष्ठितम्

তপস্যা, দান আদি যি সকলো পুণ্য, সেয়া তাতেই প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 60

एको जिनः सर्वमयो नृपेंद्र नास्त्येव धर्मं परमं हि तीर्थम् । अयं तु लाभः परमस्तु तस्माद्ध्य्यास्व नित्यं सुसुखो भविष्यसि

হে নৃপেন্দ্ৰ! একমাত্ৰ জিনাই সৰ্বময়, সকলোৰে মূল। তীৰ্থতকৈ উচ্চ কোনো পৰম ধৰ্ম নাই। সেয়ে এইকেই পৰম লাভ জানি, সদায় তেওঁৰ ধ্যান কৰা; তই সত্যই সুখী হ’বি।

Verse 61

विनिंद्य धर्मं सकलं सवेदं दानं सपुण्यं परयज्ञरूपम् । पापस्वभावैर्बहुबोधितो नृपस्त्वंगस्य पुत्रो भुवि तेन पापिना

বেদসহ সমগ্ৰ ধৰ্মক নিন্দা কৰি, আৰু দানক—যি নিজে পুণ্যময় আৰু পৰম যজ্ঞ-স্বৰূপ—অবজ্ঞা কৰি, পৃথিৱীত অঙ্গৰ পুত্ৰ এজন ৰজা বাস কৰিছিল; সেই দুষ্টস্বভাৱ পাপীৰ বাৰে বাৰে বোধনাত পৰি সিও পাপী হৈ উঠিল।