Previous Verse
Next Verse

Padma Purana — Bhumi Khanda, Shloka 19

Dharma as the Cause of Prosperity and the Signs of a Righteous Death

सुमनोवाच । सत्य शौच क्षमा शांति तीर्थपुण्यादिकैस्तथा । धर्मश्च पालितो येन तस्य मृत्युं वदाम्यहम्

sumanovāca | satya śauca kṣamā śāṃti tīrthapuṇyādikaistathā | dharmaśca pālito yena tasya mṛtyuṃ vadāmyaham

সুমনা ক’লে: সত্য, শৌচ, ক্ষমা, শান্তি আৰু তীৰ্থ-পুণ্য আদি গুণেৰে যিয়ে ধৰ্ম পালন কৰিছে, মই সেইজনৰ মৃত্যুৰ বৰ্ণনা কৰিম।

सुमनःSumana
सुमनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुमनस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सत्यtruth
सत्य:
Hetu/Upaya (हेतु/उपाय)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अत्र गुण-सूचने (truthfulness) द्रव्यवत् प्रयोगः
शौचpurity
शौच:
Hetu/Upaya (हेतु/उपाय)
TypeNoun
Rootशौच (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
क्षमाforbearance
क्षमा:
Hetu/Upaya (हेतु/उपाय)
TypeNoun
Rootक्षमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शान्तिpeace
शान्ति:
Hetu/Upaya (हेतु/उपाय)
TypeNoun
Rootशान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तीर्थपुण्यादिकैःby pilgrimage-merits and the like
तीर्थपुण्यादिकैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतीर्थ + पुण्य + आदिक (प्रातिपदिक-समूह)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (तीर्थ-पुण्य-आदिकैः = तीर्थपुण्यैः आदिभिः)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थे (adverb: likewise/also)
धर्मःdharma
धर्मः:
Karma (कर्म) (पालितः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
पालितःis observed/kept
पालितः:
Kriya (क्रिया) (कर्मणि)
TypeVerb
Rootपालय् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (धर्मः पालितः)
येनby whom
येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; सम्बन्धे (by whom/through whom)
तस्यof him
तस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
मृत्युम्death (state/condition)
मृत्युम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
वदामिI tell
वदामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

Sumana

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes: सुमनोवाच = सुमनः + उवाच; धर्मश्च = धर्मः + च; वदाम्यहम् = वदामि + अहम्

FAQs

The verse presents truthfulness (satya), purity (śauca), forgiveness (kṣamā), and peace (śānti), along with meritorious acts like pilgrimage-related merit (tīrtha-puṇya), as pillars through which dharma is upheld.

No. Pilgrimage merit is mentioned “and the like” alongside core moral virtues, implying that external religious merits complement—but do not substitute for—truth, purity, forgiveness, and inner peace.

That a person’s end (mṛtyu) is meaningfully connected to a life of sustained dharma—rooted in inner virtues and supported by meritorious sacred practices.