Adhyaya 124
Bhumi KhandaAdhyaya 12427 Verses

Adhyaya 124

The Episode of Vena: Pṛthu’s Counsel, Royal Proclamation, and Brahmā’s Boon

বিষ্ণু দৃষ্টিৰ পৰা অন্তৰ্হিত হোৱাৰ পাছত বেণৰ উদ্বেগ ধীৰে ধীৰে উপদেশ আৰু পৃথুৰ সৈতে মিলনৰ ৰূপ লয়। পৃথুক সেই পুত্ৰ বুলি প্ৰশংসা কৰা হয়, যাৰ গুণে কলুষিত বংশধাৰা পুনৰ স্থিৰ কৰে। অধ্যায়টো ব্যৱহাৰিক ৰাজধৰ্মলৈ ঘূৰে: শাসনৰ বাবে সামগ্ৰী সংগ্ৰহ কৰা হয়, বেদজ্ঞ ব্ৰাহ্মণসকলক আমন্ত্ৰণ কৰা হয়, আৰু কঠোৰ ৰাজ-ঘোষণা জাৰি হয়—মন, বাক্য আৰু দেহ, এই তিন কৰ্মমাৰ্গেৰে কোনো পাপ নকৰিব; উলংঘনত মৃত্যুদণ্ড নিৰ্ধাৰিত। তাৰ পাছত পৃথুৱে শাসনভাৰ অৰ্পণ কৰি বনলৈ গৈ ঘোৰ তপস্যা কৰে, প্ৰতীকী একশ বছৰ ধৰি। সন্তুষ্ট ব্ৰহ্মাই উদ্দেশ্য সোধে; পৃথুৱে বৰ বিচাৰে যাতে প্ৰজাৰ পাপত পিতৃ বেণ কলুষিত নহয়, আৰু অদৃশ্য দণ্ডদাতা ৰূপে বিষ্ণুক স্মৰণ কৰে। ব্ৰহ্মাই শুদ্ধিৰ বৰ দান কৰি কয় যে বেণক বিষ্ণু আৰু পৃথু—দুয়োয়ে শাস্তি দিছে; পৃথু পুনৰ ৰাজত্বলৈ ঘূৰে, আৰু বৈন্যৰ শাসনত পাপৰ ইচ্ছাইও দমিত হয়, সৎ আচৰণে সমাজ সংশোধিত হয়।

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । अंतर्द्धानं गते विष्णौ वेनो राजा महामतिः । क्व गतो देवदेवेश इति चिंतापरोऽभवत्

সূতে ক’লে: বিষ্ণু অন্তৰ্ধান হোৱাত মহামতি ৰজা বেণ চিন্তাত নিমগ্ন হ’ল—‘দেৱদেৱেশ, দেৱতাৰ অধিপতি ক’লৈ গ’ল?’

Verse 2

हर्षेण महताविष्टश्चिंतयित्वा नृपोत्तमः । समाहूय नृपश्रेष्ठं तं पृथुं मधुराक्षरैः

মহা হৰ্ষে আৱিষ্ট হৈ সেই উত্তম নৃপতিয়ে মনতে চিন্তা কৰি, নৃপশ্ৰেষ্ঠ পৃথুক আহ্বান কৰি মধুৰ বাক্যে সম্বোধন কৰিলে।

Verse 3

तमुवाच महात्मानं हर्षेण महता तदा । त्वया पुत्रेण भूर्लोके तारितोस्मि सुपातकात्

তেতিয়া তেওঁ মহাত্মাক মহা হৰ্ষে ক’লে: ‘হে পুত্ৰ, তোমাৰ দ্বাৰাই এই মৰ্ত্যলোকে মই ভয়ংকৰ পাপৰ পৰা উদ্ধাৰ পালোঁ।’

Verse 4

नीत उज्ज्वलतां वत्स वंशो मे सांप्रतं पृथो । मया विनाशितो दोषैस्त्वया गुणैः प्रकाशितः

হে বৎস পৃথু, মোৰ বংশ এতিয়া উজ্জ্বলতালৈ উঠিল। মই যি দোষেৰে বিনাশ কৰিছিলোঁ, সেয়া তোমাৰ গুণেৰে দীপ্তিময় হ’ল।

Verse 5

यजेहमश्वमेधेन दास्ये दानान्यनेकशः । विष्णुलोकं व्रजाम्यद्य सकायस्ते प्रसादतः

মই অশ্বমেধ যজ্ঞ কৰিম আৰু বহুবার প্ৰচুৰ দান দিম। আজি তোমাৰ প্ৰসাদে মই দেহসহ বিষ্ণুলোকলৈ গমন কৰিম।

Verse 6

संभरस्व महाभाग संभारांस्त्वं नृपोत्तम । आमंत्रय महाभाग ब्राह्मणान्वेदपारगान्

হে মহাভাগ, হে নৃপোত্তম! যজ্ঞাদি কাৰ্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰী সংগ্ৰহ কৰা। হে ভাগ্যৱান! বেদ-পাৰগ ব্ৰাহ্মণসকলক আমন্ত্ৰণ কৰা।

Verse 7

एवं पृथुः समादिष्टो वेनेनापि महात्मना । प्रत्युवाच महात्मा स वेनं पितरमादरात्

এইদৰে মহাত্মা বেণৰ আদেশ পাই, মহান আত্মা পৃথুৱে পিতৃ বেণক গভীৰ আদৰে প্ৰত্যুত্তৰ দিলে।

Verse 8

कुरु राज्यं महाराज भुंक्ष्व भोगान्मनोनुगान् । दिव्यान्वा मानुषान्पुण्यान्यज्ञैर्यज जनार्दनम्

হে মহাৰাজ! তুমি ৰাজ্য শাসন কৰা, আৰু মনোমত ভোগ উপভোগ কৰা—দিব্য হওক বা মানৱ, তথাপি পুণ্যময়। যজ্ঞৰ দ্বাৰা জনাৰ্দন (বিষ্ণু)ক পূজা কৰা।

Verse 9

एवमुक्त्वा प्रणम्यैव पितरं ज्ञानतत्परम् । धनुरादाय पृथ्वीशः सबाणं यत्नपूर्वकम्

এইদৰে কৈ, জ্ঞানত নিমগ্ন পিতৃক প্ৰণাম কৰি, পৃথিৱীৰ অধিপতি পৃথুৱে যত্নসহ ধনু আৰু বাণ গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 10

आदिदेश भटान्सर्वान्घोषध्वं भूतले मम । पापमेव न कर्तव्यं कर्मणा त्रिविधेन वै

তেওঁ সকলো ভটক আদেশ দিলে: “মোৰ ভূতলত এই ঘোষণা কৰা—কৰ্মৰ তিনিধৰণেৰে পাপ কেতিয়াও নকৰিবা।”

Verse 11

करिष्यंति च यत्पापं आज्ञां वेनस्य भूपतेः । उल्लंघ्य वध्यतां सो हि यास्यते नात्र संशयः

যি কোনো জনে ভূপতি বেণৰ আজ্ঞা উলংঘি পাপ কৰে, তাক বধ কৰা হওক; নিশ্চয় সি সেই পৰিণতি লাভ কৰিব, ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 12

दानमेव प्रदातव्यं यज्ञैश्चैव जनार्दनम् । यजध्वं मानवाः सर्वे तन्मनस्का विमत्सराः

দান নিশ্চয় দিয়া উচিত, আৰু যজ্ঞৰ দ্বাৰাও জনাৰ্দন (বিষ্ণু)ক আৰাধনা কৰা উচিত। হে মানৱসকল, তোমালোক সকলোৱে মন একাগ্ৰ কৰি, ঈৰ্ষামুক্ত হৈ, তেওঁৰ পূজা কৰা।

Verse 13

एवं शिक्षां प्रदत्वासौ राज्यं भृत्येषु वेनजः । निःक्षिप्य च गतो विप्रास्तपसोर्थे तपोवनम्

এইদৰে শিক্ষা দিয়া পাছত, বেণৰ সেই পুত্ৰে ৰাজ্য ভৃত্যসকলৰ হাতত সঁপিয়াই দিলে; আৰু হে বিপ্ৰসকল, তপস্যাৰ নিমিত্তে তপোবনলৈ গমন কৰিলে।

Verse 14

सर्वान्दोषान्परित्यज्य संयम्य विषयेन्द्रियान् । शतवर्षप्रमाणं वै निराहारो बभूव ह

সকলো দোষ ত্যাগ কৰি আৰু বিষয়লৈ ধাৱমান ইন্দ্ৰিয়সমূহ সংযম কৰি, সি নিশ্চয় শতবছৰৰ পৰিমাণ কাল ধৰি নিৰাহাৰ হৈ থাকিল।

Verse 15

तपसा तस्य वै तुष्टो ब्रह्मा पृथुमुवाच ह । तपस्तपसि कस्मात्त्वं तन्मे त्वं कारणं वद

তাৰ তপস্যাত সন্তুষ্ট হৈ ব্ৰহ্মাই পৃথুক ক’লে: “তুমি কিয় তপস্যা কৰিছা? তাৰ কাৰণ মোক কোৱা।”

Verse 16

पृथुरुवाच । वेन एष महाप्राज्ञः पिता मे कीर्तिवर्द्धनः । समाचरति यः पापमस्य राज्ये नराधमः

পৃথুৱে ক’লে: “এই বেন—মহাপ্ৰাজ্ঞ, মোৰ পিতা, কীৰ্তি-বর্ধক—তথাপি নিজৰ ৰাজ্যতেই সেই নৰাধম পাপ আচৰে।”

Verse 17

शिरश्छेत्ता भवत्वेष तस्य देवो जनार्दनः । अदृष्टैश्च महाचक्रैर्हरिः शास्ता भवेत्स्वयम्

দেৱ জনাৰ্দনেই যেন তাৰ শিৰচ্ছেদকৰ্তা হন; আৰু অদৃশ্য মহাচক্ৰসমূহেৰে হৰি স্বয়ং দণ্ডদাতা শাস্তা হন।

Verse 18

मनसा कर्मणा वाचा कर्तुं वांछति पातकम् । तेषां शिरांसि त्रुट्यंतु फलं पक्वं यथा द्रुमात्

যিসকলে মন, কৰ্ম বা বাক্যৰে পাপ কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰে—তেওঁলোকৰ শিৰ ভাঙি পৰক, যেন গছৰ পৰা পকা ফল ঝৰি পৰে।

Verse 19

एतदेव वरं मन्ये त्वत्तः शृणु सुरेश्वर । प्रजानां दोषभावेन न लिप्यति पिता मम

এইটিকেই মই সৰ্বোত্তম বৰ বুলি মানোঁ। হে সুৰেশ্বৰ, মোৰ কথা শুনা: প্ৰজাৰ দোষ-ভাবৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা দোষে মোৰ পিতাক লিপ্ত নকৰে।

Verse 20

तथा कुरुष्व देवेश वरं दातुं यदीच्छसि । ददस्व उत्तमं कामं चतुर्मुखनमोऽस्तु ते

হে দেৱেশ, যদি বৰ দিব বিচাৰা তেন্তে তেনেকৈয়ে কৰা। মোক সৰ্বোত্তম ইচ্ছিত আশীৰ্বাদ দিয়া। হে চতুৰ্মুখ, তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 21

ब्रह्मोवाच । एवमस्तु महाभाग पिता ते पूततां गतः । विष्णुना शासितो वत्स पुत्रेणापि त्वया पृथो

ব্ৰহ্মাই ক’লে: “এনেই হওক, হে মহাভাগ। তোমাৰ পিতাই পৱিত্ৰতা লাভ কৰিলে। হে বৎস, তেওঁ বিষ্ণুৰ দ্বাৰা শাসিত হ’ল, আৰু তুমিও—হে পৃথু—পুত্ৰ হৈ তেওঁক শাসন কৰিলে।”

Verse 22

एवं पृथुं समुद्दिश्य वरं दत्वा गतो विभुः । पृथुरेव समायातो राज्यकर्मणि संस्थितः

এইদৰে পৃথুক উদ্দেশ কৰি আৰু বৰ দান কৰি, সেই মহাশক্তিমান প্ৰভু প্ৰস্থান কৰিলে। তাৰ পাছত পৃথু উভতি আহি ৰাজধৰ্মৰ কৰ্তব্যত স্থিৰ হ’ল।

Verse 23

वैन्यस्य राज्ये विप्रेन्द्राः पापं कश्चिन्न चाचरेत् । यस्तु चिंतयते पापं त्रिविधेनापि कर्मणा

হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠসকল, ৱৈন্যৰ ৰাজত্বত কোনোেও পাপ আচৰণ নকৰিলে। কিন্তু যি জনে ত্ৰিবিধ কৰ্মে—মন, বাক্য, দেহে—পাপ চিন্তাও কৰে, সিও দোষৰ ভাগী হয়।

Verse 24

शिरश्छेदो भवेत्तस्य यथाचक्रैर्निकृंतितः । तदाप्रभृति वै पापं नैव कोपि समाचरेत्

তাৰ মূৰ কাটি পেলোৱা হ’ব, যেন তীক্ষ্ণ চক্ৰে কাটি দিয়া হৈছে। তেতিয়াৰ পৰা নিশ্চয়েই কোনোেও পাপ আচৰণ নকৰিব।

Verse 25

इत्याज्ञा वर्तते तस्य वैन्यस्यापि महात्मनः । सर्वलोकाः समाचारैः परिवर्तंति नित्यशः

এইদৰে সেই মহাত্মা ৱৈন্যৰ আজ্ঞাই প্ৰচলিত থাকে। সকলো লোক সৎ আচাৰ আৰু স্থাপিত ৰীতিনীতিয়ে প্ৰতিদিনে নিজৰ আচৰণ সদায় সংশোধন কৰি চলে।

Verse 26

दानभोगैः प्रवर्तंते सर्वधर्मपरायणाः । सर्वसौख्यैः प्रवर्द्धंते प्रसादात्तस्य भूपतेः

সকলো ধৰ্মত পৰায়ণ ভক্তসকল দান আৰু ধৰ্মসঙ্গত ভোগেৰে সমৃদ্ধ হয়; আৰু সেই ভূ-পতিৰ অনুগ্ৰহত তেওঁলোকে সকলো প্ৰকাৰ সুখত বৃদ্ধি পায়।

Verse 124

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने चतुर्विंशत्यधिक शततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডত, ভেনোপাখ্যান বৰ্ণনাৰ অন্তৰ্গত, একশ চৌব্বিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।