Previous Verse
Next Verse

Padma Purana — Bhumi Khanda, Shloka 20

Nahusha’s Challenge to Hunda and the Mustering of Battle

सज्जतां मम सैन्यं त्वं शूरान्नागान्प्रकल्पय । सारोहैस्तुरगान्योधान्पताकाच्छत्रचामरैः

sajjatāṃ mama sainyaṃ tvaṃ śūrānnāgānprakalpaya | sārohaisturagānyodhānpatākācchatracāmaraiḥ

তুমি মোৰ সেনা সাজু কৰা; বীৰ যোদ্ধা আৰু যুদ্ধ-হাতীক শৃঙ্খলিত কৰা। আৰোহীসহ অশ্বযোদ্ধাসকলকো পতাকা, ছত্ৰ আৰু চামৰে সৈতে সুশৃঙ্খল কৰি থোৱা।

सज्जताम्ready, prepared
सज्जताम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Predicative qualifier/विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootसज्ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; आज्ञार्थे ‘(let it be) ready’—वाक्ये विधेय-विशेषणरूपेण सैन्यम् प्रति
ममmy
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; विशेषणम् सैन्यम्
सैन्यम्army
सैन्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; आज्ञार्थे कर्मरूपेण/विधेय-आश्रयः
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
शूरान्heroes, brave men
शूरान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन
नागान्elephants
नागान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन
प्रकल्पयprepare/arrange
प्रकल्पय:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-कल्प् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘arrange/prepare’
सारोहैःwith riders
सारोहैः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + आरोह (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; विशेषणम् तुरगान्; तत्पुरुष: आरोहैः सह (with riders)
तुरगान्horses
तुरगान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतुरग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन
योधान्warriors
योधान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन
पताकाwith banners
पताका:
Karaṇa (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootपताका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन (पाठानुसारं समाहार/साधन-समुच्चयः)
छत्रwith umbrellas
छत्र:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootछत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
चामरैःwith fly-whisks
चामरैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootचामर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन

Unspecified commander/kingly figure addressing a subordinate (context not provided in the input)

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: adbhuta

Sandhi Resolution Notes: शूरान्नागान् = शूरान् + नागान्; नागान्प्रकल्पय = नागान् + प्रकल्पय; सारोहैस्तुरगान् = सारोहैः + तुरगान्; तुरगान्योधान् = तुरगान् + योधान्; पताकाच्छत्रचामरैः = पताकाः + छत्र + चामरैः (समुच्चय-द्वन्द्वार्थे संधिः)।

FAQs

It is a directive to ready and array an army, specifically organizing brave warriors, war-elephants, and mounted cavalry, with royal insignia like banners and parasols.

They are markers of royal or ceremonial military display—flags (patākā), parasols (cchatra), and yak-tail fans (cāmara)—indicating formal muster and kingly authority.

It highlights disciplined preparation and clear delegation: effective leadership involves orderly organization of resources and roles before undertaking a major action.