Adhyaya 114
Bhumi KhandaAdhyaya 11431 Verses

Adhyaya 114

Nahusha’s Challenge to Hunda and the Mustering of Battle

কুঞ্জল যি শুনি আহিছিল, সেয়া হুṃḍাক জনায়। দূতৰ বৃত্তান্ত শুনি দানৱ-নায়ক হুṃḍা ক্ৰোধে জ্বলি উঠে আৰু আদেশ দিয়ে—শীঘ্ৰগামী এজন দূতে গৈ ৰম্ভাৰ সৈতে গোপনে কথা পতা পুৰুষজন কোন, তাক চিনাক্ত কৰক; এই প্ৰসঙ্গত ৰম্ভাক শিৱৰ কন্যা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। লঘুদানৱ নাহুষক একান্তত লগ পাই তেওঁৰ পৰিচয়, উদ্দেশ্য আৰু হুṃḍাৰ প্ৰতি নিৰ্ভীকতাৰ কাৰণ সোধে। নাহুষ নিজকে ৰজা আয়ুৰবলী-পুত্ৰ আৰু দৈত্য-সংহাৰক বুলি ঘোষণা কৰে; কাহিনীয়ে তেওঁৰ শৈশৱত হুṃḍাই অপহৰণ কৰা ঘটনাও স্মৰণ কৰায়, আৰু ৰম্ভাৰ তপস্যা হুṃḍাৰ বধৰ উদ্দেশ্যে নিবদ্ধ বুলি দেখুৱায়। দূতে নাহুষৰ হুংকাৰ লৈ উভতি আহে। হুṃḍা কয়—অবহেলাত বাঢ়ি উঠা এই ‘ৰোগ’ এতিয়া মূলোচ্ছেদ কৰিব লাগিব; সি চতুৰঙ্গ সেনা সমবেত কৰি ইন্দ্ৰসম ৰথ-সজ্জাৰে আগবাঢ়ে। আকাশত দেৱতাসকলে যুদ্ধ চায়; অস্ত্ৰবৃষ্টি নামি পৰে, আৰু নাহুষ বজ্ৰধ্বনি-সম ধনুৰ শব্দ আৰু ভয়ংকৰ গর্জনে দানৱৰ সাহস ভাঙি পেলায়।

Shlokas

Verse 1

कुंजल उवाच । अथ ते दानवाः सर्वे हुंडस्य परिचारकाः । नहुषस्यापि संवादं रंभया तु यथाश्रुतम्

কুঞ্জলে ক’লে: তাৰ পিছত হুণ্ডৰ সকলো দানৱ পৰিচাৰকে, যিদৰে শুনিছিল, ৰম্ভাৰ সৈতে নহুষৰ সংলাপো ঠিক তেনেদৰে বৰ্ণনা কৰিলে।

Verse 2

आचचक्षुश्च दैत्येंद्रं हुंडं सर्वं सुभाषितम् । तमाकर्ण्य स चुक्रोध दूतं वाक्यमथाब्रवीत्

দূতে দানৱ-দৈত্যৰ অধিপতি হুংডাক সকলো বাৰ্তা সুশোভিত বাক্যৰে জনালে। সেয়া শুনি সি ক্ৰোধে জ্বলি উঠিল আৰু দূতক এই বাক্য ক’লে।

Verse 3

गच्छ वीर ममादेशाज्जानीहि पुरुषं हि तम् । संभाषते तया सार्द्धं पुरुषः शिवकन्यया

“যা, বীৰ! মোৰ আদেশমতে গৈ সেই পুৰুষজন কোন সেয়া জানি আহ। সি তাত শিৱৰ কন্যাৰ সৈতে একেলগে কথোপকথন কৰি আছে।”

Verse 4

स्वामिनिर्देशमाकर्ण्य जगाम लघुदानवः । विविक्ते नहुषं वीरमिदं वचनमब्रवीत्

স্বামীৰ নিৰ্দেশ শুনি ক্ষিপ্ৰ দানৱটি ৰওনা হ’ল। নিৰ্জন ঠাইত সি বীৰ নহুষক এই বাক্য ক’লে।

Verse 5

रथेन साश्वसूतेन दिव्येन परितिष्ठति । धनुषा दिव्यबाणैस्तु सभायां हि भयंकरः

দিব্য ৰথত, অশ্ব আৰু সূতসহ, সি সাজু হৈ থিয় আছে। ধনু আৰু দিব্য বাণ লৈ সভাত সি নিঃসন্দেহে ভয়ংকৰ।

Verse 6

कस्य केन तु कार्येण प्रेषितः केन वैभवान् । अनया रंभया तेऽद्य अन्यया शिवकन्यया

তোমাক কোনে, কিহৰ কাৰণে, পঠাইছে? আৰু কোনে, হে বৈভৱান, আজি তোমাক—এই ৰম্ভাই নে, নতুবা আন কোনো শিৱকন্যাই—পঠাইছে?

Verse 7

किमुक्तं तत्स्फुटं सर्वं कथयस्व ममाग्रतः । हुंडस्य देवमर्दस्य न बिभेति भवान्कथम्

যি কোৱা হৈছিল, সেই সকলো কথা মোৰ আগত স্পষ্টকৈ কোৱা। আৰু দেৱ-মৰ্দক হুণ্ডাক তুমি কেনেকৈ ভয় নকৰা?

Verse 8

एतन्मे सर्वमाचक्ष्व यदि जीवितुमिच्छसि । सत्वरं गच्छ मा तिष्ठ दुःसहो दानवाधिपः

যদি তুমি জীৱিত থাকিব বিচাৰা, তেন্তে এই সকলো কথা মোক কোৱা। সোনকালে যোৱা—থিয় নহবা; দানৱাধিপতি অসহ্য।

Verse 9

नहुष उवाच । योऽसावायुर्बली राजा सप्तद्वीपाधिपः प्रभुः । तस्य मां तनयं विद्धि सर्वदैत्यविनाशनम्

নহুষে ক’লে: যি মহাবলী ৰজা আয়ুৰ্বলী, সপ্তদ্বীপৰ অধিপতি প্ৰভু—মোক তেওঁৰ পুত্ৰ বুলি জানিবা, সকলো দৈত্য বিনাশক।

Verse 10

नहुषं नाम विख्यातं देवब्राह्मणपूजकम् । हुंडेनापहृतं बाल्ये स्वामिना तव दानव

নহুষ নামে এজন বিখ্যাত আছিল, দেৱ আৰু ব্ৰাহ্মণৰ পূজক। শৈশৱতে হুণ্ডাই—হে দানৱ, তোমাৰ স্বামীয়ে—তাক অপহৰণ কৰিছিল।

Verse 11

सेयं कन्या शिवस्यापि दैत्येनापहृता पुरा । घोरं तपश्चरत्येषा हुंडस्यापि वधाय च

এই কন্যাই—শিৱৰো অন্তৰ্গত—পূৰ্বে এজন দৈত্যে অপহৰণ কৰিছিল। এতিয়া ই ঘোৰ তপস্যা কৰে, আৰু সেয়া হুণ্ডাৰ বধৰ বাবে।

Verse 12

योहमादौ हृतो बालस्त्वया यः सूतिकागृहात् । दास्या अपि करे दत्तः सूदस्यापि दुरात्मना

মই সেই একে বালক, যাক তুমি প্ৰথমে সূতিকাগৃহৰ পৰা হৰণ কৰি লৈ গৈছিলা; আৰু সেই দুষ্টাত্মাই মোক দাসীৰ হাতত, আনকি ৰান্ধনীয়াৰ হাততো সঁপাই দিছিল।

Verse 13

वधार्थं श्रूयतां पाप सोहमद्य समागतः । अस्यापि हुंडदैत्यस्य दुष्टस्य पापकर्मणः

শুনা, হে পাপী! মই আজি ইয়ালৈ আহিছোঁ এই হুণ্ড দানৱকো বধ কৰিবলৈ—এই দুষ্টজন, যাৰ কৰ্ম পাপময়।

Verse 14

अन्यांश्च दानवान्घोरान्नयिष्ये यमसादनम् । मामेवं विद्धि पापिष्ठ एवं कथय दानवम्

আৰু আন আন ভয়ংকৰ দানৱসকলকো মই যমৰ সদনলৈ লৈ যাম। মোক এইদৰে জানিবা, হে অতি পাপী; গৈ এই কথা দানৱক কৈ দিয়া।

Verse 15

एवमाकर्ण्य तत्सर्वं नहुषस्य महात्मनः । गत्वा हुंडं स दुष्टात्मा आचचक्षेऽस्य भाषितम्

এইদৰে মহাত্মা নহুষৰ কোৱা সকলো কথা শুনি, সেই দুষ্টাত্মাই গৈ হুণ্ডৰ ওচৰলৈ পালে আৰু নহুষৰ বাক্য তাক জনালে।

Verse 16

निशम्य तन्मुखात्तूर्णं चुक्रोध दितिजेश्वरः । कस्मात्सूदेन पापेन तया दास्या न घातितः

তাৰ মুখৰ পৰা এই কথা তৎক্ষণাৎ শুনি দিতিজেশ্বৰ ক্ৰোধিত হ’ল: “সেই পাপী সূদে কিয় সেই দাসীক বধ নকৰিলে?”

Verse 17

सोयं वृद्धिं समायातो मया व्याधिरुपेक्षितः । अथैनं घातयिष्यामि अनया शिवकन्यया

মোৰে অৱহেলিত এই ব্যাধি এতিয়া বৃদ্ধি পাই বলৱান হৈছে। এতিয়া মই শিৱ-কন্যাৰ দ্বাৰাই ইয়াক বিনাশ কৰিম।

Verse 18

आयोः पुत्रं खलं युद्धे बाणैरेभिः शिलाशितैः । एवं सचिंतयित्वा तु सारथिं वाक्यमब्रवीत्

“যুদ্ধত এই শিলাশিত বাণেৰে মই আয়ুৰ দুষ্ট পুত্ৰক আঘাত কৰিম।” এইদৰে চিন্তা কৰি তেওঁ তাৰ পাছত সাৰথিক বাক্য ক’লে।

Verse 19

स्यंदनं योजयस्व त्वं तुरगैः साधुभिः शिवैः । सेनाध्यक्षं समाहूय इत्युवाच समातुरः

“শুভ আৰু উত্তম ঘোঁৰাৰে ৰথ জুৰি দে। সেনাপতিক মাতি আন,”—এইদৰে দুখে ব্যাকুল হৈ তেওঁ ক’লে।

Verse 20

सज्जतां मम सैन्यं त्वं शूरान्नागान्प्रकल्पय । सारोहैस्तुरगान्योधान्पताकाच्छत्रचामरैः

তুমি মোৰ সেনা সাজু কৰা; বীৰ যোদ্ধা আৰু যুদ্ধ-হাতীক শৃঙ্খলিত কৰা। আৰোহীসহ অশ্বযোদ্ধাসকলকো পতাকা, ছত্ৰ আৰু চামৰে সৈতে সুশৃঙ্খল কৰি থোৱা।

Verse 21

चतुरंगबलं मेऽद्य योजयस्व हि सत्वरम् । एवमाकर्ण्य तत्तस्य हुंडस्यापि ततो लघुः

“আজি মোৰ চতুৰঙ্গ বাহিনী সোনকালে সাজু কৰা।” এই কথা শুনি হুণ্ডাও তৎক্ষণাৎ দ্ৰুতগতিতে আগবাঢ়িল।

Verse 22

सेनाध्यक्षो महाप्राज्ञः सर्वं चक्रे यथाविधि । चतुरंगेन तेनासौ बलेन महता वृतः

মহাপ্ৰাজ্ঞ সেনাপতিয়ে সকলো কাম বিধি-মতে সাজিলে; আৰু তেওঁ সেই মহৎ চতুৰঙ্গ বাহিনীৰে পৰিবেষ্টিত আছিল।

Verse 23

जगाम नहुषं वीरं चापबाणधरं रणे । इंद्रस्य स्यंदने युक्तं सर्वशस्त्रभृतां वरम्

তেওঁ ৰণত ধনু-বাণ ধাৰণ কৰা বীৰ নহুষৰ ওচৰলৈ গ’ল—ইন্দ্ৰৰ ৰথত আৰূঢ়—সৰ্বশস্ত্ৰধাৰীৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 24

उद्यंतं समरे वीरं दुरापं देवदानवैः । पश्यंति गगने देवा विमानस्था महौजसः

মহৌজস দেৱসকলে, বিমানত আসীন হৈ, আকাশত সেই বীৰক সমৰত উদিত হোৱা দেখিলে—যি দেৱ-দানৱৰো দমন কৰাটো দুষ্কৰ।

Verse 25

तेजोज्वालासमाकीर्णं द्वितीयमिव भास्करम् । सूत उवाच । अथ ते दानवाः सर्वे ववृषुस्तं शरोत्तमैः

তেজৰ জ্বালাৰে আৱৃত হৈ তেওঁ যেন দ্বিতীয় সূৰ্য্য। সূত ক’লে: তেতিয়া সেই সকলো দানৱে তেওঁৰ ওপৰত উত্তম শৰসমূহৰ বৰষুণ বৰষালে।

Verse 26

खड्गैः पाशैर्महाशूलैः शक्तिभिस्तु परश्वधैः । युयुधुः संयुगे तेन नहुषेण महात्मना

খড্গ, পাশ, মহাশূল, শক্তি আৰু পৰশুধাৰ লৈ তেওঁলোকে সেই মহাত্মা নহুষৰ সৈতে সমৰত যুদ্ধ কৰিলে।

Verse 27

संरब्धा गर्जमानास्ते यथा मेघा गिरौ तथा । तद्विक्रमं समालोक्य आयुपुत्रः प्रतापवान्

ক্ৰোধে উন্মত্ত হৈ তেওঁলোকে পৰ্বতৰ ওপৰত গৰ্জন কৰা মেঘৰ দৰে গৰ্জিলে। সেই বীৰ্য্য-প্ৰদৰ্শন দেখি আয়ুৰ প্ৰতাপশালী পুত্ৰ তেজস্বী হৈ প্ৰত্যুত্তৰ দিবলৈ সাজু হ’ল।

Verse 28

इंद्रायुधसमं चापं विस्फार्य स गुणस्वरम् । वज्रस्फोटसमः शब्दश्चापस्यापि महात्मनः

তেওঁ ইন্দ্ৰধনুৰ সমান ধনুখন টানি ধৰিলে; তাৰ ডোৰীৰ পৰা গুণগুণীয়া অনুৰণন উঠিল। সেই মহাত্মাৰ ধনুৰ শব্দো বজ্ৰ বিস্ফোৰণৰ দৰে আছিল।

Verse 29

नहुषेण कृतो विप्रा दानवानां भयप्रदः । महता तेन घोषेण दानवाः प्रचकंपिरे

হে বিপ্ৰসকল, নহুষে এক মহা-নাদ তুলিলে, যি দানৱসকলৰ বাবে ভয়ংকৰ আছিল। সেই বৃহৎ ঘোষণাত দানৱসকল কঁপি উঠিল।

Verse 30

कश्मलाविष्टहृदया भग्नसत्वा महाहवे

মহাযুদ্ধৰ মাজতে তেওঁলোকৰ হৃদয় বিষাদে আচ্ছন্ন হ’ল, আৰু সাহস ভাঙি পৰিল।

Verse 114

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने चतुर्दशाधिकशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডত—ৱেনোপাখ্যান, গুৰুতীৰ্থ-মাহাত্ম্য, চ্যৱন-চৰিত্ৰ আৰু নহুষ-উপাখ্যানৰ অন্তৰ্গত—একশ চতুৰ্দশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।