
The Nahusha Episode: Aśokasundarī’s Austerity and Huṇḍa’s Doom
বশিষ্ঠ মুনিয়ে নহুষক মাতি পঠিয়ায় আৰু বনৰ পৰা সামগ্ৰী আনিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। উভতি অহাৰ পথত নহুষে চাৰণসকলৰ কথোপকথন শুনে, য’ত তেওঁৰ গোপন বংশ পৰিচয় আৰু অসুৰৰ দ্বাৰা সৃষ্টি হোৱা সংকটৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। নহুষৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰত বশিষ্ঠই কয় যে ৰজা আয়ু আৰু ইন্দুমতী তেওঁৰ প্ৰকৃত পিতৃ-মাতৃ। শিৱৰ জীয়ৰী অশোকসুন্দৰীয়ে গংগাৰ পাৰত নহুষক পতি হিচাপে পাবলৈ কঠোৰ তপস্যা কৰি আছে। দানৱ হুণ্ডই কামাসক্ত হৈ দেৱীক হৰণ কৰিছিল আৰু অভিশপ্ত হৈছিল যে নহুষৰ হাতত তাৰ মৃত্যু হ’ব। বশিষ্ঠই লগতে কয় যে নহুষকো সৰুতে হৰণ কৰা হৈছিল কিন্তু তেওঁ সুৰক্ষিত আছিল। এতিয়া নহুষে হুণ্ডক বধ কৰি অশোকসুন্দৰীক উদ্ধাৰ কৰিব লাগিব আৰু ধৰ্ম পুনৰুদ্ধাৰ কৰিব লাগিব।
Verse 1
कुंजल उवाच । ब्रह्मपुत्रो महातेजा वशिष्ठस्तपतां वरः । नहुषं तं समाहूय इदं वचनमब्रवीत्
কুঞ্জল ক’লে: ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰ, মহাতেজস্বী, তপস্বীসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ বশিষ্ঠে নহুষক মাতি এই বাক্য ক’লে।
Verse 2
वनं गच्छ स्वशीघ्रेण वन्यमानय पुष्कलम् । समाकर्ण्य मुनेर्वाक्यं नहुषो वनमाययौ
তেওঁ ক’লে: “শীঘ্ৰে বনলৈ যা, বিলম্ব নকৰিবা, আৰু বনজ সামগ্ৰী প্ৰচুৰকৈ আন।” মুনিৰ বাক্য শুনি নহুষ বনলৈ গ’ল।
Verse 3
तत्र किंचित्सुवृत्तांतं शुश्राव नहुषो बलः । अयमेष स धर्मात्मा नहुषो नाम वीर्यवान्
তাত বলাই কিছুমান সুভৃত্তান্ত শুনিলে: “এইজনেই সেই ধৰ্মাত্মা—নাম নহুষ—মহাবীৰ্যৱান।”
Verse 4
आयोः पुत्रो महाप्राज्ञो बाल्यान्मात्रा वियोजितः । अस्यैवातिवियोगेन आयुभार्या प्ररोदिति
আয়ুৰ পুত্ৰ, মহাপ্ৰাজ্ঞ, শৈশৱতেই মাতৃৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হ’ল; আৰু এই অতি বিচ্ছেদৰ দুখে আয়ুৰ পত্নী কান্দি উঠিল।
Verse 5
अशोकसुंदरी तेपे तपः परमदुष्करम् । कदा पश्यति सा देवी पुत्रमिंदुमती शुभा
অশোকসুন্দৰীয়ে অতি দুষ্কৰ তপস্যা কৰিলে। সেই শুভা দেৱী ইন্দুমতী কেতিয়া নিজৰ পুত্ৰক দৰ্শন কৰিব?
Verse 6
नाहुषं नाम धर्मज्ञं हृतं पूर्वं तु दानवैः । तपस्तेपे निरालंबा शिवस्य तनया वरा
ধৰ্মজ্ঞ নাহুষ নামৰ এজন পুৰুষক আগতে দানৱসকলে অপহৰণ কৰিছিল। তেতিয়া শিৱৰ শ্ৰেষ্ঠ কন্যা নিৰালম্বাই তপস্যা আৰম্ভ কৰিলে।
Verse 7
अशोकसुंदरी बाला आयुपुत्रस्य कारणात् । अनेनापि कदा सा हि संगता तु भविष्यति
অশোকসুন্দৰী সেই কিশোৰী—আয়ুৰ পুত্ৰৰ কাৰণে—সঁচাকৈ কেতিয়া তেওঁৰে সৈতে মিলিত হ’ব?
Verse 8
एवं सांसारिकं वाक्यं दिवि चारणभाषितम् । शुश्राव स हि धर्मात्मा नहुषो विभ्रमान्वितः
এইদৰে স্বৰ্গত চাৰণসকলে কোৱা সংসাৰিক বাক্য শুনিলে ধৰ্মাত্মা নাহুষে—ভ্ৰমে আচ্ছন্ন হৈও।
Verse 9
स गत्वा वन्यमादाय वशिष्ठस्याश्रमं प्रति । वन्यं निवेद्य धर्मात्मा वशिष्ठाय महात्मने
সেয়ে বনজ আহাৰ সংগ্ৰহ কৰি বশিষ্ঠৰ আশ্ৰমলৈ গ’ল। ধৰ্মাত্মা হৈ সেই বনজ উপহাৰ মহাত্মা বশিষ্ঠক নিবেদন কৰিলে।
Verse 10
बद्धांजलिपुटोभूत्वा भक्त्या नमितकंधरः । तमुवाच महाप्राज्ञं वशिष्ठं तपतां वरम्
হাত জোৰ কৰি, ভক্তিত শিৰ নোৱাই, তেওঁ মহাপ্ৰাজ্ঞ বশিষ্ঠক—তপস্বীসকলৰ শ্ৰেষ্ঠক—সম্বোধন কৰিলে।
Verse 11
भगवञ्छ्रूयतां वाक्यमपूर्वं चारणेरितम् । एष वै नहुषो नाम्ना आयुपुत्रो वियोजितः
হে ভগৱান, চাৰণৰ দ্বাৰা উচ্চাৰিত এই অপূৰ্ব বাক্য শুনক। এইজন আয়ুৰ পুত্ৰ ‘নহুষ’ নামে পৰিচিত, যি নিজৰ পূৰ্ব অৱস্থাৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হৈছে।
Verse 12
मात्रा सह सुदुःखैस्तु इंदुमत्या हि दानवैः । शिवस्य तनया बाला तपस्तेपे सुदुश्चरम्
মাতৃ ইন্দুমতীৰ সৈতে, দানৱৰ উৎপীড়নত গভীৰ দুঃখত নিমজ্জিত হৈ, শিৱৰ কন্যা সেই বালিকাই অতি দুৰূহ তপস্যা কৰিলে।
Verse 13
निमित्तमस्य धीरस्य नहुषस्येति वै गुरो । एवमाभाषितं तैस्तु तत्सर्वं हि मया श्रुतम्
হে গুৰুদেৱ, ‘এইটো ধীৰ নহুষ ৰজাৰ বিষয়ত কাৰণেই’—তেওঁলোকে এইদৰে ক’লে; আৰু তেওঁলোকৰ কোৱা সকলো কথা মই সম্পূৰ্ণকৈ শুনিলোঁ।
Verse 14
कोसावायुः स धर्मात्मा कासा त्विंदुमती शुभा । अशोकसुंदरी कासा नहुषेति क उच्यते
“সেই ধৰ্মাত্মা বায়ু কোন? আৰু শুভা ইন্দুমতী কোন? অশোকসুন্দৰী কোন? আৰু ‘নহুষ’ বুলি কাক কোৱা হয়?”
Verse 15
एतन्मे संशयं जातं तद्भवांश्छेत्तुमर्हति । अन्यः कोपि महाप्राज्ञः कुत्रासौ नहुषेति च
এই সন্দেহ মোৰ মনত উদয় হৈছে; আপুনি নিশ্চয়েই ইয়াক দূৰ কৰিব পাৰে। আৰু সেই মহাপ্ৰাজ্ঞ অন্যজন কোন—আৰু সেই নহুষ এতিয়া ক’ত আছে?
Verse 16
तत्सर्वं तात मे ब्रूहि कारणांतरमेव हि । वशिष्ठ उवाच । आयु राजा स धर्मात्मा सप्तद्वीपाधिपो बली
“হে তাত, সেই সকলো মোক কোৱা—প্ৰকৃত অন্তৰ্নিহিত কাৰণটো কি?” বশিষ্ঠে ক’লে: “ৰাজা আয়ু ধৰ্মাত্মা আৰু বলৱান, সপ্তদ্বীপৰ অধিপতি আছিল।”
Verse 17
भार्या इंदुमती तस्य सत्यरूपा यशस्विनी । तस्यामुत्पादितः पुत्रो भवान्वै गुणमंदिरम्
তেওঁৰ পত্নী ইন্দুমতী—সত্যস্বৰূপা আৰু যশস্বিনী আছিল। তাইৰ গৰ্ভত পুত্ৰ জন্মিল, সেইজন তুমি, যি গুণৰ মন্দিৰ।
Verse 18
आयुना राजराजेन सोमवंशस्य भूषणम् । हरस्य कन्या सुश्रोणी गुणरूपैरलंकृता
ৰাজাৰাজা আয়ুৱে—সোমবংশৰ ভূষণ—হৰ (শিৱ) দেৱৰ কন্যাক উৎপন্ন কৰিলে; সুশ্ৰোণী, গুণ আৰু ৰূপে অলংকৃত।
Verse 19
अशोकसुंदरी नाम्ना सुभगा चारुहासिनी । तस्य हेतोस्तपस्तेपे निरालंबा तपोवने
তাইৰ নাম আছিল অশোকসুন্দৰী—সুভাগিনী, মধুৰ হাঁহিৰে শোভিত। সেই উদ্দেশ্যতেই তাই তপোবনত, কোনো আশ্ৰয় নোহোৱাকৈ, তপস্যা কৰিলে।
Verse 20
तस्या भर्ता भवान्सृष्टो धात्रा योगेन निश्चितः । गंगायास्तीरमाश्रित्य ध्यानयोग समाश्रिता
ধাত্ৰাই যোগবিধানৰে নিশ্চিত কৰি তোমাক তাইৰ স্বামী ৰূপে সৃষ্টি কৰিছে। গঙ্গাৰ তীৰত আশ্ৰয় লৈ, তাই ধ্যান-যোগৰ অনুশাসনত নিবিষ্ট হৈছে।
Verse 21
हुंडश्च दानवेंद्रो यो दृष्ट्वा चैकाकिनीं सतीम् । तपसा प्रज्वलंतीं च सुभगां कमलेक्षणाम्
তেতিয়া দানৱেন্দ্ৰ হুণ্ডে, একাকিনী সেই সতীজনীক দেখি—তপস্যাৰ অগ্নিৰ দৰে দীপ্ত, সুভগা আৰু কমলনয়নী—
Verse 22
रूपौदार्यगुणोपेतां कामबाणैः प्रपीडितः । तां बभाषेऽन्तिकं गत्वा मम भार्या भवेति च
ৰূপ-উদাৰতা-গুণে বিভূষিতা সেই নাৰীক দেখি, কামদেৱৰ বাণে পীড়িত হৈ সি ওচৰলৈ গৈ ক’লে: “মোৰ পত্নী হওঁক।”
Verse 23
एवं सा तद्वचः श्रुत्वा तमुवाच तपस्विनी । मा हुंड साहसं कार्षीर्मा जल्पस्व पुनः पुनः
এইদৰে তাৰ কথা শুনি সেই তপস্বিনী ক’লে: “হে হুণ্ডা, দুঃসাহস নকৰিবা; পুনঃপুনঃ এনে কথা নক’বা।”
Verse 24
अप्राप्याहं त्वया वीर परभार्या विशेषतः । दैवेन मे पुरा सृष्ट आयुपुत्रो महाबलः
হে বীৰ, তুমি মোক লাভ কৰিব নোৱাৰা, বিশেষকৈ মই পৰ-পত্নী। দৈৱৰ বিধানে, আগতেই মোৰ বাবে মহাবলী পুত্ৰ আয়ুপুত্ৰ জন্মিছে।
Verse 25
नहुषो नाम मेधावी भविष्यति न संशयः । देवदत्तो महातेजा अन्यथा त्वं करिष्यसि
নিশ্চয়েই নহুষা নামৰ এক মেধাৱী জন্মিব; দেবদত্ত হ’ব মহাতেজস্বী—নচেৎ তুমি অন্যথা কৰ্ম কৰিবা।
Verse 26
ततः शाप्रं पदास्यामि येन भस्मी भविष्यसि । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं कामबाणैः प्रपीडितः
তেতিয়া মই তৎক্ষণাৎ এনে শাপ উচ্চাৰিম, যাৰ ফলত তুমি ভস্ম হৈ যাবা। সেই বাক্য শুনি, কামদেৱৰ বাণে পীড়িত সি অতিশয় ব্যথিত হ’ল।
Verse 27
व्याजेनापि हृता तेन प्रणीता निजमंदिरे । ज्ञात्वा तया महाभाग शप्तोऽसौ दानवाधमः
অজুহাত দেখুৱাইও সি তাইক হৰণ কৰি নিজৰ গৃহলৈ নিলে। এই কথা জানি, হে মহাভাগ, সেই নীচ দানৱক তাই শাপ দিলে।
Verse 28
नहुषस्यैव हस्तेन तव मृत्युर्भविष्यति । अजाते त्वयि संजाता वदसे त्वं यथैव तत्
নহুষৰেই হাতে তোমাৰ মৃত্যু ঘটিব। তুমি এতিয়াও জন্ম নোহোৱা সত্ত্বেও, যেন আগতেই উদ্ভৱ হোৱা, তেনেকৈয়ে তুমি কথা কৈছা—এইদৰে তুমি ঘোষণা কৰিছা।
Verse 29
स त्वमायुसुतो वीर हृतो हुंडेन पापिना । सूदेन रक्षितो दास्या प्रेषितो मम चाश्रमम्
হে আয়ুৰ পুত্ৰ বীৰ, পাপী হুণ্ডাই তোমাক হৰণ কৰি লৈ গৈছিল। কিন্তু এজন সূদ (ৰথচালক/সহায়ক) তোমাক ৰক্ষা কৰিলে আৰু এজনী দাসীৰ যোগেদি তোমাক মোৰ আশ্ৰমলৈ পঠালে।
Verse 30
भवंतं वनमध्ये च दृष्ट्वा चारणकिन्नरैः । यत्तु वै श्रावितं वत्स मया ते कथितं पुनः
বনৰ মাজত তোমাক দেখি চাৰণ আৰু কিন্নৰসকলে নিশ্চয়েই সেই সংবাদ জনালে। আৰু, হে বৎস, যি কথা মোক শুনোৱা হৈছিল, সেই কথাই মই তোমাক পুনৰ কৈ দিলোঁ।
Verse 31
जहि तं पापकर्तारं हुंडाख्यं दानवाधमम् । नेत्राभ्यां हि प्रमुंचंतीमश्रूणि परिमार्जय
সেই পাপকর্তা—হুণ্ডা নামে, দানৱৰ অধম—তাক বধ কৰা; আৰু চকুৰ পৰা বৈ ওলোৱা অশ্ৰু মচি পেলোৱা।
Verse 32
इतो गत्वा प्रपश्य त्वं गंगातीरं महाबलम् । निपात्य दानवेंद्रं तं कारागृहात्समानय
ইয়াৰ পৰা গৈ তুমি মহাবলী গঙ্গাতীৰ চোৱা; সেই দানৱেন্দ্ৰক নিপাত কৰি কাৰাগৃহৰ পৰা উলিয়াই ইয়ালৈ আন।
Verse 33
अशोकसुंदरी याहि तस्या भर्ता भवस्व हि । एतत्ते सर्वमाख्यातं प्रश्नस्यास्य हि कारणम्
অশোকসুন্দৰীৰ ওচৰলৈ যোৱা; নিশ্চয় তুমি তাইৰ স্বামী হোৱা। এই সকলো তোমাক ক’লোঁ—এই প্ৰশ্নৰ মূল কাৰণ এয়াই।
Verse 34
आभाष्य नहुषं विप्रो विरराम महामतिः
নহুষক সম্বোধন কৰি সেই মহামতি ব্ৰাহ্মণ নীৰৱ হ’ল।
Verse 35
आकर्ण्य सर्वं मुनिना प्रयुक्तमाश्चर्यभूतं स हि चिंत्यमानः । तस्यांतमेकः परिकर्तुकाम आयोः सुतः कोपमथो चकार
মুনিয়ে কোৱা সকলো আশ্চৰ্যকৰ কথা শুনি সি মনতে চিন্তা কৰিলে। তাৰ পাছত ইয়াৰ অন্ত কৰিবলৈ ইচ্ছুক হৈ, আয়ুৰ পুত্ৰসকলৰ মাজৰ এজন ক্ৰোধেৰে জ্বলি উঠিল।
Verse 108
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नाहुषाख्यानेऽष्टोत्तरशततमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডত, বেনোপাখ্যান, গুৰু-তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য, চ্যৱন-চৰিত্ৰ আৰু নাহুষা-আখ্যানে অন্তৰ্গত একশ আঠতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।