মোহিনী-কথাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত বসুৱে মোহিনীলৈ গঙ্গাৰ ত্ৰাণকাৰী মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰে। কেৱল দর্শনেই গৰুড় যেন সৰ্পবিষ নাশ কৰে তেনেদৰে পাপ ক্ষয় হয়; স্পৰ্শ আৰু স্নানে কুলশুদ্ধি বিস্তাৰিত হৈ পিতৃ আৰু বংশধৰ বহু প্ৰজন্মলৈ উদ্ধাৰ পায়। গঙ্গানাম-কীৰ্তন আৰু স্মৰণ দূৰৰ পৰাো ফলদায়ক, নৰকাসন্নকো ৰক্ষা কৰে আৰু পাপসঞ্চয়ৰ ‘খাঁচা’ ভাঙি পেলায়। গঙ্গাস্পৰ্শক নৈমিষ, কুৰুক্ষেত্ৰ, নর্মদা, পুষ্কৰ আদি তীৰ্থফল, চন্দ্ৰায়ণ ব্ৰত আৰু অশ্বমেধ যজ্ঞফলৰ সমতুল্য—বিশেষকৈ কলিযুগত—বুলি কোৱা হৈছে। মধ্যাহ্ন আৰু সন্ধ্যাকাল স্নানে ফলবৃদ্ধি, হৰিদ্বাৰ-প্ৰয়াগ-সিন্ধুসঙ্গমৰ মহিমা, আৰু শেষত ৰবি-বৰুণৰ সাক্ষ্যৰে ঘৰত থাকিয়েই নামস্তৱ বা গঙ্গাস্নানৰ দ্বাৰা স্বৰ্গ-মোক্ষ নিশ্চিত কৰা হয়।
Verse 1
वसुरुवाच । श्रृणु मोहिनि वक्ष्यामि गंगाया दर्शने फलम् । यदुक्तं हि पुराणेषु मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ॥ १ ॥
বসুৱে ক’লে—হে মোহিনী, শুনা; গঙ্গাদৰ্শনৰ ফল মই ক’ম, যি পুৰাণসমূহত তত্ত্বদৰ্শী মুনিসকলে কৈ গৈছে।
Verse 2
भवंति निर्विषाः सर्पा यथा तार्क्ष्यस्य दशनात् । गंगासंदर्शनात्तद्वत्सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ २ ॥
যেনেকৈ তাৰ্ক্ষ্য (গৰুড়)ৰ দংশনে সাপ বিষহীন হয়, তেনেকৈ গংগাৰ দৰ্শনমাত্ৰেই মানুহ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 3
सप्तावरान् सप्तपरान् पितृंस्तेभ्यश्च ये परे । पुमांस्तारयते गंगां वीक्ष्य स्पृष्ट्वावगाह्य च ॥ ३ ॥
গংগাক দেখা, স্পৰ্শ কৰা আৰু তাত স্নান কৰিলে মানুহে নিজৰ পিতৃসকলক—সাত পুৰুষ ওপৰত, সাত পুৰুষ তলত—আৰু তাতকৈও পৰৰ পূৰ্বপুৰুষকো উদ্ধাৰ কৰে।
Verse 4
दर्शनात्स्पर्शनात्पानात्तथा गंगेति कीर्तनात् । पुमान्पुनाति पुरुषाञ्छतशोऽथ सहस्रशः ॥ ४ ॥
গংগাৰ দৰ্শন, স্পৰ্শ, জলপান আৰু ‘গংগা’ নাম কীৰ্তনে মানুহ নিজে পবিত্ৰ হয়, আৰু শত শত, সহস্ৰ সহস্ৰ লোককো পবিত্ৰ কৰে।
Verse 5
ज्ञानमैश्वर्यमतुलं प्रतिष्ठायुर्यशस्तथा । शुभानामाश्रमाणां च गंगादर्शनजं फलम् ॥ ५ ॥
গংগাৰ দৰ্শনৰ পৰা জ্ঞান, অতুল ঐশ্বৰ্য, প্ৰতিষ্ঠা, আয়ু আৰু যশ লাভ হয়; লগতে আশ্ৰমধৰ্মৰ শুভ ফলও প্ৰাপ্ত হয়।
Verse 6
सर्वेन्द्रियाणां चांचल्यं व्यसनानि च पातकम् । निर्घृणत्वं च नश्यंति गंगादर्शन मात्रतः ॥ ६ ॥
গংগাৰ দৰ্শনমাত্ৰেই সকলো ইন্দ্ৰিয়ৰ চঞ্চলতা, ব্যসন আৰু বিপদ, পাপ আৰু নিষ্ঠুৰতাও নাশ হয়।
Verse 7
परहिंसा च कौटिल्यं परदोषाद्यवेक्षणम् । दांभिकत्वं नृणां गंगादर्शनादेव नश्यति ॥ ७ ॥
পৰহিংসা, কপটতা, পৰৰ দোষ খুঁটিয়াই চোৱা অভ্যাস আৰু দম্ভ—মানুহৰ এই সকলো দোষ কেৱল গঙ্গাদৰ্শনতেই নাশ হয়।
Verse 8
मुहुर्मुहुस्तथा पश्येत्स्पृशेद्वापि मुहुर्मुहुः । भक्त्या यदिच्छति नरः शाश्वतं पदमव्ययम् ॥ ८ ॥
বাৰে বাৰে গঙ্গাৰ দৰ্শন কৰক, বাৰে বাৰে স্পৰ্শো কৰক; যি নৰ ভক্তিভাৱে শাশ্বত অব্যয় পদ কামনা কৰে, তাৰ বাবে এয়াই উপায়।
Verse 9
वापीकूपतडागादिप्रपासत्रादिभिस्तथा । अन्यत्र यद्भवेत्पुण्यं तद्गंगादर्शनाद्भवेत् ॥ ९ ॥
বাপী, কূপ, পুখুৰী, জলছত্ৰ, সত্র আদি নিৰ্মাণে অন্যত্ৰ যি পুণ্য হয়, সেই পুণ্যই কেৱল গঙ্গাদৰ্শনতেই হয়।
Verse 10
यत्फलं जायते पुंसां दर्शने परमात्मनः । तद्भवेदेव गंगाया दर्शनाद्भक्तिभावतः ॥ १० ॥
পৰমাত্মাৰ সাক্ষাৎ দৰ্শনে মানুহে যি ফল পায়, ভক্তিভাৱে গঙ্গাদৰ্শন কৰিলেও সেই একেই ফল নিশ্চয় হয়।
Verse 11
नैमिषे च कुरुक्षेत्रे नर्मदायां च पुष्करे । स्नानात्संस्पर्शना सेव्य यत्फलं लभते नरः ॥ ११ ॥
নৈমিষ, কুরুক্ষেত্ৰ, নর্মদা আৰু পুষ্কৰত স্নান কৰিলে—অথবা কেৱল স্পৰ্শ কৰিলেও—শ্ৰদ্ধাৰে সেবা কৰিলে যি ফল মেলে, নৰে সেই ফল লাভ কৰে।
Verse 12
तद्गंगादर्शनादेव कलौ प्राहुर्महर्षयः । अथ ते स्मरणस्यापि गंगाया भूपभामिनि ॥ १२ ॥
মহর্ষিসকলে কৈছে—কলিযুগত কেৱল গঙ্গাদৰ্শনেই সেই পুণ্য লাভ হয়। হে ৰাজৰাণী, গঙ্গাৰ স্মৰণমাত্ৰ কৰিলেও সেই ফলেই প্ৰাপ্তি হয়।
Verse 13
प्रवक्ष्यामि फलं यत्तु पुराणेषु प्रकीर्तितम् । अशुभैः कर्मभिर्युक्तान्मज्जमानान्भवार्णवे ॥ १३ ॥
এতিয়া মই সেই ফল ক’ম, যি পুৰাণসমূহত কীৰ্তিত—অশুভ কৰ্মত আবদ্ধ হৈ সংসাৰ-ভৱসাগৰত ডুবি যোৱা লোকক যি উদ্ধাৰ কৰে।
Verse 14
पततो नरके गङ्गा स्मृता दूरात्समुद्धरेत् । योजनानां सहस्रेषु गंगां स्मरति यो नरः ॥ १४ ॥
নৰকত পতিত হ’বলৈ ধৰা লোকেও গঙ্গাক স্মৰণ কৰিলে গঙ্গাই তাক দূৰৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰে। সহস্ৰ যোজন দূৰৰ পৰাও যি গঙ্গাক স্মৰে, সি মুক্ত হয়।
Verse 15
अपि दुष्कृतकर्मा हि लभते परमां गतिम् । स्मरणादेव गंगायाः पापसंघातपंजरम् ॥ १५ ॥
দুষ্কৰ্ম কৰা লোকেও গঙ্গাৰ স্মৰণমাত্ৰে পৰম গতি লাভ কৰে; কিয়নো সেই স্মৰণে পাপসমূহে গঢ়া পিঞ্জৰ ভাঙি পেলায়।
Verse 16
भेदं सहस्रधा याति गिरिर्वज्रहतो यथा । गच्छंस्तिष्ठन्स्वपन्ध्यायञ्जाग्रद्भुंजन् हसन् रुदन् ॥ १६ ॥
যেনেকৈ বজ্ৰাঘাতে পৰ্বত সহস্ৰ খণ্ডত ভাঙি যায়, তেনেকৈ (জীৱ)ও সহস্ৰভাবে বিচ্ছিন্ন হয়—চলোঁতে, থিয় হওঁতে, শোওঁতে, ধ্যান কৰোঁতে, জাগি থাকোঁতে, খাওঁতে, হাঁহোঁতে আৰু কান্দোঁতে।
Verse 17
यः स्मरेत्सततं गंगां स च मुच्येत बंधनात् । सहस्रयोजनस्थाश्च गंगां भक्त्या स्मरंति ये ॥ १७ ॥
যি সদায় দেবী গংগাক স্মৰণ কৰে, সি বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হয়। সহস্ৰ যোজন দূৰত থাকিলেও যিসকলে ভক্তিৰে গংগাক স্মৰণ কৰে, তেওঁলোকেও সেই মোক্ষদায়ক ফল লাভ কৰে।
Verse 18
गंगागंगेति चाक्रुश्य मुच्यंते तेऽपि पातकात् । ये च स्मरंति वै गंगां गंगाभक्तिपराश्च ये ॥ १८ ॥
কেৱল “গংগা, গংগা” বুলি চিঞৰি মাতিলেও তেওঁলোক পাপৰ পৰা মুক্ত হয়। আৰু যিসকলে সত্যকৈ গংগাক স্মৰণ কৰে, লগতে যিসকলে গংগাভক্তিত অচল, তেওঁলোকো পাপফলৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 19
तेऽप्यशेषैर्महापापैर्मुच्यंते नात्र संशयः । भवनानि विचित्राणि विचित्राभरणाः स्त्रियः ॥ १९ ॥
তেওঁলোকো সকলো মহাপাপৰ পৰা মুক্ত হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। তেওঁলোকে বিচিত্ৰ ভৱন আৰু নানাবিধ অলংকাৰৰে ভূষিত নাৰী লাভ কৰে।
Verse 20
आरोग्यं वित्त्रसंपत्तिर्गंगास्मरणंज फलम् । मनसा संस्मरेद्यस्तु गंगां दूरस्थितो नरः ॥ २० ॥
গংগা-স্মৰণৰ ফল হৈছে আৰোগ্য আৰু ধন-সম্পত্তিৰ লাভ। দূৰত থকা মানুহেও যদি মনতে গংগাক স্মৰণ কৰে, তেন্তে এই ফল লাভ কৰে।
Verse 21
चांद्रायणसहस्रस्य स फलं लभते ध्रुवम् । गङ्गा गङ्गा जपन्नाम योजनानां शते स्थितः ॥ २१ ॥
শত যোজন দূৰত থাকিলেও যি “গংগা, গংগা” নাম জপ কৰে, সি নিশ্চয়েই সহস্ৰ চন্দ্ৰায়ণ ব্ৰতৰ ফল লাভ কৰে।
Verse 22
मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं च गच्छति । कीर्तनान्मुच्यते पापाद्दर्शनान्मंगलं लभेत् ॥ २२ ॥
মানৱে সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ বিষ্ণুলোক লাভ কৰে। কীৰ্তনে পাপ নাশ হয়, আৰু দৰ্শনে মঙ্গল লাভ হয়।
Verse 23
अवगाह्य तथा पीत्वा पुनात्यासप्तमं कुलम् । सप्तावपरान्परान्सप्त सप्ताथ परतः परान् ॥ २३ ॥
সেখানে স্নান কৰি আৰু সেই পবিত্ৰ জল পান কৰি মানুহে নিজৰ কুলক সপ্তম পুৰুষলৈকে পবিত্ৰ কৰে—সাত পুৰুষ বংশধৰ, সাত পুৰুষ পূৰ্বপুৰুষ, আৰু তেওঁলোকৰো ওপৰত সাত।
Verse 24
गंगा तारयते पुंसां प्रसंगेनापि कीर्तिता । अश्रद्धयापि गंगाया यत्तु नामानुकीर्तनम् ॥ २४ ॥
গংগাৰ নাম প্ৰসঙ্গবশতঃ কীৰ্তন কৰিলেও তেওঁ মানুহক তাৰে। শ্ৰদ্ধা নাথাকিলেও গংগা-নাম পুনঃপুন উচ্চাৰণ নিজেই ত্ৰাণদায়ক হয়।
Verse 25
करोति पुण्यवाहिन्याः सोऽपि स्वर्गस्य भाजनम् । सर्वावस्थां गतो वापि सर्वधर्मविवर्जितः ॥ २५ ॥
পুণ্যবাহিনী (গংগা)ৰ প্ৰতি যি সেৱা বা বিধি-আচৰণ কৰে, সিও স্বৰ্গৰ অধিকাৰী হয়—যি কোনো অৱস্থালৈ গ’লেও, সকলো ধৰ্মৰ পৰা বঞ্চিত হলেও।
Verse 26
गंगायाः कीर्तनेनैव शुभां गतिमवाप्नुयात् । ब्रह्महा गुरुहागोघ्नः स्पृष्टो वा सर्वपातकैः ॥ २६ ॥
গংগাৰ কীৰ্তন মাত্ৰেই মানুহে শুভ গতি লাভ কৰে—সেই ব্যক্তি ব্ৰাহ্মণহন্তা, গুৰুহন্তা, গোহন্তা হওক বা সকলো মহাপাতকে কলুষিত হওক।
Verse 27
गंगातोयं नरः स्पृष्ट्वा मुच्यते सर्वपातकैः । कदा द्रक्ष्यामि तां गंगां कदा स्नानं लभे ह्यहम् ॥ २७ ॥
গংগাজল স্পৰ্শ মাত্ৰেই মানুহ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়। মই কেতিয়া সেই গংগাৰ দৰ্শন পাব, আৰু কেতিয়া সঁচাকৈয়ে তাত স্নানৰ সৌভাগ্য লাভ কৰিম?
Verse 28
इति पुंसाभिलषिता कुलानां तारयेच्छतम् । अथ स्नानफलं देवि गंगायाः प्रवदामि ते ॥ २८ ॥
এইদৰে পুৰুষৰ অভিলষিত পুণ্যভাব তাৰ কুলৰ শত প্ৰজন্মক তাৰে। এতিয়া, হে দেৱী, মই তোমাক গংগাস্নানৰ ফল কওঁ।
Verse 29
यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः । स्नातस्य गंगासलिले सद्यः पापं प्रणश्यति ॥ २९ ॥
এই কথা শুনিলেই মানুহ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই। গংগাজলত স্নান কৰা জনৰ পাপ তৎক্ষণাৎ নাশ হয়।
Verse 30
अपूर्वपुण्यप्राप्तिश्च सद्यो मोहिनि जायते । स्नातानां शुचिभिस्तोयैर्गांगेयैः प्रयतात्मनाम् ॥ ३० ॥
হে মোহিনী, যিসকলে সংযতচিত্তে গংগাৰ শুচি জলে স্নান কৰে, তেওঁলোকৰ অপুর্ব পুণ্যপ্ৰাপ্তি হয়—আৰু সেয়া সেই ক্ষণতেই উদয় হয়।
Verse 31
व्युष्टिर्भवति या पुंसां न सा क्रतुशतैरपि । अपहत्य तमस्तीव्रं यथा भात्युदये रविः ॥ ३१ ॥
মানুহৰ ভিতৰত যি জাগৰণ উদয় হয়, সেয়া শত যজ্ঞ কৰিলেও লাভ নহয়। সেয়া ঘোৰ অন্ধকাৰ দূৰ কৰি প্ৰভাতত সূৰ্য উদিত হোৱাৰ দৰে দীপ্ত হয়।
Verse 32
तथापहत्य पाप्मानं भाति गंगाजलोक्षितः । एकेनैवापि विधिना स्नानेन नृपसुन्दरि ॥ ३२ ॥
হে নৃপসুন্দৰী! গংগাজলৰ স্পৰ্শ বা গংগাত স্নান কৰিলে মানুহে পাপ ত্যাগ কৰি দীপ্তিমান হয়; বিধিপূৰ্বক একবাৰ স্নানেই এই ফল লাভ হয়।
Verse 33
अश्वमेधफलं मर्त्यो गंगायां लभते ध्रुवम् । अनेकजन्मसंभूतं पुंसः पापं प्रणश्यति ॥ ३३ ॥
মর্ত্য মানুহে গংগাত নিশ্চয়েই অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে; আৰু বহু জন্মৰ সঞ্চিত পাপ বিনষ্ট হয়।
Verse 34
स्नानमात्रेण गंगायाः सद्यः स्यात्पुण्यभाजनम् । अन्यस्थानकृतं पापं गंगातीरे विनश्यति ॥ ३४ ॥
গংগাত কেৱল স্নানমাত্ৰে মানুহ তৎক্ষণাৎ পুণ্যৰ পাত্ৰ হয়; অন্য ঠাইত কৰা পাপো গংগাতীৰত বিনষ্ট হয়।
Verse 35
गंगातीरे कृतं पापं गङ्गास्नानेन नश्यति । रात्रौ दिवा च संध्यायां गंगायां तु प्रयत्नतः ॥ ३५ ॥
গংগাতীৰত কৰা পাপো গংগাস্নানত নষ্ট হয়—ৰাতি, দিন আৰু সন্ধিক্ষণতো—যদি শ্ৰদ্ধাৰে যত্নসহ স্নান কৰা হয়।
Verse 36
स्नात्वाश्वमेधजं पुण्यं गृहेऽप्युद्धृततज्जलैः । सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं सर्वेष्टायतनेषु च ॥ ३६ ॥
সেখানে স্নান কৰিলে অশ্বমেধজাত পুণ্য লাভ হয়; আৰু সেখানৰ পৰা আনা জলে ঘৰতেও সেই পুণ্য মেলে—যি সকলো তীৰ্থত আৰু সকলো ইষ্টদেৱালয়ত লাভ হয়।
Verse 37
तत्फलं लभते मर्त्यो गङ्गास्नानान्न संशयः । महापातकसंयुक्तो युक्तो वा सर्वपातकैः ॥ ३७ ॥
গঙ্গাস্নানৰ দ্বাৰা মর্ত্যই সেই উদ্ধাৰ-ফল নিশ্চয় লাভ কৰে—ইয়াত সন্দেহ নাই। মহাপাপযুক্ত বা সকলো পাপৰ ভাৰে নত হলেও সি সেই ফল পায়।
Verse 38
गङ्गास्नानेन विधिवन्मुच्यते सर्वपातकैः । गङ्गा स्नानात्परं स्नानं न भूतं न भविष्यति ॥ ३८ ॥
বিধিপূৰ্বক গঙ্গাস্নান কৰিলে সকলো পাপৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়। গঙ্গাস্নানতকৈ শ্ৰেষ্ঠ কোনো স্নান অতীতে নাছিল, ভবিষ্যতেও নহ’ব।
Verse 39
विशेषतः कलियुगे पापं हरति जाह्नवी । निहत्य कामजान्दोषान्कायवाक्चित्तसंभवान् ॥ ३९ ॥
বিশেষকৈ কলিযুগত জাহ্নৱী (গঙ্গা) পাপ হৰণ কৰে; কামজনিত দোষ—দেহ, বাক্য আৰু চিত্তৰ পৰা উৎপন্ন—ধ্বংস কৰে।
Verse 40
गङ्गास्नानेन भक्त्या तु मोदते दिवि देववत् । वर्षं स्नाति च गंगायां यो नरो भक्तिसंयुतः ॥ ४० ॥
ভক্তিসহ গঙ্গাস্নান কৰিলে মানুহে স্বৰ্গত দেৱতুল্য আনন্দ লাভ কৰে। যি নৰ ভক্তিযুক্ত হৈ এক বছৰ গঙ্গাত স্নান কৰে, সি তেনে দিব্য সুখ পায়।
Verse 41
तस्य स्याद्वैष्णवे लोके स्थितिः कल्पं न संशयः । आमृत्युं स्नाति गंगायां यो नरो नित्यमेव च ॥ ४१ ॥
যি নৰ নিত্যই মৃত্যুপৰ্যন্ত গঙ্গাত স্নান কৰে, তাৰ নিঃসন্দেহে বৈষ্ণৱ লোকত এক কল্পকাল বাস হয়।
Verse 42
समस्तपापनिमुक्तः समस्तकुलसंयुतः । समस्तभोगसंयुक्तो विष्णुलोके महीयते ॥ ४२ ॥
সেই জনা সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত, নিজৰ সমগ্ৰ কুলৰ সৈতে সংযুক্ত, আৰু সকলো ভোগ-সমৃদ্ধ হৈ বিষ্ণুলোকত সন্মানিত আৰু মহিমান্বিত হয়।
Verse 43
परार्द्धद्वितयं यावन्नात्र कार्या विचारणा । गंगायां स्नाति यो मर्त्यो नैरंतर्येण नित्यदा ॥ ४३ ॥
দুটা পৰাৰ্ধৰ সময়লৈকেো ইয়াত সন্দেহৰ অৱকাশ নাই: যি মর্ত্য গংগাত নিত্য নিৰন্তৰ স্নান কৰে, সি নিশ্চয়েই প্ৰতিশ্ৰুত ধৰ্মফল লাভ কৰে।
Verse 44
जीवन्मुक्तः स चात्रैव मृतो विष्णुपदं व्रजेत् । प्रातःस्नानाद्दशगुणं पुण्यं मध्यंदिने स्मृतम् ॥ ४४ ॥
সেই জনা ইয়াতেই জীৱিত অৱস্থাত মুক্ত হয়; আৰু ইয়াতেই দেহত্যাগ কৰিলে বিষ্ণুপদ লাভ কৰে। প্ৰাতঃস্নানতকৈ মধ্যাহ্নস্নানৰ পুণ্য দহগুণ বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে।
Verse 45
सायंकाले शतगुणमनन्तं शिवसन्निधौ । कपिलाकोटिदानाद्धि गंगास्नानं विशिष्यते ॥ ४५ ॥
সন্ধ্যাকালে (গংগাস্নানৰ) পুণ্য শতগুণ হয়, আৰু শিৱসন্নিধিত অনন্ত। কোটিকপিলা গাই দানতকৈও গংগাস্নান শ্ৰেষ্ঠ বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 46
कुरुक्षेत्रसमा गंगा यत्र तत्रावगाहिता । हरिद्वारे प्रयागे च सिंधुसंगे फलाधिका ॥ ४६ ॥
গংগাত য’তে য’তে স্নান কৰা হয়, ত’তে ত’তে সেয়া কুৰুক্ষেত্ৰসম পুণ্যদায়িনী বুলি স্মৃত; আৰু হৰিদ্বাৰ, প্ৰয়াগ আৰু সিন্ধু-সঙ্গমত তাৰ ফল অধিক।
Verse 47
ये मदीयांशुसंतप्ते जले ते स्नांति जाह्नवि । ते भित्वा मंडलं यांति मोक्षं चेति रवेर्वचः ॥ ४७ ॥
যিসকলে মোৰ কিৰণত তপিত জলত জাহ্নৱী (গংগা)ত স্নান কৰে, তেওঁলোকে সূৰ্য-মণ্ডল ভেদি মোক্ষ লাভ কৰে—এই ৰৱিৰ বাণী।
Verse 48
यो गृहे स्वे स्थितोऽपि त्वां स्नाने संकीर्तयिष्यति । सोऽपि यास्यति नाकं वै इत्याह वरुणश्च ताम् ॥ ४८ ॥
যি নিজ গৃহতে থাকিও স্নানসময়ত তোমাৰ নাম-সংকীৰ্তন কৰে, সিও নিশ্চয় স্বৰ্গলৈ যাব—এইদৰে বৰুণে তাক ক’লে।
Verse 49
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते गंगास्नानमाहात्म्यं नामैकोनचत्वारिंशोऽध्यायः ॥ ३९ ॥
এইদৰে শ্ৰী বৃহন্নাৰদীয় পুৰাণৰ উত্তৰভাগৰ মোহিনীচৰিতত ‘গংগাস্নান-মাহাত্ম্য’ নামৰ ঊনচল্লিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
The chapter frames Gaṅgā as a concentrated tīrtha-principle: her darśana, when joined with bhakti, is said to yield the same spiritual fruit as arduous works (charity-infrastructure, vows, and even sacrificial paradigms), expressing a Kali-yuga doctrine where devotion and sacred contact substitute for complex ritual capacity.
Smaraṇa (remembering) and nāma-ucchāraṇa/nāma-kīrtana (repeating or crying out “Gaṅgā, Gaṅgā”) are explicitly described as efficacious across great distances (yojanas), including for those lacking faith or those who mention her name incidentally.
Core outcomes include destruction of sin, purification of lineage and ancestors, acquisition of merit comparable to Aśvamedha and Cāndrāyaṇa, prosperity and health, and culminating goals such as residence in Viṣṇu-loka and liberation (including jīvan-mukti language for sustained daily bathing).