Hanūmaccarita (The Account of Hanumān)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथापरं वायुसूनोश्चरितं पापनाशनम् । यदुक्तं स्वासु रामेण आनन्दवनवासिना ॥ १ ॥

সনৎকুমাৰে ক’লে—এতিয়া মই বায়ুপুত্ৰৰ আন এটা পাপনাশক চৰিত্ৰ ক’ম; যি আনন্দবনবাসী শ্ৰীৰামে নিজৰ স্বজনসকলৰ মাজত কৈছিল ॥ ১ ॥

Verse 2

सद्योजाते महाकल्पे श्रुतवीर्ये हनूमति । मम श्रीरामचन्द्रस्य भक्तिरस्तु सदैव हि ॥ २ ॥

এই সদ্যোজাত মহাকল্পত, যাৰ বীৰ্য-প্ৰতাপ সৰ্বত্ৰ প্ৰসিদ্ধ সেই হনুমানত, মোৰ শ্ৰীৰামচন্দ্ৰৰ প্ৰতি ভক্তি মোৰ অন্তৰত সদায় স্থিৰ থাকক ॥ ২ ॥

Verse 3

श्रृणुष्व गदतो मत्तः कुमारस्य कुमारक । चरितं सर्वपापघ्नं श्रृण्वतां पठतां सदा ॥ ३ ॥

হে কুমাৰক! মোৰ কথা শুনা; মই কুমাৰৰ সেই চৰিত্ৰ ক’ম, যি সদায় শুনা আৰু পাঠ কৰা লোকৰ সকলো পাপ নাশ কৰে ॥ ৩ ॥

Verse 4

वांछाम्यहं सदा विप्र संगमं कीशरूपिणा । रहस्यं रहसि स्वस्य ममानन्दवनोत्तमे ॥ ४ ॥

হে বিপ্ৰ! মই সদায় কপিৰূপধাৰী প্ৰভুৰ সঙ্গম কামনা কৰোঁ; আৰু মোৰ উত্তম আনন্দবনত থকা মোৰ গোপন একান্ত স্থানত এই ৰহস্য ৰহস্যৰূপে সংৰক্ষণ কৰোঁ ॥ ৪ ॥

Verse 5

परीतेऽत्र सखायो मे सख्यश्च विगतज्वराः । क्रीडंति सर्वदा चात्र प्राकट्येऽपि रहस्यपि ॥ ५ ॥

ইয়াত মোৰ সংগী আৰু সখাসকল—জ্বৰ-দুখৰ পৰা মুক্ত—সদায় ক্ৰীড়া কৰে; আৰু ইয়াত গোপন কথাও প্ৰকাশ পাইলেও সদায় উপস্থিত থাকে।

Verse 6

कस्मिंश्चिदवतारे तु यद्वृत्तं च रहो मम । तदत्र प्रकटं तुभ्यं करोमि प्रीतमानसः ॥ ६ ॥

কোনো এক অৱতাৰত মোৰ সৈতে গোপনে যি ঘটিছিল, সেয়া মই এতিয়া স্নেহভৰা মনৰে ইয়াত তোমাক প্ৰকাশ কৰিছোঁ।

Verse 7

आविर्भूतोऽस्म्यहं पूर्वं राज्ञो दशरथक्षये । चतुर्यूहात्मकस्तकत्र तस्य भार्यात्रये मुने ॥ ७ ॥

পূৰ্বে ৰজা দশৰথৰ যজ্ঞকালত, হে মুনি, মই চতুৰ্ব্যূহ-স্বৰূপে আবিৰ্ভূত হৈ তেওঁৰ তিন ৰাণীৰ বাবে প্ৰাদুৰ্ভূত হৈছিলোঁ।

Verse 8

ततः कतिपयैरब्दैरागतो द्विजपुंगवः । विश्वामित्रोऽर्थयामास पितरं मम भूपतिम् ॥ ८ ॥

তাৰ পাছত কিছুমান বছৰৰ পিছত, দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ বিশ্বামিত্ৰ আহি মোৰ পিতৃ ৰজাক অনুৰোধ কৰিলে।

Verse 9

यक्षरक्षोविघातार्थं लक्ष्मणेन सहैव माम् । प्रेषयामास धर्मात्मा सिद्धाश्रममरम्यकम् ॥ ९ ॥

যক্ষ-ৰাক্ষস বিনাশৰ বাবে ধাৰ্মিক ৰজাই মোক লক্ষ্মণসহ ৰমণীয় সিদ্ধাশ্ৰমলৈ পঠিয়ালে।

Verse 10

तत्र गत्वाश्रममृबेर्दूषयन्ती निशाचरौ । ध्वस्तौ सुबाहुमारीचौ प्रसन्नोऽभूत्तदा मुनिः ॥ १० ॥

তাত গৈ দুজন নিশাচৰ ৰাক্ষসে মুনিৰ আশ্ৰম অপবিত্ৰ কৰিবলৈ ধৰিলে। কিন্তু সুবাহু আৰু মাৰীচ ধ্বংস হোৱাত তেতিয়া মুনি পৰম প্ৰসন্ন হ’ল।

Verse 11

अस्त्रग्रामं ददौ मह्यं मासं चावासयत्तथा । ततो गाधिसुतोधीमान् ज्ञात्वा भाव्यर्थमादरात् ॥ ११ ॥

তেওঁ মোক অস্ত্ৰসমূহৰ সম্পূৰ্ণ সংগ্ৰহ দিলে আৰু এক মাহ তাতেই বাস কৰালে। তাৰ পিছত গাধিপুত্ৰ সেই ধীমান ভৱিষ্যৎ উদ্দেশ্য আদিৰে বুজি ল’লে।

Verse 12

मिथिलामनयत्तत्र रौद्रं चादर्शयद्ध्वनुः । तस्य कन्यां पणीभूतां सीतां सुरसुतोपमाम् ॥ १२ ॥

তেওঁ (তাঁক) মিথিলালৈ নিলে আৰু তাত সেই ভয়ংকৰ ধনুখন দেখুৱালে। তাৰ পিছত নিজৰ কন্যা সীতা—বৰ-প্ৰাপ্তিৰ পুরস্কাৰস্বরূপ, দেৱকন্যাৰ ন্যায়—প্ৰদান কৰিলে।

Verse 13

धनुर्विभज्य समिति लब्धवान्मानिनोऽस्य च । ततो मार्गे भृगुपतेर्दर्प्पमूढं चिरं स्मयन् ॥ १३ ॥

সভাত ধনুখন বিভাজিত (ভাঙি) কৰি সি এই অহংকাৰীকো লাভ কৰিলে। তাৰ পিছত পথত দৰ্পে মোহিত ভৃগুপতিক সি দীৰ্ঘ সময় উপহাস কৰিলে।

Verse 14

व्यषनीयागमं पश्चादयोध्यां स्वपितुः पुरीम् । ततो राज्ञाहमाज्ञाय प्रजाशीलनमानसः ॥ १४ ॥

তাৰ পিছত মই মোৰ পিতাৰ নগৰী অযোধ্যালৈ আহিলোঁ। তাৰপিছত ৰজাৰ আজ্ঞা জানি মোৰ মন প্ৰজাপালন আৰু সুশাসনত নিবিষ্ট হ’ল।

Verse 15

यौवराज्ये स्वयं प्रीत्या सम्मंत्र्यात्पैर्विकल्पितः । तच्छुत्वा सुप्रिया भार्या कैकैयी भूपतिं मुने ॥ १५ ॥

ৰজাই নিজে আনন্দে মন্ত্ৰীসকলৰ সৈতে পৰামৰ্শ কৰি শ্ৰীৰামৰ যুবৰাজ্যাভিষেক স্থিৰ কৰিলে। সেয়া শুনি, হে মুনি, অতি প্ৰিয় ৰাণী কৈকেয়ী ৰজাৰ ওচৰলৈ আহিল।

Verse 16

देवकार्यविधानार्थं विदूषितमतिर्जगौ । पुत्रो मे भरतो नाम यौवराज्येऽभिषिच्यताम् ॥ १६ ॥

দেৱকাৰ্যৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ অজুহাতে, মতি কলুষিত হৈ সি ক’লে— “মোৰ পুত্ৰ ভৰতক যুবৰাজ্যত অভিষিক্ত কৰা হওক।”

Verse 17

रामश्चतुर्दशसमा दंडकान्प्रविवास्यताम् । तदाकर्ण्या हमुद्युक्तोऽरण्यं भार्यानुजान्वितः ॥ १७ ॥

“ৰামক চৌদ্দ বছৰৰ বাবে দণ্ডকাৰণ্যলৈ বনবাসলৈ পঠাওক।” এই কথা শুনি মইও পত্নী আৰু অনুজসকলসহ অৰণ্যলৈ ওলাই গ’লোঁ।

Verse 18

गंतुं नृपतिनानुक्तोऽप्यगमं चित्रकूटकम् । तत्र नित्यं वन्यफलैर्मांसैश्चावर्तितक्रियः ॥ १८ ॥

ৰজাই যাবলৈ নক’লেও মই চিত্ৰকূটলৈ গ’লোঁ। তাত প্ৰতিদিন বনফল আৰু মাংসৰে জীৱনধাৰণ কৰি মোৰ নিত্যকৰ্ম অবিচ্ছিন্নভাৱে সম্পন্ন কৰিছিলোঁ।

Verse 19

निवसन्नेव राज्ञस्तु निधनं चाप्यवागमम् । ततो भरतशत्रुघ्नौ भ्रातरौ मम मानदौ ॥ १९ ॥

তাতেই বাস কৰি থাকোঁতে মই ৰজাৰ মৃত্যুৰ সংবাদো জানিলোঁ। তাৰ পাছত মোৰ মান্য ভ্ৰাতা ভৰত আৰু শত্রুঘ্ন (পৰৱৰ্তী ঘটনাত) আগবাঢ়িল।

Verse 20

मांतृवर्गयुतौ दीनौ साचार्यामात्यनागरौ । व्यजिज्ञपतमागत्यपंचवट्यां निजाश्रमम् ॥ २० ॥

মাতৃবৰ্গসহ দীন অৱস্থাত, আচার্য, মন্ত্ৰী আৰু নগৰবাসীৰ সৈতে তেওঁলোকে পঞ্চৱটীত তেওঁৰ নিজ আশ্ৰমলৈ আহি বিনয়ে আবেদন জনালে।

Verse 21

अकल्पयं भ्रातृभार्यासहितश्च त्रिवत्सरम् । ततस्त्रयोदशे वर्षे रावणो नाम राक्षसः ॥ २१ ॥

ভাতৃবধূসহ মই তিন বছৰ ধৰি সকলো ব্যৱস্থা কৰিলোঁ; তাৰ পিছত ত্ৰয়োদশ বছৰত ৰাৱণ নামৰ ৰাক্ষসৰ সন্মুখীন হ’লোঁ।

Verse 22

मायया हृतवान्सीतां प्रियां मम परोक्षतः । ततोऽहं दीनवदन ऋष्यमूकं हि पर्वतम् ॥ २२ ॥

সিয়ে মায়াৰে মোৰ অগোচৰে মোৰ প্ৰিয়া সীতাক হৰণ কৰিলে; তেতিয়া মই বিষণ্ণ মুখে ঋষ্যমূক পৰ্বতলৈ গ’লোঁ।

Verse 23

भार्यामन्वेषयन्प्राप्तः सख्यं हर्यधिपेन च । अथ वालिनमाहत्य सुग्रीव स्तत्पदे कृतः ॥ २३ ॥

ভাৰ্যাৰ সন্ধানত তেওঁ বানৰাধিপতিৰ সৈতে সখ্য স্থাপন কৰিলে; তাৰ পিছত বালিক বধ কৰি সুগ্ৰীৱক সেই পদত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হ’ল।

Verse 24

सह वानरयूथैश्च साहाय्यं कृतवान्मम । विरुध्य रावणेनालं मम भक्तो विभीषणः ॥ २४ ॥

বানৰযূথসহ মোৰ ভক্ত বিভীষণে ৰাৱণৰ বিৰুদ্ধে দৃঢ়ভাৱে থিয় দি মোক মহাসাহায্য কৰিলে।

Verse 25

आगतो ह्यभिषिच्याशुलंकेशो हि विकल्पितः । हत्वा तु रावणं संख्ये सपुत्रामात्यबांधवम् ॥ २५ ॥

উভতি আহি তেওঁ শীঘ্ৰে লংকাৰ অধিপতি হিচাপে অভিষিক্ত হৈ, বিধিমতে সংকল্প অনুসাৰে প্ৰতিষ্ঠিত হ’ল; কিয়নো তেওঁ ৰণত ৰাৱণক পুত্ৰ, আমাত্য আৰু বান্ধৱসহ বধ কৰিছিল।

Verse 26

सीतामादाय संशुद्ध्वामयोध्यां समुपागतः । ततः कालांतरे विप्रसुग्रीवश्च विभीषणः ॥ २६ ॥

সীতাক লগত লৈ আৰু তেওঁৰ শুদ্ধতা প্ৰতিষ্ঠা কৰি তেওঁ অযোধ্যালৈ আহিল। তাৰপিছত কিছু কালান্তৰে, হে বিপ্ৰ, সুগ্ৰীৱ আৰু বিভীষণো আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 27

निमंत्रितौ पितुः श्राद्ध्वे षटेकुलाश्च द्विजोत्तमाः । अयोध्यायां समाजग्मुस्ते तु सर्वे निमंत्रिताः ॥ २७ ॥

পিতাৰ শ্ৰাদ্ধৰ বাবে নিমন্ত্ৰিত, প্ৰতিটো কুলৰ পৰা ছয়জনকৈ শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজ অযোধ্যাত সমবেত হ’ল; নিমন্ত্ৰিত সকলোয়ে নিশ্চয় আহিছিল।

Verse 28

ऋते विभीषिणं तत्र चिंतयाने रघूत्तमे । शंभुर्ब्राह्मणरूपेण षट्कुलैश्च सहागतः ग ॥ २८ ॥

বিভীষণক বাদ দি, তাতে ৰঘূত্তম (শ্ৰীৰাম) চিন্তাত থাকোঁতেই শম্ভু (শিৱ) ব্ৰাহ্মণৰূপ ধৰি ছয় কুলৰ লোকসকলসহ আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 29

अथ पृष्टो मया शंभुर्विभीषणसमागमे । नीत्वा मां द्रविडे देशे मोचय द्विजबंधनात् ॥ २९ ॥

তাৰপিছত বিভীষণৰ সমাগমৰ সময়ত মই শম্ভুক সুধিলোঁ—“মোক দ্ৰাবিড় দেশলৈ লৈ যোৱা আৰু ব্ৰাহ্মণে আৰোপ কৰা বন্ধনৰ পৰা মোক মুক্ত কৰা।”

Verse 30

मया निमंत्रिताः श्रद्धे ह्यगस्त्याद्या मुनीश्वराः । संभोजितास्तु प्रययुः स्वस्वमाश्रममंडलम् ॥ ३० ॥

হে শ্ৰদ্ধা! মোৰ নিমন্ত্ৰণত অগস্ত্য আদি মুনীশ্বৰসকল আহিছিল; বিধিপূৰ্বক ভোজন আৰু সন্মান গ্ৰহণ কৰি তেওঁলোকে নিজ নিজ আশ্ৰম-মণ্ডললৈ গ’ল।

Verse 31

ततः कालांतरे विप्रा देवा दैत्या नरेश्वराः । गौतमेन समाहूताः सर्वे यज्ञसभाजिताः ॥ ३१ ॥

তাৰ পাছত কিছু কালৰ অন্তত বিপ্ৰ, দেৱ, দৈত্য আৰু নৰেশ্বৰ—সকলেই গৌতমৰ আহ্বানত যজ্ঞসভালৈ আহি নিজ নিজ আসনত উপবিষ্ট হ’ল।

Verse 32

ते सर्वे स्फाटिकं लिंगं त्र्यंबकाद्रौ निवेशितम् । संपूज्य न्यवंसस्तत्र देवदैत्यनृपाग्रजाः ॥ ३२ ॥

দেৱ, দৈত্য আৰু ৰাজপুত্ৰসকলৰ মাজত অগ্ৰগণ্য সেই সকলোৱে ত্ৰ্যম্বক পৰ্বতত স্ফটিক লিঙ্গ স্থাপন কৰিলে; সম্পূৰ্ণ পূজা কৰি তেওঁলোকে তাতেই অৱস্থান কৰিলে।

Verse 33

तस्मिन्समाजे वितते सर्वौर्लिंगे समर्चिते । गौतमोऽप्यथ मध्याह्ने पूजयामास शंकरम् ॥ ३३ ॥

যেতিয়া সেই মহাসভা বিস্তৃত হ’ল আৰু সকলো লিঙ্গ বিধিপূৰ্বক সমৰ্চিত হ’ল, তেতিয়া গৌতমেও মধ্যাহ্ন সময়ত শংকৰৰ পূজা কৰিলে।

Verse 34

सर्वे शुक्लांबरधरा भस्मोद्धूलितविग्रहाः । सितेन भस्मना कृत्वा सर्वस्थाने त्रिपुंड्रकम् ॥ ३४ ॥

সকলোৱে শ্বেত বস্ত্ৰ ধাৰণ কৰি দেহত পবিত্ৰ ভস্ম লেপন কৰক; আৰু শুদ্ধ শ্বেত ভস্মে নিৰ্দিষ্ট স্থানসমূহত ত্ৰিপুণ্ড্ৰ ধাৰণ কৰক।

Verse 35

नत्वा तु भार्गवं सर्वे भूतशुद्धिं प्रचक्रमुः । हृत्पद्ममध्ये सुषिरं तत्रैव भूतपञ्चकम् ॥ ३५ ॥

ভাৰ্গৱ মুনিক প্ৰণাম কৰি সকলোৱে ভূতশুদ্ধিৰ সাধনা আৰম্ভ কৰিলে। হৃদয়-পদ্মৰ মাজত সূক্ষ্ম গুহা ধ্যান কৰি তাতেই পঞ্চভূত স্থাপন কৰিলে।

Verse 36

तेषां मध्ये महाकाशमाकाशे निर्मलामलम् । तन्मध्ये च महेशानं ध्यायेद्दीप्तिमयं शुभम् ॥ ३६ ॥

সিহঁতৰ মাজত মহাকাশ ধ্যান কৰিব—আকাশত যি নিৰ্মল আৰু নিষ্কলঙ্ক। আৰু তাৰ মাজতেই দীপ্তিময়, শুভ মহেশানক ধ্যান কৰিব।

Verse 37

अज्ञानसंयुतं भूतं समलं कर्मसंगतः । तं देहमाकाशदीपे प्रदहेज्ज्ञानवह्निना ॥ ३७ ॥

অজ্ঞানে যুক্ত, মলিন আৰু কৰ্মবন্ধনত জড়িত এই দেহধাৰীক—আকাশ-দীপত জ্ঞান-অগ্নিৰে দগ্ধ কৰিব।

Verse 38

आकाशस्यावृत्तिं चाहं दग्ध्वाकाशमथो दहेत् । दग्ध्वाकाशमथो वायुमग्निभूतं तथा दहेत् ॥ ३८ ॥

‘আকাশৰ আৱৰণ দগ্ধ কৰি, তাৰ পাছত আকাশকো দহোঁ; আৰু আকাশ দগ্ধ হ’লে, অগ্নিৰূপ হোৱা বায়ুকো দহোঁ।’

Verse 39

अब्भूतं च ततो दग्ध्वा पृथिवीभूतमेव च । तदाश्रितान्गुणान्दग्ध्वा ततो देहं प्रदाहयेत् ॥ ३९ ॥

তাৰ পাছত জলতত্ত্ব দগ্ধ কৰি, আৰু পৃথিৱীতত্ত্বও; সিহঁতৰ আশ্ৰিত গুণসমূহ দগ্ধ কৰি, শেষত দেহকো প্ৰদাহ কৰিব।

Verse 40

एवं प्रदग्ध्वा भूतार्दि देही तज्ज्ञानवह्निना । शिखामध्यस्थितं विष्णुमानंदरसनिर्भरम् ॥ ४० ॥

এইদৰে সেই জ্ঞানাগ্নিৰে ভূত-ক্লেশ আৰু দেহ দগ্ধ কৰি, দেহীয়ে শিখাৰ মধ্যস্থিত আনন্দৰসে পৰিপূৰ্ণ বিষ্ণুৰ দৰ্শন লাভ কৰে।

Verse 41

निष्पन्नचंद्रकिरणसंकाशकिरणं किरणं शिवम् । शिवांगोत्पन्नकिरणैरमृतद्रवसंयुतैः ॥ ४१ ॥

সেই মঙ্গলময় তেজ (শিৱ) সম্পূৰ্ণ বিকশিত চন্দ্ৰকিৰণ সদৃশ এক কিৰণ; আৰু শিৱৰ অঙ্গৰ পৰা উৎপন্ন অমৃতধাৰাসংযুক্ত কিৰণসমূহেৰে পৰিবেষ্টিত।

Verse 42

सुशीतला ततो ज्वाला प्रशांता चंद्ररश्मिवत् । प्रसारितसुधारुग्भिः सांद्रीभूतश्च संप्लवः । अनेन प्लावितं भूतग्रामं संचिंतयेत्परम् ॥ ४२ ॥

তাৰ পাছত সেই জ্বালা অতিশয় শীতল, চন্দ্ৰৰশ্মিৰ দৰে প্ৰশান্ত হয়। প্ৰসাৰিত সুধাধাৰাৰে সংপ্লৱ ঘনীভূত হয়; আৰু তাতে প্লাৱিত সমগ্ৰ ভূতসমষ্টিত পৰমক চিন্তা কৰিব লাগে।

Verse 43

इत्थं कृत्वा भूतशुद्धिं क्रियार्हो मर्त्यः शुद्धो जायते ह्येव सद्यः । पूजां कर्तुं जप्यकर्मापि पश्चादेवं ध्यायेद्ब्रह्महत्यादिशुद्ध्यै ॥ ४३ ॥

এইদৰে ভূতশুদ্ধি কৰিলে মর্ত্য তৎক্ষণাৎ শুদ্ধ আৰু ক্ৰিয়াৰ যোগ্য হয়। তাৰ পাছত পূজা আৰু জপকর্ম কৰিবলৈ, ব্ৰহ্মহত্যা আদি পাপশুদ্ধিৰ বাবেও এইদৰে ধ্যান কৰিব লাগে।

Verse 44

एवं ध्यात्वा चद्रंदीप्तिप्रकाशं ध्यानेनारोप्याशु लिंगे शिवस्य । सदाशिवं दीपमध्ये विचिंत्य पञ्चाक्षरेणार्चनमव्ययं तु ॥ ४४ ॥

এইদৰে চন্দ্ৰদীপ্তিৰ দৰে প্ৰকাশ ধ্যান কৰি, ধ্যানৰ দ্বাৰা তাক শীঘ্ৰে শিৱলিঙ্গত আৰোপ কৰিব লাগে। তাৰ পাছত দীপশিখাৰ মধ্যত সদাশিৱক চিন্তা কৰি, পঞ্চাক্ষৰী মন্ত্ৰেৰে অব্যয় অর্চনা কৰিব লাগে।

Verse 45

आवाहनादीनुपचारांरतथापि कृत्वा स्नानं पूर्ववच्छंकरस्य । औदुंबरं राजतं स्वर्णपीठं वस्त्रादिच्छन्नं सर्वमेवेह पीठम् ॥ ४५ ॥

আৱাহন আদি সকলো উপচাৰ বিধিপূৰ্বক সম্পন্ন কৰি, পূৰ্বোক্ত বিধান অনুসাৰে শংকৰৰ স্নান কৰাব লাগে। ইয়াত পীঠ উদুম্বৰ-কাঠৰ বা ৰূপাৰ বা সোণাৰ হ’ব; আৰু বস্ত্ৰাদি দ্বাৰা সম্পূৰ্ণ আচ্ছাদিত থাকিব।

Verse 46

अंते कृत्वा बुद्बुदाभ्यां च सृष्टिं पीठे पीठे नागमेकं पुरस्तात् । कुर्यात्पीठे चोर्द्ध्वके नागयुग्मं देवाभ्याशे दक्षिणे वामतश्च ॥ ४६ ॥

শেষত বুদবুদ-সদৃশ দুটা আকাৰৰে ‘সৃষ্টি’ গঢ়ি, প্ৰতিটো পীঠৰ সন্মুখত এটা কৰি নাগ স্থাপন কৰিব। তাৰ পিছত ঊৰ্ধ্ব পীঠতো দেৱৰ ওচৰত সোঁ আৰু বাঁফালে নাগযুগল বিন্যাস কৰিব।

Verse 47

जपापुष्पं नागमध्ये निधाय मध्ये वस्त्रं द्वादशप्रातिगुण्ये । सुश्वेतेन तस्य मध्ये महेशं लिंगाकारं पीठयुक्तं प्रपूज्यम् ॥ ४७ ॥

নাগ-কুণ্ডলীৰ মাজত জপা-পুষ্প থৈ, তাৰ কেন্দ্ৰত বাৰবাৰ ভাঁজ কৰা বস্ত্ৰ স্থাপন কৰিব। তাৰ পিছত সেই মধ্যভাগত অতি শুভ্ৰ বস্ত্ৰৰ ওপৰত পীঠসহ লিঙ্গৰূপ মহেশক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব।

Verse 48

एवं कृत्वा साधकास्ते तु सर्वे दत्त्वा दत्त्वा पंचगंधाशष्टगंधम् । पुष्पैः पत्रैः श्रीतिलैरक्षतैश्च तिलोन्मिश्रैः केवलैश्चप्रपूज्य ॥ ४८ ॥

এদৰে কৰি সকলো সাধকে পুনঃপুনঃ পঞ্চগন্ধ বা অষ্টগন্ধ অৰ্পণ কৰিব; তাৰ পিছত ফুল, পাতা, শ্ৰী-তিল আৰু অক্ষত—তিল মিশ্ৰিত বা কেৱল তিলৰ দ্বাৰাও—সম্যক পূজা কৰিব।

Verse 49

धूपं दत्त्वा विधिवत्संप्रयुक्तं दीपं दत्त्वा चोक्तमेवोपहारम् । पूजाशेषं ते समाप्याथ सर्वे गीतं नृत्यं तत्र तत्रापि चक्रुः ॥ ४९ ॥

বিধিপূৰ্বক ধূপ অৰ্পণ কৰি, আৰু কোৱা উপহাৰসহ দীপ নিবেদন কৰি, তেওঁলোকে পূজাৰ অৱশিষ্ট কৰ্ম সমাপ্ত কৰিলে। তাৰ পিছত সকলোৱে তাতে তাতে গীত আৰু নৃত্যও কৰিলে।

Verse 50

काले चास्मिन्सुव्रते गौतमस्य शिष्यः प्राप्तः शंकरात्मेति नाम्ना ॥ ५० ॥

হে সুব্ৰতে! সেই সময়ত গৌতমৰ শিষ্য ‘শংকৰাত্মা’ নামধাৰী হৈ তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 51

उन्मत्तवेषो दिग्वासा अनेकां वृत्तिमास्थितः । क्वचिद्द्विजातिप्रवरः क्वचिञ्चंडालसन्निभः ॥ ५१ ॥

তেওঁ উন্মত্তৰ বেশ ধৰি, কেতিয়াবা দিগম্বৰ হৈ নানাবিধ জীৱনবৃত্তি অৱলম্বন কৰিছিল; কেতিয়াবা দ্বিজশ্ৰেষ্ঠৰ দৰে, কেতিয়াবা চাণ্ডাল সদৃশ দেখা দিছিল।

Verse 52

क्वचिच्छूद्रसमो योगी तापसः क्वचिदप्युत । गर्जत्युत्पतते चैव नृत्यति स्तौति गायति ॥ ५२ ॥

কেতিয়াবা সেই যোগী শূদ্ৰসম আচৰণ কৰিছিল, কেতিয়াবা তাপসৰ বেশ ধাৰণ কৰিছিল; তেওঁ গর্জন কৰিছিল, জঁপিয়াই উঠিছিল, নৃত্য কৰিছিল, স্তৱ কৰিছিল আৰু গাইছিল।

Verse 53

रोदिति श्रृणुतेऽत्युक्तं पतत्युत्तिष्ठति क्वचित् । शिवज्ञानैकसंपन्नः परमानंदनिर्भरः ॥ ५३ ॥

কেতিয়াবা তেওঁ কান্দিছিল, বাৰে বাৰে ক’লেও নুশুনিছিল; কেতিয়াবা পৰি গৈছিল, কেতিয়াবা উঠি দাঁড়াইছিল—তথাপি তেওঁ কেৱল শিৱজ্ঞানত সমৃদ্ধ, পৰমানন্দত নিমগ্ন আছিল।

Verse 54

संप्राप्तो भोज्यवेलायां गौतमस्यांतिकं ययौ । बुभुजे गुरुणा साकं क्वचिदुच्छिष्टमेव च ॥ ५४ ॥

ভোজনবেলা আহিলে তেওঁ গৌতমৰ ওচৰলৈ গ’ল; গুৰুৰ সৈতে একেলগে ভোজন কৰিলে, আৰু কেতিয়াবা গুৰুৰ উচ্ছিষ্টও গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 55

क्वचिल्लिहति तत्पात्रं तूष्णीमेवाभ्यगात्क्वचित् । हस्तं गृहीत्वैव गुरोः स्वयमेवाभुनक्क्वचित् ॥ ५५ ॥

কেতিয়াবা সি সেই পাত্ৰটো চাটি লয়, কেতিয়াবা সম্পূৰ্ণ নীৰৱে ওচৰলৈ আহে। কেতিয়াবা গুৰুৰ হাত ধৰি সি নিজেই আহাৰ কৰে।

Verse 56

क्वचिद् गृहांतरे मूत्रं क्वचित्कर्दमलेपनम् । सर्वदा तं गुरुर्दृष्ट्वा करमालंब्य मंदिरम् ॥ ५६ ॥

এটা ঘৰত মূত্ৰ, আন এটা ঘৰত কাদামাটি লেপন। তথাপি গুৰুৱে প্ৰতিবাৰ তাক দেখি হাত ধৰি ঘৰৰ ভিতৰলৈ লৈ যায়।

Verse 57

प्रविश्य स्वीयपीठे तमुपवेश्याप्यभोजयत् । स्वयं तदस्य पात्रेण बुभुजेगौतमो मुनिः ॥ ५७ ॥

আশ্ৰমত প্ৰৱেশ কৰি গুৰুৱে তাক নিজৰ আসনত বহুৱাই আহাৰ কৰালে; আৰু গৌতম মুনিয়েও তাৰেই পাত্ৰৰ পৰা নিজে ভোজন কৰিলে।

Verse 58

तस्य चित्तं परिज्ञातुं कदाचिदथ सुंदरी । अहल्या शिष्यमाहूय भुङ्क्ष्वेति प्राह तं मुदा । निर्दिष्टो गुरुपत्न्या तु बुभुजे सोऽविशेषतः ॥ ५८ ॥

তাৰ মনৰ অৱস্থা বুজিবলৈ সুন্দৰী অহল্যাই এবাৰ শিষ্যক মাতি আনন্দে ক’লে—“ভোজন কৰ।” গুৰুপত্নীৰ নিৰ্দেশত সি কোনো ভেদ নকৰি খালে।

Verse 59

यथा पपौ हि पानीयं तथा वह्निमपि द्विजा । कंटकानन्नवद्भुक्त्वा यथापूर्वमतिष्ठत ॥ ५९ ॥

হে দ্বিজসকল! যেনেকৈ সি পানী পান কৰিছিল, তেনেকৈ অগ্নিও পান কৰিলে; আৰু কাঁইটক অন্নৰ দৰে খাইও সি আগৰ দৰে স্থিৰে থাকিল।

Verse 60

पुरो हि मुनिकन्याभिराहूतो भोजनाय च । दिनेदिने तत्प्रदत्तं लोष्टमंबु च गोमयम् ॥ ६० ॥

সেই মুনিকন্যাসকলৰ দ্বাৰা আগতেই ভোজনৰ বাবে আহ্বানিত হৈছিল; আৰু দিনে দিনে তেওঁক একেই দিছিল—মাটিৰ ঢেলা, জল আৰু গোবৰ।

Verse 61

कर्दमं काष्ठदंडं च भुक्त्वा पीत्वाथ हर्षितः । एतादृशो मुनिरसौ चंडालसदृशाकृतिः ॥ ६१ ॥

কাদামাটি আৰু কাঠৰ দণ্ড পৰ্যন্ত ভক্ষণ কৰি, তাৰ পাছত তাক পান কৰিও তেওঁ হৰ্ষিত হ’ল। এনেকুৱা আছিল সেই মুনি—চণ্ডাল সদৃশ আকৃতিধাৰী।

Verse 62

सुजीर्णोपानहौ हस्ते गृहीत्वा प्रलपन्हसन् । अंत्यजोचितवेषश्च वृषपर्वाणमभ्यगात् ॥ ६२ ॥

অতি জীৰ্ণ জোতা-যোৰ হাতত লৈ, কথা কৈ হাঁহি, অন্ত্যজোচিত বেশ ধৰি তেওঁ বৃষপৰ্বাৰ ওচৰলৈ গ’ল।

Verse 63

वृषपर्वेशयोर्मध्ये दिग्वासाः समतिष्टत । वृषपर्वा तमज्ञात्वा पीडयित्वा शिरोऽच्छिनत् ॥ ६३ ॥

বৃষপৰ্বা আৰু ঈশৰ মাজত এজন দিগ্বাসী তপস্বী থিয় হৈ আছিল। তেওঁক নচিনি বৃষপৰ্বাই তেওঁক পীড়া দি শিৰচ্ছেদ কৰিলে।

Verse 64

हते तस्मिन्द्विजश्रेष्ठे जगदेतञ्चराचरम् । अतीव कलुषं ह्यासीत्तत्रस्था मुनयस्तथा ॥ ६४ ॥

সেই দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ নিহত হোৱাত এই সমগ্ৰ জগত—চৰ আৰু অচৰ—অতিশয় কলুষিত হ’ল; আৰু তাত উপস্থিত মুনিসকলো তেনেকুৱাই হ’ল।

Verse 65

गौतमस्य महाशोकः संजातः सुमहात्मनः । निर्ययौ चक्षुषो वारि शोकं संदर्शयन्निव ॥ ६५ ॥

সুমহাত্মা গৌতমৰ অন্তৰত মহাশোক জাগিল; তেওঁৰ চকুৰ পৰা পানী ওলাই আহিল, যেন শোকটো প্ৰকাশ্যে দেখুৱাইছে।

Verse 66

गौतमः सर्वदैत्तयानां सन्निधौ वाक्यमुक्तवान् । किमनेन कृते पापं येन च्छिन्नमिदं शिरः ॥ ६६ ॥

গৌতমে সকলো দৈত্যৰ সন্মুখত ক’লে—“ইয়ে এনে কোন পাপ কৰিলে যে ইয়াৰ মূৰ ছিন্ন কৰা হ’ল?”

Verse 67

मम प्राणाधिकस्येह सर्वदा शिवयोगिनः । ममापि मरणं सत्यं शिष्यच्छद्मा यतो गुरुः ॥ ६७ ॥

এই শিৱযোগী মোৰ প্ৰাণতকৈও অধিক প্ৰিয়; তথাপি মোৰ মৃত্যুও ধ্ৰুৱ, কিয়নো গুৰুৱে শিষ্যৰ ছদ্মবেশ ধাৰণ কৰিছে।

Verse 68

शैवानां धर्मयुक्तानां सर्वदा शिववर्तिनाम् । मरणं यत्र दृष्टं स्यात्तत्र नो मरणं ध्रुवम् ॥ ६८ ॥

ধৰ্মত স্থিত আৰু সদায় শিৱত ব্ৰতী শৈৱসকলৰ বাবে—য’ত মৃত্যু দেখা যায় বুলি লাগে, তাতো তেওঁলোকৰ ওপৰত মৃত্যু ধ্ৰুৱ নহয়।

Verse 69

तच्छ्रुत्वा ह्यसुराचार्यः सुक्रः प्राह विदांवरः । एनं संजीवयिष्यामि भार्गवं शंकरप्रियम् ॥ ६९ ॥

এই কথা শুনি অসুৰাচাৰ্য, বিদ্বানসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ শুক্ৰে ক’লে—“শংকৰপ্ৰিয় এই ভাৰ্গৱক মই পুনৰ্জীৱিত কৰিম।”

Verse 70

किमर्थं म्रियते ब्रह्मन्पश्य मे तपसो बलम् । इति वादिनि विप्रेंद्रे गौतमोऽपि ममार ह ॥ ७० ॥

“হে ব্ৰাহ্মণ! তেওঁ কিয় মৰিব? মোৰ তপস্যাৰ বল চাওক!”—এইদৰে ক’বলৈ ক’বলৈ সেই শ্ৰেষ্ঠ বিপ্ৰৰ সন্মুখতে গৌতম মুনিও তেতিয়াই দেহ ত্যাগ কৰিলে।

Verse 71

तस्मिन्मृतेऽथ शुक्रोऽपि प्राणांस्तत्याज योगतः । तस्यैवं हतिमाज्ञाय प्रह्लादाद्या दितीश्वराः ॥ ७१ ॥

তেওঁ মৰাৰ পিছত শুক্ৰাচাৰ্যও যোগবলৰে প্ৰাণ ত্যাগ কৰিলে। এইদৰে তেওঁৰ হতি ঘটিল বুলি জানি প্ৰহ্লাদ আদি দিতীপুত্ৰ দৈত্যাধিপতিসকলে বিষয়টো বুজিলে।

Verse 72

देवा नृपा द्विजाः सर्वे मृता आसंस्तदद्भुतम् । मृतमासीदथ बलं तस्य बाणस्य धीमतः ॥ ७२ ॥

সকলো দেৱতা, নৃপ আৰু সকলো দ্বিজ মৃত হৈছিল—ই এক আশ্চৰ্য। তাৰ পিছত সেই ধীমন্তৰ বাণৰ বলো যেন মৃতৰ দৰে নিষ্ক্ৰিয় হৈ পৰিল।

Verse 73

अहल्या शोकसंतप्ता रुरोदोञ्चैः पुनःपुनः । गौतमेन महेशस्य पूजया पूजितो विभुः ॥ ७३ ॥

শোকত দগ্ধ অহল্যা পুনঃপুনঃ উচ্চস্বৰে কান্দিলে। আৰু গৌতমে কৰা পূজাৰ দ্বাৰা মহেশ্বৰ বিভু যথাবিধি পূজিত হ’ল।

Verse 74

वीरभद्रो महायोगी सर्वं दृष्ट्वा चुकोप ह । अहो कष्टमहोकष्टं महेशा बहवो हताः ॥ ७४ ॥

মহাযোগী বীৰভদ্ৰে সকলো দেখি ক্ৰোধিত হ’ল। “হায়, কিমান কষ্ট! মহাকষ্ট! মহেশ্বৰাৰ বহু গণ নিহত হৈছে!”

Verse 75

शिवं विज्ञापयिष्यामि तेनोक्तं करवाण्यथ । इति निश्चित्य गतवान्मंदराचलमव्ययम् ॥ ७५ ॥

“মই শিৱক নিবেদন কৰিম, তাৰ পিছত তেওঁ কোৱা মতে কৰিম।” এইদৰে স্থিৰ কৰি সি অব্যয় মন্দৰাচললৈ গ’ল।

Verse 76

नमस्कृत्वा विरूपाक्षं वृत्तसर्वमथोक्तवान् । ब्रह्माणं च हरिं तत्र स्थितौ प्राह शिवो वचः ॥ ७६ ॥

বিৰূপাক্ষ (শিৱ)ক নমস্কাৰ কৰি সি সকলো বৃত্তান্ত ক’লে। তাতে স্থিত ব্ৰহ্মা আৰু হৰি (বিষ্ণু)ক শিৱে বচন ক’লে।

Verse 77

मद्भक्तैः साहसं कर्म कृतं ज्ञात्वा वरप्रदम् । गत्वा पश्यामि हे विष्णो सर्वं तत्कृतसाहसम् ॥ ७७ ॥

মোৰ ভক্তসকলে বৰপ্ৰদ এক দুঃসাহসিক কৰ্ম কৰিছে—এই কথা জানি, হে বিষ্ণো, মই গৈ তেওঁলোকে কৰা সেই সমগ্ৰ সাহস প্রত্যক্ষ কৰিম।

Verse 78

इत्युक्त्वा वृषमारुह्य वायुना धूतचामरः । नन्दिकेन सुवेषेण धृते छत्रेऽतिशोभने ॥ ७८ ॥

এইদৰে কৈ সি বৃষভত আৰূঢ় হ’ল; বায়ুত চামৰ দুলিছিল, আৰু সুৱেষধাৰী নন্দীয়ে অতিশয় শোভন ছত্ৰ ধৰি আছিল।

Verse 79

सुश्वेते हेमदंडे च नान्ययोग्ये धृते विभो । महेशानुमतिं लब्ध्वा हरिर्नागांतके स्थितः ॥ ७९ ॥

হে প্ৰভু, আন কোনোবাৰো যোগ্য নহোৱা সেই শুভ্ৰ হেমদণ্ড ধৰি, মহেশৰ অনুমতি লাভ কৰি হৰি নাগান্তকত স্থিত থাকিল।

Verse 80

आरक्तनीलच्छत्राभ्यां शुशुभे लक्ष्मकौस्तुभः । शिवानुमत्या ब्रह्मापि हंसारूढोऽभवत्तदा ॥ ८० ॥

ৰক্ত আৰু নীল ছত্ৰদ্বয়ে লক্ষ্মী আৰু কৌস্তুভ মণি অপূৰ্ব দীপ্তিত শোভিত হ’ল। আৰু শিৱৰ অনুমতিত তেতিয়া ব্ৰহ্মাও হংস-বাহনত আৰূঢ় হ’ল।

Verse 81

इंद्रगोपप्रभाकारच्छत्राभ्यां शुशुभे विधिः । इन्द्रादिसर्वदेवाश्च स्वस्ववाहनसंयुताः ॥ ८१ ॥

ইন্দ্ৰগোপৰ দীপ্তিৰ দৰে জ্যোতিময় দুটা ছত্ৰৰ তলত বিধাতা ব্ৰহ্মা শোভিত হ’ল। আৰু ইন্দ্ৰ আদি সকলো দেৱতা নিজ নিজ বাহনসহ উপস্থিত আছিল।

Verse 82

अथ ते निर्ययुः सर्वे नानावाद्यानुमोदिताः । कोटिकोटिगणाकीर्णा गौतमस्याश्रमं गताः ॥ ८२ ॥

তাৰ পাছত নানাবিধ বাদ্যৰ নিনাদে উৎসাহিত হৈ তেওঁলোক সকলোৱে যাত্ৰা কৰিলে। কোটি কোটি গণেৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ গৌতমৰ আশ্ৰমলৈ গ’ল।

Verse 83

ब्रह्मविष्णु महेशाना दृष्ट्वा तत्परमाद्भुतम् । स्वभक्तं जीवयामास वामकोणनिरीक्षणात् ॥ ८३ ॥

সেই পৰম আশ্চৰ্য ঘটনা দেখি ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু মহেশানে বাওঁ চকুৰ কোণৰ কেৱল এটা তিৰ্যক দৃষ্টিৰে নিজৰ ভক্তক জীৱিত কৰিলে।

Verse 84

शंकरो गौतमं प्राह तुष्टोऽहं ते वरं वृणु । तदाकर्ण्य वचस्तस्य गौतमः प्राह सादरम् ॥ ८४ ॥

শংকৰে গৌতমক ক’লে, “মই তোমাত সন্তুষ্ট—এটা বৰ বাছি লোৱা।” সেই কথা শুনি গৌতમે শ্ৰদ্ধাৰে উত্তৰ দিলে।

Verse 85

यदि प्रसन्नो देवेश यदि देयो वरो मम । त्वल्लिंगार्चनसामर्थ्यं नित्यमस्तु ममेश्वर ॥ ८५ ॥

হে দেৱেশ! যদি আপুনি প্ৰসন্ন, যদি মোক বৰ দিব খোজে, তেন্তে হে প্ৰভু, মোৰ সদায় আপোনাৰ লিঙ্গৰ অৰ্চনা কৰাৰ সামৰ্থ্য থাকক।

Verse 86

वृतमेतन्मया देव त्रिनेत्र श्रृणु चापरम् । शिष्योऽयं मे महाभागो हेयादेयादिवर्जितः ॥ ८६ ॥

হে দেৱ, হে ত্ৰিনেত্ৰ! এই বৃত্তান্ত মই ক’লোঁ; এতিয়া আন এটা শুনক। মোৰ এই শিষ্য মহাভাগ্যবান—হেয়‑আদেয় আদি দ্বন্দ্বৰ পৰা মুক্ত।

Verse 87

प्रेक्षणीयं ममत्वेन न च पश्यति चक्षुषा । न घ्राणग्राह्यं देवेश न पातव्यं न चेतरत् ॥ ८७ ॥

ই ‘দৰ্শনীয়’ যেন মমত্বৰ বাবে বোধ হয়, কিন্তু চকুৰে সঁচাকৈ দেখা নাযায়। হে দেৱেশ, ই ঘ্ৰাণে গ্ৰাহ্য নহয়; ই পানীয় নহয়, ন ইন্দ্ৰিয়ৰ অন্য কোনো বিষয়।

Verse 88

इति बुद्ध्व्या तथा कुर्वन्स हि योगी महायशः । उन्मत्तविकृताकारः शंकरात्मेति कीर्तितः ॥ ८८ ॥

এইদৰে বুজি তদনুযায়ী আচৰণ কৰা সেই মহাযশস্বী যোগী—বাহ্যত উন্মত্ত আৰু বিকৃতাকাৰ যেন লাগিলেও—‘শংকৰাত্মা’, অৰ্থাৎ যাৰ আত্মাই শংকৰ, বুলি কীৰ্তিত হয়।

Verse 89

न कश्चित्तं प्रति द्वेषी न च तं हिंसयेदपि । एतन्मे दीयतां देव मृतानाममृतिस्तथा ॥ ८९ ॥

কোনেও তাৰ প্ৰতি দ্বেষ নধৰক, আৰু কোনেও তাক কোনো প্ৰকাৰে হিংসা নকৰক। হে দেৱ, মোক এই বৰ দিয়া; লগতে মৃতসকলৰো মৃত্যুবন্ধনৰ পৰা মুক্তি হওক।

Verse 90

तच्छ्रुत्वोमापतिः प्रीतो निरीक्ष्य हरिमव्ययः । स्वांशेन वायुना देहमाविशज्जगदीश्वरः ॥ ९० ॥

সেয়া শুনি উমাপতি (শিৱ) প্ৰসন্ন হ’ল; অব্যয় হৰিক নিৰীক্ষণ কৰি, নিজৰ অংশশক্তিৰে বায়ুৰ মাধ্যমে জগদীশ্বৰ সেই দেহত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 91

हरिरूपः शंकरात्मा मारुतिः कपिसत्तमः । पर्यायैरुच्यतेऽधीशः साक्षाद्विष्णुः शिवः परः ॥ ९१ ॥

যাৰ ৰূপ হৰি আৰু অন্তঃসত্তা শংকৰ—সেই মাৰুতি, কপিশ্ৰেষ্ঠ, বহু পৰ্যায়নামেৰে স্তূত হয়; সেই অধীশ সাক്ഷাৎ বিষ্ণু, পৰম শিৱ।

Verse 92

आकल्पतेषु प्रत्येकं कामरूपमुपाश्रितः । ममाज्ञाकारको रामभक्तः पूजितविग्रहः ॥ ९२ ॥

প্ৰত্যেক কল্পত, ইচ্ছামতে ৰূপ ধৰি, সি মোৰ আজ্ঞা পালন কৰে; সি ৰামভক্ত, আৰু তাৰ সাকাৰ বিগ্ৰহ পূজনীয়।

Verse 93

अनंतकल्पमीशानः स्थास्यति प्रीतमानसः । त्वया कृतमिदं वेश्म विस्तृतं सुप्रतिष्टितम् ॥ ९३ ॥

প্ৰীতি-মনৰে ঈশান অনন্ত কল্পলৈকে ইয়াত অৱস্থান কৰিব। তুমি নিৰ্মাণ কৰা এই গৃহ বিস্তৃত আৰু সুপ্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 94

नित्यं वै सर्वरूपेण तिष्ठामः क्षणमादरात् । समर्चिताः प्रयास्यामः स्वस्ववासं ततः परम् ॥ ९४ ॥

“আমি নিত্যই সৰ্বৰূপে উপস্থিত থাকোঁ; সেয়ে আদৰে এক ক্ষণ আমাক সমৰ্চনা কৰা। সম্যক পূজিত হ’লে, তাৰ পাছত আমি নিজ নিজ ধামলৈ প্ৰস্থান কৰিম।”

Verse 95

अथाबभाषे विश्वेशं गौतमो मुनिपुंगवः । अयोग्यं प्रार्थयामीश ह्यर्थी दोषं न पश्यति ॥ ९५ ॥

তেতিয়া মুনিপুঙ্গৱ গৌতমে বিশ্বেশ্বৰ প্ৰভুক ক’লে— “হে ঈশ! মই অযোগ্য বস্তুও প্ৰাৰ্থনা কৰিছোঁ; কাৰণ অভাৱগ্ৰস্তে নিজৰ দোষ নেদেখে।”

Verse 96

ब्रह्माद्यलभ्यं देवेश दीयतां यदि रोचते । अथेशो विष्णुमालोक्य गृहीत्वा तत्करं करे ॥ ९६ ॥

“হে দেৱেশ! যদি আপোনাৰ ইচ্ছা হয়, তেন্তে ব্ৰহ্মা আদি সকলৰো অলভ্য সেই দান কৰক।” তাৰ পাছত প্ৰভুৱে বিষ্ণুক চাই তেওঁৰ হাত নিজৰ হাতে ধৰিলে।

Verse 97

प्रहसन्नंबुजाभाक्षमित्युवाच सदाशिवः । क्षामोदरोऽसि गोविंद देयं ते भोजनं किमु ॥ ९७ ॥

হাঁহি মাৰি সদাশিৱে পদ্মনয়নক ক’লে— “গোৱিন্দ! তোমাৰ উদৰ ক্ষীণ দেখা যায়; তোমাক কি ভোজন দিব লাগে?”

Verse 98

स्वयं प्रविश्य यदि वा स्वयं भुंक्ष्व स्वगेहवत् । गच्छ वा पार्वतीगेहं या कुक्षिं पूरयिष्यति ॥ ९८ ॥

তুমি নিজে ভিতৰলৈ সোমাই নিজৰ ঘৰ যেন নিজেই ভোজন কৰা; নতুবা পাৰ্বতীৰ গৃহলৈ যোৱা—তেওঁ তোমাৰ উদৰ পূৰ্ণ কৰিব।

Verse 99

इत्युक्त्वा तत्करालंबी ह्येकांतमगमद्विभुः । आदिश्य नंदिनं देवो द्वाराध्यक्षं यथोक्तवत् ॥ ९९ ॥

এইদৰে কৈ সৰ্বশক্তিমান প্ৰভুৱে তেওঁৰ হাত ধৰি একান্ত স্থানলৈ গ’ল আৰু দ্বাৰাধ্যক্ষ নন্দিনক যথোক্তভাৱে আদেশ দিলে।

Verse 100

स गत्वा गौतमं वाथ ह्युक्तवान्विष्णुभाषणम् । संपादयान्नं देवेशा भोक्तुकामा वयं मुने ॥ १०० ॥

তাৰ পাছত সি গৌতম মুনিৰ ওচৰলৈ গৈ বিষ্ণুৰ বাণী ক’লে— “হে মুনিবৰ, অন্ন সাজু কৰক; আমি দেবাধিপতি ভোজন কৰিব বিচাৰোঁ।”

Verse 101

इत्युक्त्वैकांतमगमद्वासुदेवेन शंकरः । मृदुशय्यां समारुह्य शयितौ देवतोत्तमौ ॥ १०१ ॥

এই কথা কৈ শংকৰ বাসুদেৱৰ সৈতে একান্ত ঠাইলৈ গ’ল। কোমল শয্যাত উঠি সেই দুজন পৰম দেৱ বিশ্ৰামৰ বাবে শয়ন কৰিলে।

Verse 102

अन्योन्यं भाषणं कृत्वा प्रोत्तस्थतुरुभावपि । गत्वा तडागं गंभीरं स्रास्यंतौ देवसत्तमौ ॥ १०२ ॥

পৰস্পৰে কথা পাতি তেওঁলোক দুয়ো উঠিল। তাৰ পাছত দেৱশ্ৰেষ্ঠ দুয়ো গভীৰ পুখুৰীলৈ গৈ তাত নামিবলৈ ধৰিলে।

Verse 103

करांबुपातमन्योन्यं पृथक्कृत्वोभयत्र च । मुनयो राक्षसाश्चैव जलक्रीडां प्रचक्रिरे ॥ १०३ ॥

দুটা দলে ভাগ হৈ, দুয়োফালে একে-অপৰে হাতৰ পানী ছিটাই মুনি আৰু ৰাক্ষসসকলে জলক্ৰীড়া আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 104

अथ विष्णुर्महेशश्च जलपानानि शीघ्रतः । चक्रतुः शंकरऋ पद्मकिंजल्कांजलिना हरेः ॥ १०४ ॥

তাৰ পাছত বিষ্ণু আৰু মহেশে শীঘ্ৰে জলপান কৰিলে। আৰু শংকৰে হৰিৰ সান্নিধ্যত পদ্মকেশৰে ভৰা অঞ্জলিৰে জল পান কৰিলে।

Verse 105

अवाकिरन्मुखे तस्य पद्मोत्फुल्लविलोचने । नेत्रे केशरसंपातात्प्रमीलयत केशवः ॥ १०५ ॥

তেওঁলোকে তেওঁৰ মুখমণ্ডলত (পৰাগ) ছটিয়ালে; সম্পূৰ্ণ ফুটি উঠা পদ্মসদৃশ নয়নবিশিষ্ট কেশৱে পৰাগ পৰাত চকু মুদিলে।

Verse 106

अत्रांतरे हरेः स्कंधमारुरोह महेश्वरः । हर्युत्तमांगं बाहुभ्यां गृहीत्वा संन्यमज्जयत् ॥ १०६ ॥

এই সময়তে মহেশ্বৰ হৰিৰ কাঁধত উঠিল; দুয়ো বাহুৰে হৰিৰ উত্তম মস্তক ধৰি বলপূৰ্বক দবাই ধৰিলে।

Verse 107

उन्मज्जयित्वा च पुनः पुनश्चापि पुनःपुनः । पीडितः स हरिः सूक्ष्मं पातयामास शंकरम् ॥ १०७ ॥

তেওঁক পুনঃপুনঃ ওপৰলৈ তুলিয়াই; পীড়িত হৰিয়ে শংকৰক সূক্ষ্ম, অদৃশ্য অৱস্থালৈ পতিত কৰিল।

Verse 108

अथ पादौ गृहीत्वा तं भ्रामयन्विचकर्ष ह । अताडयद्ध्वरेर्वक्षः पातयामास चाच्युतम् ॥ १०८ ॥

তাৰ পাছত তেওঁৰ পা দুটা ধৰি ঘূৰাই টানি নিলে; ধ্বৰাৰ বক্ষস্থলত আঘাত কৰিলে আৰু অচ্যুতকো পতিত কৰিল।

Verse 109

अथोत्थितो हरिस्तोयमादायांजलिना ततः । शीर्षे चैवाकिरच्छंभुमथ शंभुरथो हरिः ॥ १०९ ॥

তাৰ পাছত হৰি উঠি, অঞ্জলিত জল লৈ শম্ভুৰ মস্তকত ঢালি দিলে; তাৰ পিছত শম্ভুৱেও তেনেদৰে হৰিৰ শিৰত ঢালিলে।

Verse 110

जलक्रीडैवमभवदथ चर्षिगणांतरे । जलक्रीडासंभ्रमेण विस्रस्तजटबंधनाः ॥ ११० ॥

তেতিয়া ঋষিগণৰ সভামধ্যত জলক্ৰীড়া আৰম্ভ হ’ল। সেই জলবিহাৰৰ উচ্ছ্বাসত তেওঁলোকৰ জটাৰ বাঁধন খুলি গৈ এলোমেলো হ’ল।

Verse 111

अथ संभ्रमतां तेषामन्योन्यजटबंधनम् । इतरेतरबद्ध्वासु जटासु च मुनीश्वराः ॥ १११ ॥

তাৰপিছত তেওঁলোকে ব্যস্ততাৰে দৌৰা-দৌৰি কৰোঁতে জটাবোৰ একে-অপৰৰ সৈতে জড়াই গ’ল। পৰস্পৰে বাঁধ খোৱা জটাৰ বাবে সেই মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল আটকি পৰিল।

Verse 112

शक्तिमंतोऽशक्तिमत आकर्षंति च सव्यथम् । पातयंतोऽन्यतश्चापि क्त्रोशंतो रुदतस्तथा ॥ ११२ ॥

শক্তিশালীসকলে দুর্বলসকলক বেদনাৰে টানি নিয়ে যায়। আন ঠাইত পেলাই দিয়ে; পীড়িতসকলে চিঞৰি কান্দি থাকে।

Verse 113

एवं प्रवृत्ते तुमुले संभूते तोयकर्मणि । आकाशे वानरेशस्तु ननर्त च ननाद च ॥ ११३ ॥

এইদৰে জলকৰ্মত ভয়ংকৰ কোলাহল উঠি চলি থাকোঁতে, আকাশত বানৰেশে নাচি উঠিল আৰু গর্জন কৰিলে।

Verse 114

विपंचीं वादयन्वाद्यं ललितां गीतिमुज्जगौ । सुगीत्या ललिता यास्तु आगायत विधा दश ॥ ११४ ॥

সেই বিপঞ্চী বাদ্য বজাই বজাই ললিত, মধুৰ গীত গাই উঠিল। তেনে ললিত গীত সুগায়নে দহ প্ৰকাৰ বিধিত গোৱা হয়।

Verse 115

शुश्राव गीतिं मधुरां शंकरो लोकभावतः । स्वयं गातुं हि ललितं मंदंमंदं प्रचक्रमे ॥ ११५ ॥

মধুৰ গীত শুনি শংকৰ লোকভাবৰ প্ৰেৰণাত নিজেই ধীৰে ধীৰে কোমলভাৱে গাবলৈ আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 116

स्वयं गायति देवेशे विश्रामं गलदेशिकम् । स्वरं ध्रुवं समादाय सर्वलक्षणसंयुतम् ॥ ११६ ॥

সেই দেৱেশৰ সন্মুখত নিজে গায়; কণ্ঠত যথাস্থানে বিৰাম স্থাপন কৰি, সকলো লক্ষণেৰে যুত ধ্ৰুৱ স্বৰ গ্ৰহণ কৰে।

Verse 117

स्वधारामृतसंयुक्तं गानेनैवमपोनयन् । वासुदेवो मर्दलं च कराभ्यामप्यवादयत् ॥ ११७ ॥

নিজ অন্তঃধাৰাৰ অমৃতযুক্ত গানে তেওঁ সকলো ক্লেশ দূৰ কৰিলে; আৰু বাসুদেৱেও দুয়ো হাতে মর্দল (মৃদঙ্গ) বজালে।

Verse 118

अम्बुजांगश्चतुर्वक्रस्तुंबुरुर्मुखरो बभौ । तानका गौतमाद्यास्तु गयको वायुजोऽभवत् ॥ ११८ ॥

অম্বুজাংগ চতুৰ্বক্র হ’ল, তুম্বুরু মুখৰ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল; তদ্ৰূপ তানকা আৰু গৌতমাদি ঋষিসকল প্ৰকাশিত হ’ল, আৰু গায়ক বায়ুপুত্ৰ ৰূপে জন্মিল।

Verse 119

गायके मधुरं गीतं हनूमति कपीश्वरे । म्लानमल्मानमभवत्कृशाः पुष्टास्तदाभवन् ॥ ११९ ॥

কপীশ্বৰ হনুমানৰ সন্মুখত গায়কে মধুৰ গান গাইলে, তেতিয়া ম্লানসকল প্ৰসন্ন হ’ল আৰু কৃশসকলও পুষ্ট হ’ল।

Verse 120

स्वां स्वां गीतिमतः सर्वे तिरस्कृत्यैव मूर्च्छिता । तूष्णीभूतं समभवद्देवर्षिगणदानवम् ॥ १२० ॥

নিজ নিজ গীতত নিপুণ সকলো যেন তিৰস্কৃত হৈ মূৰ্ছিত হ’ল; তেওঁলোকৰ সুৰ আচ্ছন্ন হ’ল, আৰু দেবর্ষি-দানৱৰ সমাবেশ নীৰৱ হৈ পৰিল।

Verse 121

एकः स हनुमान् गाता श्रोतारः सर्व एव ते । मध्याह्नकाले वितते गायमाने हनूमति । स्वस्ववाह नमारुह्य निर्गताः सर्वदेवताः ॥ १२१ ॥

গায়ক আছিল কেৱল হনুমান, আৰু বাকী সকলোৱে শ্ৰোতা। মধ্যাহ্নকালে হনুমানে বিস্তাৰে গাবলৈ ধৰাত, সকলো দেৱতা নিজ নিজ বাহনত আৰোহণ কৰি ওলাই গ’ল।

Verse 122

गानप्रियो महेशस्तु जग्राह प्लवगेश्वरम् । प्लवग त्वं मयाज्ञप्तो निःशंको वृषमारुह ॥ १२२ ॥

গানপ্ৰিয় মহেশে প্লৱগেশ্বৰক ধৰি ক’লে—“হে বানৰ! মই তোমাক আজ্ঞা দিছোঁ; নিঃশংক হৈ বৃষভত আৰোহণ কৰা।”

Verse 123

मम चाभिमुखो भूत्वा गायस्वानेकगायनम् । अथाह कपिशार्दूलो भगवंतं महेश्वरम् ॥ १२३ ॥

“মোৰ ফালে মুখ কৰি বহু পদযুক্ত গীত গোৱা।” এইদৰে কৈ কপিশাৰ্দূলে ভগৱান মহেশ্বৰক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 124

वृषभारोहसामर्थ्यं तव नान्यस्य विद्यते ष । तव वाहनमारुह्य पातकी स्यामहं विभो ॥ १२४ ॥

বৃষভত আৰোহণ কৰাৰ সামৰ্থ্য কেৱল তোমাৰেই আছে, আন কাৰো নাই। হে বিভো! তোমাৰ বাহনত উঠিলে মই পাপী হৈ পৰিম।

Verse 125

मामेवारुह देवेश विहंगः शिवधारणः । तव चाभिमुखँ गानं करिष्यामि विलोकय ॥ १२५ ॥

হে দেৱেশ! কেৱল মোৰ ওপৰত আৰোহণ কৰক; মই শিৱধাৰক বিহংগ। আপোনাৰ অভিমুখে থাকি মই স্তৱগান কৰিম—চাওক।

Verse 126

अथेश्वरो हनूमंतमारुरोह यथा वृषम् । आरूढे शंकरे देवे हनुमत्कंधरां शिवः ॥ १२६ ॥

তাৰ পাছত ঈশ্বৰ (শিৱ) যেনেকৈ কোনোবাই বৃষভত উঠে তেনেকৈ হনুমানৰ ওপৰত আৰোহণ কৰিলে। দেৱ শংকৰ আৰূঢ় হতেই শিৱ হনুমানৰ কান্ধত বিৰাজিল।

Verse 127

छित्वा त्वचं परावृत्य सुखं गायति पूर्ववत् । श्रृण्वन्गीतिसुधां शंभुर्गौत मस्य गृहं ततः ॥ १२७ ॥

ছাল কাটি তাক গাত জড়াই, আগৰ দৰে আনন্দে গাই থাকিল। সেই গীতৰ অমৃতসম মাধুৰ্য শুনি শম্ভু তেতিয়া গৌতমৰ গৃহলৈ গ’ল।

Verse 128

सर्वे चाप्यागतास्तत्र देवर्षिगणदानवाः । पूजिता गौतमेनाथ भोजनावसरे सति ॥ १२८ ॥

তাত দেৱর্ষিগণ আৰু দানৱসকল সকলো আহি উপস্থিত হ’ল। হে নাথ! ভোজনৰ সময়ত গৌতমে তেওঁলোকক বিধিপূৰ্বক পূজা-সত্কাৰ কৰিলে।

Verse 129

यच्छुष्कं दारुसंभूतं गृहो पकरणादिकम् । प्ररूढमभवत्सर्वं गायमाने हनूमति ॥ १२९ ॥

ঘৰত শুকান কাঠেৰে বনোৱা যি কিছু—উপকৰণ আৰু সামগ্ৰীসহ—হনুমানৰ গান চলি থাকোঁতে সেয়া সকলো অংকুৰিত হৈ পুনৰ সজীৱ হ’ল।

Verse 130

तस्मिन्गाने समस्तानां चित्रं दृष्टिरतिष्टत ॥ १३० ॥

সেই গান আৰম্ভ হোৱামাত্ৰে সকলোৰে দৃষ্টি বিস্ময়ত স্থিৰ হৈ ৰ’ল।

Verse 131

द्विबाहुरीशस्य पदाभिवं दनः समस्तगात्राभरणोपपन्नः । प्रसन्नमूर्तिस्तरुणः सुमध्ये विन्यस्तमूर्द्ध्वांजलिभिः शिरोभिः ॥ १३१ ॥

সি দ্বিবাহু ঈশ্বৰৰ পদত প্ৰণাম কৰি থিয় হ’ল; সৰ্বাঙ্গ অলংকাৰৰে ভূষিত, তরুণ, সুমধ্য, প্ৰসন্নমুখ—হাত জোৰ কৰি, মূৰ নত কৰি ভক্তিভাৱে স্থিত ৰ’ল।

Verse 132

शिरः कराभ्यां परिगृह्य शंकरो हनूमतः पूर्वमुखं चकार । पद्मासनासीनहनूमतोंऽजलौ निधाय पादं त्वपरं मुखे च ॥ १३२ ॥

শংকৰে হনুমানৰ মূৰ দুহাতে ধৰি তেওঁৰ মুখ পূবমুখী কৰিলে। তাৰ পিছত পদ্মাসনত বহা হনুমানৰ জোৰা কৰতলত এটা পাদ ৰাখি, আনটো পাদ তেওঁৰ মুখত স্থাপন কৰিলে।

Verse 133

पादांगुलीभ्यामथ नासिकां विभुः स्नेहेन जग्राह च मन्दमन्दम् । स्कन्धे मुखे त्वंसतले च कण्ठे वक्षस्थले च स्तनमध्यमे हृदि ॥ १३३ ॥

তাৰ পিছত প্ৰভুৱে স্নেহে ধীৰে ধীৰে পাদৰ আঙুলিৰে নাসিকা স্পৰ্শ কৰিলে; লগতে কোমলভাৱে কাঁধ, মুখ, হঁসলী-খাঁজ, কণ্ঠ, বক্ষ, স্তনমধ্য আৰু হৃদয়-প্ৰদেশো স্পৰ্শ কৰিলে।

Verse 134

ततश्च कुक्षावथ नाभिमंडलं पादं द्वितीयं विदधाति चांजलौ । शिरो गृहीत्वाऽवनमय्य शंकरः पस्पर्श पृष्ठं चिबुकेन सोऽध्वनि ॥ १३४ ॥

তাৰ পিছত তেওঁ দ্বিতীয় পাদ উদৰ আৰু নাভিমণ্ডলত স্থাপন কৰিলে। শংকৰে মূৰ ধৰি তললৈ নোৱাই, সেই একে ক্ৰমে নিজৰ থুতনিৰে পিঠ স্পৰ্শ কৰিলে।

Verse 135

हारं च मुक्तापरिकल्पितं शिवो हनूमतः कंठगतं चकार ॥ १३५ ॥

তেতিয়া শিৱদেৱে মুক্তাৰে গঢ়া হাৰখন হনুমানৰ গলাত পৰাই দিলে।

Verse 136

अथ विष्णुर्महेशानमिह वचनमुक्तवान् । हनूमता समो नास्ति कृत्स्नब्रह्माण्डमण्डले ॥ १३६ ॥

তাৰ পিছত বিষ্ণুৱে মহেশক ক’লে—সমগ্ৰ ব্ৰহ্মাণ্ডমণ্ডলত হনুমানৰ সমান কোনো নাই।

Verse 137

श्रुतिदेवाद्यगम्यं हि पदं तव कपिस्थितम् । सर्वोपनिषदव्यक्तं त्वत्पदं कपिसर्वयुक् ॥ १३७ ॥

হে প্ৰভো! শ্ৰুতি আৰু দেৱতাসকলৰো অগম্য তোমাৰ পৰম পদ কপি-ধ্বজধাৰীত প্রতিষ্ঠিত। সকলো উপনিষদৰো অব্যক্ত তোমাৰ পদ—হে কপি-চিহ্নিত—সৰ্বশক্তিৰে যুক্ত।

Verse 138

यमादिसाधनैंर्योगैर्न क्षणं ते पदं स्थिरम् । महायोगिहृदंभोजे परं स्वस्थं हनूमति ॥ १३८ ॥

যমাদি সাধনাসহ যোগচৰ্চাৰ দ্বাৰাও তোমাৰ পদ এক ক্ষণো স্থিৰ নাথাকে; কিন্তু মহাযোগী হনুমানৰ হৃদয়-কামলত তুমি পৰম বিশ্ৰামত সদা প্রতিষ্ঠিত।

Verse 139

वर्षकोटिसहस्रं तु सहस्राब्दैरथान्वहम् । भक्त्या संपूजितोऽपीश पादो नो दर्शितस्त्वया ॥ १३९ ॥

হে ঈশ! কোটি কোটি বছৰ, সহস্ৰাব্দৰ পিছত সহস্ৰাব্দ নিৰন্তৰ ভক্তিৰে আমি তোমাক পূজা কৰিলোঁ; তথাপি তুমি আমাক তোমাৰ চৰণো দৰ্শন নকৰিলা।

Verse 140

लोके वादो हि सुमहाञ्छंभुर्नारायणप्रियः । हरिप्रियस्तथा शंभुर्न तादृग्भाग्यमस्ति मे ॥ १४० ॥

লোকে এক মহান বাক্য প্ৰসিদ্ধ—শম্ভু নাৰায়ণৰ প্ৰিয়, আৰু শম্ভুৱেই হৰিৰো প্ৰিয়; কিন্তু তেনে সৌভাগ্য মোৰ নাই।

Verse 141

तच्छ्रुत्वा वचनं शंभुर्विष्णोः प्राह मुदान्वितः । न त्वया सदृशो मह्यं प्रियोऽन्योऽस्ति हरे क्वचित् ॥ १४१ ॥

বিষ্ণুৰ সেই বাক্য শুনি শম্ভু আনন্দে ভৰি ক’লে—হে হৰি, তোমাৰ সমান প্ৰিয় মোৰ আন কোনোবা ক’তো নাই।

Verse 142

पार्वती वा त्वया तुल्या वर्तते नैव भिद्यते । अथ देवाय महते गौतमः प्रणिपत्य च ॥ १४२ ॥

পাৰ্বতীও তোমাৰ সমান, একো ভেদ নাই। তাৰ পাছত গৌতমে সেই মহাদেৱক প্ৰণাম কৰি (ক’লে)।

Verse 143

व्यजिज्ञपदमेयात्मज्देवैर्हि करुणानिधे । मध्याह्नोऽयं व्यतिक्रांतो भुक्तिवेलाखिलस्य च ॥ १४३ ॥

দেৱতাসকলে কৰুণানিধি, অদিতিপুত্ৰ সেই অমেয়াত্মাক নিবেদন কৰিলে—হে প্ৰভু, মধ্যাহ্ন পাৰ হৈ গ’ল; সকলোৰে ভোজন-সময়ো অতিক্ৰান্ত।

Verse 144

अथाचम्य महादेवो विष्णुना सहितो विभुः । प्रविश्य गौतमगृहं भोजनायोपचक्रमे ॥ १४४ ॥

তাৰ পাছত বিভু মহাদেৱে বিষ্ণুৰ সৈতে আচমন কৰি গৌতমৰ গৃহত প্ৰৱেশ কৰি ভোজন আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 145

रत्नांगुलीयैरथनूपुराभ्यां दुकूलबंधेन तडित्सुकांच्या । हारैरनेकैरथ कण्ठनिष्कयज्ञोपवीतोत्तरवाससी च ॥ १४५ ॥

তেওঁ ৰত্নখচিত আঙুঠি আৰু নূপুৰ, সূক্ষ্ম ৰেশমী বন্ধন আৰু বিদ্যুৎসম দীপ্ত কটিবন্ধ, বহু হাৰ আৰু কণ্ঠনিষ্ক, যজ্ঞোপবীত আৰু উত্তৰীয় বস্ত্ৰেৰে বিভূষিত আছিল।

Verse 146

विलंबिचंचन्मणिकुंडलेन सुपुष्पधम्मिल्लवरेण चैव । पंचांगगंधस्य विलेपनेन बाह्वंगदैः कंकणकांगुलीयैः ॥ १४६ ॥

ঝুলন্ত আৰু দোল খোৱা মণিকুণ্ডল, সুন্দৰ ফুলেৰে সজ্জিত উৎকৃষ্ট কেশবিন্যাস, পঞ্চাঙ্গগন্ধৰ লেপন, আৰু বাহুবন্ধ, কঙ্কণ, আঙুঠিৰে তেওঁ দিৱ্য দীপ্তিত শোভিত হৈছিল।

Verse 147

अथो विभूषितः शिवो निविष्ट उत्तमासने । स्वसंमुखं हरिं तथा न्यवेशयद्वरासने ॥ १४७ ॥

তাৰ পিছত অলংকৃত ভগৱান শিৱ উত্তম আসনত বহিল আৰু নিজৰ সন্মুখত শ্ৰীহৰিকো শ্ৰেষ্ঠ আসনত বহুৱালে।

Verse 148

देवश्रेष्ठौ हरीशौ तावन्योन्याभिमुखस्थितौ । सुवर्णभाजनस्थान्नं ददौ भक्त्या स गौतमः ॥ १४८ ॥

দেৱশ্ৰেষ্ঠ হৰি আৰু ঈশ—দুয়ো পৰস্পৰৰ মুখামুখি আছিল; তেতিয়া গৌতমে ভক্তিভাৱে সোণৰ পাত্ৰত পৰিবেশিত অন্ন অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 149

त्रिंशत्प्रभेदान्भक्ष्यांस्तु पायसं च चतुर्विधम् । सुपक्वं पाकजातं च कल्पितं यच्छतद्वयम् ॥ १४९ ॥

ভক্ষ্য পদাৰ্থ ত্ৰিশ প্ৰকাৰ আৰু পায়স চাৰ প্ৰকাৰ—সুপক্ব, পাকজাত, আৰু দুবিধ কল্পিত—এই সকলো অৰ্পণ কৰা উচিত।

Verse 150

अपक्कं मिश्रकं तद्वत्त्रिंशतं परिकल्पितम् । शतं शतं सुकन्दानां शाकानां च प्रकल्पितम् ॥ १५० ॥

সেইদৰে কাঁচা মিশ্ৰ দ্ৰব্যৰ পৰিমাণ ত্ৰিশ নিৰ্ধাৰিত। সুগন্ধি কন্দ আৰু শাক-পাতৰ বাবে পৃথকে একশ একশ পৰিমাণ বিধেয়।

Verse 151

पंचविंशतिधा सर्पिःसंस्कृतं व्यंजनं तथा । शर्कराद्यं तथा चूतमोचाखर्जूरदाडिमम् ॥ १५१ ॥

পঁচিশ প্ৰকাৰৰে সংস্কৃত ঘিউ, লগতে সুস্বাদু ব্যঞ্জন; শর্কৰা আদি; আৰু আম, কল, খেজুৰ, ডালিম।

Verse 152

द्राक्षेक्षुनागरंगं च मिष्टं पक्वं फलोत्करम् । प्रियालक्रंजम्बुफलं विकंकतफलं तथा ॥ १५२ ॥

দ্ৰাক্ষা, ইক্ষু, নাগৰংগ, আৰু মিঠা পকা ফলৰ ঢেৰ; লগতে প্ৰিয়াল, ক্রঞ্জম্বু, জাম্বু আৰু বিকঙ্কত ফলও (অৰ্পণীয়)।

Verse 153

एवमादीनि चान्यानि द्रव्याणीशे समर्प्य च । दत्त्वापोशानकं विप्रो भुंजध्वमिति चाब्रवीत् ॥ १५३ ॥

এইদৰে এইবোৰ আৰু আন দ্ৰব্য ঈশ্বৰক সমৰ্পণ কৰি, ব্ৰাহ্মণে আচমন কৰাই ক’লে—“এতিয়া আপোনালোকে ভোজন কৰক।”

Verse 154

भुंजानैषु च सर्वेषु व्यजनं सूक्ष्मविस्तृतम् । गौतमः स्वयमादाय शिवविष्णू अवीजयत् ॥ १५४ ॥

সকলোয়ে ভোজন কৰি থাকোঁতে, গৌতামে নিজে সূক্ষ্ম আৰু বিস্তৃত পাখা লৈ শিৱ আৰু বিষ্ণুক পাখা কৰিলে।

Verse 155

परिहासमथो कर्तुमियेष परमेश्वरः । पश्य विष्णो हनूमन्तं कथं भुंक्ते स वानरः ॥ १५५ ॥

তেতিয়া পৰমেশ্বৰে পৰিহাস কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰি ক’লে— “হে বিষ্ণু, হনুমানক চোৱা; এই বানৰে কেনেকৈ আহাৰ কৰে!”

Verse 156

वानरं पश्यति हरौ मण्डकं विष्णुभाजने । चक्षेप मुनिसंषेषु पश्यत्स्वपि महेश्वरः ॥ १५६ ॥

হৰি চাই থাকোঁতে এটা বানৰে বিষ্ণু-উপাসনাৰ পাত্ৰত এটা বেঙ ছুঁড়িলে; মুনিসভাই চাই থাকিলেও মহেশ্বৰেই সেয়া কৰিলে।

Verse 157

हनूमते दत्तवांश्च स्वोच्छिष्टं पायसादिकम् । त्वदुच्छिष्टभोज्यं तु तवैव वचनाद्विभो ॥ १५७ ॥

তেওঁ হনুমানক নিজৰ উচ্ছিষ্ট—পায়স আদি—দিলে; কিন্তু হে বিভো, আপোনাৰ উচ্ছিষ্ট ভক্ষণ কেৱল আপোনাৰ আজ্ঞাতেই হৈছিল।

Verse 158

अनर्हं मम नैवेद्यं पत्रं पुष्पं फलादिकम् । मह्यं निवेद्य सकलं कूप एव विनिःक्षिपेत् ॥ १५८ ॥

মোৰ নৈবেদ্যত যদি পাতা, ফুল, ফল আদি কিবা অনৰ্হ হয়, তেন্তে সেয়া মোক নিবেদন কৰি পাছত সকলো কূপতহে নিক্ষেপ কৰিব লাগে।

Verse 159

अभुक्ते त्वर्द्वंचो नूनं भुक्ते चापि कृपा तव । बाणलिंगे स्वयंभूते चन्द्रकांते हृदि स्थिते ॥ १५९ ॥

নিশ্চয়, নাখালে সেয়া আপোনাৰ বঞ্চনা; আৰু খালেও সেয়া আপোনাৰ কৃপাই—হে প্ৰভু, হৃদয়ত অধিষ্ঠিত, স্বয়ম্ভূ বাণলিঙ্গ, চন্দ্ৰকান্তসম দীপ্তিমান।

Verse 160

चांद्रायण समं ज्ञेयं शम्भोर्नैवेद्यभक्षणम् । भुक्तिवेलेयमधुना तद्वैरस्यं कथांतरात् ॥ १६० ॥

শম্ভু (শিৱ)লৈ নিবেদিত নৈবেদ্য ভক্ষণ চন্দ্ৰায়ণ ব্ৰতৰ সমান বুলি জানিবা। কিন্তু এতিয়া ভোজনৰ সময়; সেই প্ৰসঙ্গৰ তিক্ততা পাছত অন্য কাহিনীত কোৱা হ’ব।

Verse 161

भुक्त्वा तु कथयिष्यामि निर्विशंकं विभुंक्ष्व तत् । अथासौ जलसंस्कारं कृतवान् गौतमो मुनिः ॥ १६१ ॥

“ভোজন কৰি ল’লে মই ক’ম; সন্দেহ নকৰিবা, তাক ভক্ষণ কৰা।” তাৰ পাছত মুনি গৌতমে জল-সংস্কাৰৰ বিধি সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 162

आरक्तसुस्निगन्धसुसूक्ष्मगात्राननेकधाधौतसुशोभितांगान् । तडागतोयैः कतबीजघर्षितैर्विशौधितैस्तैः करकानपूरयत् ॥ १६२ ॥

তেওঁ পুখুৰীৰ পানী কটক-বীজেৰে ঘঁহি, বহুবার ধুই, সুগন্ধি, সূক্ষ্ম আৰু অলপ ৰঙচুৱা কৰি সম্পূৰ্ণ শুদ্ধ কৰিলে; সেই পানীৰে জলপাত্ৰ (কৰক) ভৰিলে, পাত্ৰবোৰ উজ্জ্বল হৈ উঠিল।

Verse 163

नद्याः सैकतवेदिकां नवतरां संछाद्य सूक्ष्मांबरैःशुद्ध्वैः श्वेततरैरथोपरि घटांस्तोयेन पूर्णान्क्षिपेत् । लिप्त्वा नालकजातिमास्तपुटकं तत्कौलकं कारिकाचूर्णं चन्दनचन्द्ररश्मिविशदां मालां पुटांतं क्षिपेत् । यामस्यापि पुनश्च वारिवसनेनाशोध्य कुम्भेन तञ्चंद्प्रन्थिमथो निधाय बकुलं क्षिप्त्वा तथा पाटलम् ॥ १६३ ॥

নদীৰ তীৰত নতুন বালিৰ বেদী সাজি, অতি শুদ্ধ উজ্জ্বল বগা সূক্ষ্ম বস্ত্ৰেৰে ঢাকি; তাৰ ওপৰত পানীৰে পূৰ্ণ ঘট স্থাপন কৰিব। তাৰ পাছত নালক-জাত সুগন্ধ দ্ৰব্য, তাৰ কৌলক লেপ আৰু কাৰিকা চূৰ্ণ লেপি সজাই; চন্দন আৰু চন্দ্ৰকিৰণ সদৃশ নিৰ্মল দীপ্তিময় মালা সেই আৱৰণৰ ভিতৰত ৰাখিব। এক যাম পিছত পুনৰ পানী আৰু বস্ত্ৰেৰে শুদ্ধ কৰি, জলকুম্ভেৰে চন্দ্ৰ-প্ৰন্থি স্থাপন কৰি; তাৰ পাছত বকুল আৰু পাটল ফুল অৰ্পণ কৰিব।

Verse 164

शेफालीस्तबकमथो जलं च तत्रविन्यस्य प्रथमत एव तोयशुद्धिम् । कृत्वाथो मृदुतरं सूक्ष्मवस्त्रखण्डेनावेष्टेत्सृणिकमुखं च सूक्ष्मचन्द्रम् ॥ १६४ ॥

তাত শেফালী ফুলৰ গুচ্ছ আৰু পানী ৰাখি প্ৰথমে জল-শুদ্ধি কৰিব। তাৰ পাছত অতি কোমল সূক্ষ্ম বস্ত্ৰখণ্ডেৰে (উপকৰণ) মেৰাই, সৃণিকাৰ মুখ আৰু সূক্ষ্ম ‘চন্দ্ৰ’কো ঢাকি দিব।

Verse 165

अनातपप्रदेशे तु निधाय करकानथ । मन्दवातसमोपेते सूक्ष्मव्यजनवीजेते ॥ १६५ ॥

তাৰ পিছত ৰ’দ নপৰা ঠাইত থৈ, য’ত মৃদু বতাহ বয়, সূক্ষ্ম আৰু কোমল পাখাৰে ধীৰে ধীৰে পাখা দিব লাগে।

Verse 166

सिंचेच्छीतैर्जलैश्चापि वासितैः सृणिकामपि । संस्कृताः स्वायतास्तत्र नरा नार्योऽथवा नृपाः ॥ १६६ ॥

ঠাণ্ডা পানীৰে, আৰু সুগন্ধিযুক্ত পানীৰেো ছিটিয়াব লাগে; সুগন্ধি লেপো লগাব লাগে। এইদৰে সংস্কৃত হৈ তাত পুৰুষ, নাৰী বা ৰজাও আত্মসংযমী আৰু শিষ্ট হয়।

Verse 167

तत्कन्या वा क्षालितांगा धौतपादास्सुवाससः । मधुर्पिगमनिर्यासमसांद्रमगुरूद्भवम् ॥ १६७ ॥

তাৰ পিছত সেই কন্যা/নাৰী স্নান কৰি অংগ ধুই, ভৰি শুদ্ধ কৰি, নিৰ্মল বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিব; আৰু আগৰুৰ পৰা উৎপন্ন হালকা, মধুৰ সুগন্ধিযুক্ত ৰজন-সাৰ লেপন কৰিব।

Verse 168

बाहुमूले च कंठे च विलिप्यासांद्रमेव च । मस्तके जापकं न्यस्य पंचगंधविलेपनम् ॥ १६८ ॥

বাহুমূলত আৰু কণ্ঠত ঘন লেপন কৰিব; আৰু মস্তকত জাপক (জপমালা/জপডোৰ) থৈ পঞ্চগন্ধেৰে দেহ লেপন কৰিব।

Verse 169

पुष्पनद्ध्वसुकेशास्तु ताः शुभाः स्युः सुनिर्मलाः । एवमेवार्चिता नार्य आप्तकुंकुमविग्रहाः ॥ १६९ ॥

যিসকল নাৰীৰ কেশ সুন্দৰকৈ গাঁথা আৰু ফুলেৰে অলংকৃত, তেওঁলোক শুভ আৰু অতি নিৰ্মল হয়; এইদৰে আৰাধিতা নাৰীৰ দেহ সুশোভিত কুঙ্কুমে উজ্জ্বল হয়।

Verse 170

युवत्यश्चारुसर्वांग्यो नितरां भूषणैरपि । एतादृग्वनिताभिर्वा नरैर्वा दापयेज्जलम् ॥ १७० ॥

সুন্দৰ সৰ্বাঙ্গী, অলংকাৰৰে সুসজ্জিত যুৱতীসকলৰ দ্বাৰা অথবা তেনেদৰে যোগ্য পুৰুষসকলৰ দ্বাৰা জলদান কৰাব লাগে।

Verse 171

तेऽपि प्रादानसमये सूक्ष्मवस्त्राल्पवेष्टनम् । अथवामकरे न्यस्य करकं प्रेक्ष्य तत्र हि ॥ १७१ ॥

তেওঁলোকেও দানসময়ত সূক্ষ্ম বস্ত্ৰ আৰু অল্প বেষ্টন ধাৰণ কৰিব; অথবা বাওঁ হাতে জলপাত্ৰ ৰাখি সেই পাত্ৰলৈ দৃষ্টি কৰি বিধি সম্পন্ন কৰিব।

Verse 172

दोरिकान्यस्तमुन्मुच्य ततस्तोयं प्रदापयेत् । एवं स कारयामास गौतमो भगवान्मुनिः ॥ १७२ ॥

দোৰীৰে বাঁধি থোৱা/ৰখা বন্ধন খুলি, তাৰ পাছত জল অৰ্পণ কৰাব লাগে; এইদৰে ভগৱান গৌতম মুনিয়ে কৰাইছিল।

Verse 173

महेशादिषु सर्वेषु भुक्तवत्सु महात्मसु । प्रक्षालितांघ्रिहस्तेषु गंधोद्वर्तितपाणिषु ॥ १७३ ॥

মহেশ আদি সকলো মহাত্মাই ভোজন সম্পন্ন কৰি, পা-হাত ধুই, আৰু সুগন্ধি উবটনে হাতে মর্দন কৰাৰ পাছত—

Verse 174

उञ्चासनसमासीने देवदेवे महेश्वरे । अथ नीचसमासीनादेवाः सर्षिगणास्तथा ॥ १७४ ॥

দেৱদেৱ মহেশ্বৰ উচ্চ আসনত উপবিষ্ট থাকোঁতে, দেৱসকল আৰু ঋষিগণসহ সকলেই নীচ আসনত বহিল।

Verse 175

मणिपात्रेषु संवेष्ट्थ पूगखंडान्सुधूपितान् । अकोणान्वर्तुलान्स्थूलानसूक्ष्मानकृशानपि ॥ १७५ ॥

মণিময় পাত্ৰত সুগন্ধিত পুগ (সুপাৰী) খণ্ডবোৰ ভালদৰে মেৰিয়াই থ’ব লাগে। সিহঁত কোণবিহীন, গোলাকাৰ, ডাঠ, অতিসূক্ষ্ম নহয় আৰু অতিশীর্ণো নহয়॥ ১৭৫ ॥

Verse 176

श्वेतपत्राणि संशोध्य क्षिप्त्वा कर्पूरखंडकम् । चूर्णं च शंकरायाथ निवेदयति गौतमे ॥ १७६ ॥

শ্বেত পাতবোৰ শুদ্ধ কৰি তাত কৰ্পূৰৰ এটা খণ্ড থয়। তাৰ পাছত, হে গৌতম, সেই চূৰ্ণ শংকৰক নিবেদন কৰে॥ ১৭৬ ॥

Verse 177

गृहाण देव तांबूलमित्युक्तवचने मुनौ । कपे गृहाण तांबूलं प्रयच्छ मम खंडकान् ॥ १७७ ॥

মুনিয়ে “হে দেৱ, এই তাম্বূল গ্ৰহণ কৰক” বুলি ক’লে, কপিয়ে ক’লে—“হে মুনে, আপুনি তাম্বূল গ্ৰহণ কৰি মোৰ খণ্ডকবোৰ মোক দিয়ক”॥ ১৭৭ ॥

Verse 178

उवाच वानरो नास्ति मम शुद्धिर्महेश्वर । अनेकफलभोक्तॄत्वाद्वानरस्तु कथं शुचिः ॥ १७८ ॥

বানৰে ক’লে—“হে মহেশ্বৰ, মোৰ শুদ্ধি নাই। নানা ফল ভক্ষণ কৰা বানৰ কেনেকৈ শুচি হ’ব?”॥ ১৭৮ ॥

Verse 179

तच्छ्रुत्वा तु विरूपाक्षाः प्राह वानरसत्तमम् । मद्वाक्यादखिलं शुद्ध्येन्मद्वाक्यादमृतं विषम् ॥ १७९ ॥

এই কথা শুনি বিরূপাক্ষে শ্ৰেষ্ঠ বানৰক ক’লে—“মোৰ বাক্যত সকলো শুদ্ধ হয়; মোৰ বাক্যত বিষো অমৃত হয়”॥ ১৭৯ ॥

Verse 180

मद्वाक्यादखिला वेदा मद्वाक्याद्देवतादयः । मद्वांक्याद्ध्वर्मविज्ञानं मद्वाक्यान्मोक्ष उच्यते ॥ १८० ॥

মোৰ বাক্যৰ পৰাই সকলো বেদ প্ৰকাশ পায়; মোৰ বাক্যৰ পৰাই দেৱতা আদি উদ্ভৱ হয়। মোৰ বাক্যৰ পৰাই ধৰ্মজ্ঞান জন্মে, আৰু মোৰ বাক্যতেই মোক্ষ ঘোষণা কৰা হয়।

Verse 181

पुराणान्यागमाश्चैव स्मृतयो मम वाक्यतः । अतो गृहाण तांबूलं मम देहि सुखंडकान् ॥ १८१ ॥

পুৰাণ, আগম আৰু স্মৃতিসমূহ—সকলো মোৰ বাক্যৰ অধীন। সেয়ে এই তাম্বূল গ্ৰহণ কৰা, আৰু মোক মিঠা খণ্ডক (সুখণ্ডক) দিয়া।

Verse 182

हरिर्वामकरेणाधात्तांबूलं पूगखंडकम् । ततः पत्राणि संगृह्य तस्मै खंडान्समर्पयत् ॥ १८२ ॥

হৰিয়ে বাওঁ হাতে তাম্বূল আৰু পুগখণ্ড (সুপাৰি টুকুৰা) গ্ৰহণ কৰিলে। তাৰ পাছত পাতবোৰ একেলগ কৰি সেই খণ্ডবোৰ তেওঁক অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 183

कर्पूरमग्रतो दत्तं गृहीत्वाभक्षयच्छिवः । देवे तु कृततांबूले पार्वती मंदराचलात् ॥ १८३ ॥

আগত কৰ্পূৰ দিয়া হ’ল; শিৱে তাক গ্ৰহণ কৰি ভক্ষণ কৰিলে। আৰু দেৱে তাম্বূল সাজি লওঁতে, পাৰ্বতীয়ে মন্দৰাচলৰ পৰা (সেয়া) লৈ আহিল।

Verse 184

जयाविजययोर्हस्तं गृहीत्वायान्मुनेर्गृहम् । देवपादौ ततो नत्वा विनम्रवदनाभवत् ॥ १८४ ॥

জয়-বিজয়ৰ হাত ধৰি তেওঁ মুনিৰ ঘৰলৈ গ’ল। তাৰ পাছত দেৱৰ পদযুগলত প্ৰণাম কৰি তেওঁ বিনীত মুখে শ্ৰদ্ধাৰে নত হ’ল।

Verse 185

उन्नमय्य मुखि तस्या इदमाह त्रिलोचनः । त्वदर्थं देवदेवेशि अपराधः कृतो मया ॥ १८५ ॥

তেওঁৰ মুখ উঁচাই ত্ৰিনয়ন প্ৰভুৱে ক’লে— “হে দেৱদেৱেশ্বৰী, তোমাৰ নিমিত্তে মোৰ দ্বাৰা অপৰাধ সংঘটিত হৈছে।”

Verse 186

यत्त्वां विहाय भुक्तं हि तथान्यच्छृणु सुंदरि । यत्त्वां स्वमंदिरे त्यक्त्वा महदेनो मया कृतम् ॥ १८६ ॥

তোমাক উপেক্ষা কৰি মই আহাৰ কৰিছোঁ— আৰু শুনা, হে সুন্দৰী। তোমাক তোমাৰ নিজ মন্দিৰ-গৃহত ত্যাগ কৰি মই মহাপাপ কৰিছোঁ।

Verse 187

क्षंतुमर्हसि देवेशि त्यक्तकोपा विलोकय । न बभाषेऽप्येवमुक्ता सारुंधत्या विनिर्ययौ ॥ १८७ ॥

হে দেৱেশ্বৰী, ক্ষমা কৰাটো তোমাৰ যোগ্য; ক্ৰোধ ত্যাগ কৰি কৃপাদৃষ্টিৰে চোৱা। এইদৰে কোৱা সত্ত্বেও তেওঁ নক’লে আৰু অৰুন্ধতীৰ সৈতে প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 188

निर्गच्छंतीं मुनिर्ज्ञात्वा दंडवत्प्रणनाम ह । अथोवाच शिवा तं चगौतम त्वं किमिच्छसि ॥ १८८ ॥

তেওঁ ওলাই যাব বুলি জানি মুনিয়ে দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰিলে। তেতিয়া শিৱাই ক’লে— “গৌতম, তুমি কি ইচ্ছা কৰিছা?”

Verse 189

अथाह गौतमो देवीं पार्वतीं प्रेक्ष्य सस्मिताम् । कृतकृत्यो भवेयं वै भुक्तायां मद्गृहे त्वयि ॥ १८९ ॥

তাৰ পাছত গৌতমে মৃদু হাস্যময়ী দেৱী পাৰ্বতীক চাই ক’লে— “আপুনি মোৰ গৃহত আহাৰ কৰিলে তেতিয়াহে মই কৃতকৃত্য হ’ম।”

Verse 190

ततः प्राह शिवा विप्रं गौतमं रचितांजलिम् । भोक्ष्यामि त्वद्गृहे विप्र शंकरानुमतेन वै ॥ १९० ॥

তেতিয়া শিৱা (পাৰ্বতী) কৰযোৰ কৰি থিয় হোৱা গৌতম বিপ্ৰক ক’লে— “হে বিপ্ৰ! শংকৰৰ অনুমতিত মই তোমাৰ গৃহত ভোজন কৰিম।”

Verse 191

अथ गत्वा शिवं विंशे लब्धानुज्ञस्त्वरागतः । भोजयामास गिरिजां देवीं चारुंधतीं तथा ॥ १९१ ॥

তাৰপিছত সি বিংশ (কাল/বৰ্ষ)ত শিৱৰ ওচৰলৈ গৈ অনুমতি লাভ কৰি ত্বৰিতে উভতি আহিল; আৰু দেৱী গিৰিজা আৰু পতিব্ৰতা অৰুন্ধতীক বিধিপূৰ্বক ভোজন কৰালে।

Verse 192

भुक्त्वाथ पार्वती सर्वगंधपुष्पाद्यलंकृता । सहानु चरकन्याभिः सहस्राभिर्हरं ययौ ॥ १९२ ॥

ভোজন কৰি পাৰ্বতী সকলো ধৰণৰ সুগন্ধি পুষ্পাদি অলংকাৰৰে অলংকৃত হৈ, সহস্ৰ অনুচৰী কন্যাৰ সৈতে হৰ (শিৱ)ৰ ওচৰলৈ গ’ল।

Verse 193

अथाह र्शकरो देवी गच्छ गौतममंदिरम् । संध्योपास्तिमहं कृत्वा ह्यागमिष्ये तवांतिकम् ॥ १९३ ॥

তেতিয়া ঋষকৰে দেৱীক ক’লে— “তুমি গৌতমৰ আশ্ৰমলৈ যোৱা। মই সন্ধ্যা-উপাসনা কৰি তোমাৰ ওচৰলৈ আহিম।”

Verse 194

इत्युक्त्वा प्रययौ देवी गौतमस्यैव मदिरम् । संध्यावदनकामास्तु सर्व एव विनिर्गताः ॥ १९४ ॥

এইদৰে কৈ দেৱী গৌতমৰ আশ্ৰমলৈয়ে ৰাওনা হ’ল; আৰু সন্ধ্যা-বন্দন কৰিবলৈ ইচ্ছুক সকলো লোকো তেতিয়া বাহিৰলৈ ওলাই গ’ল।

Verse 195

कृतसंध्यास्तडागे तु महेशाद्याश्च कृत्स्नशः । अथोत्तरमुखः शंभुर्न्यास कृत्वा जजाप ह ॥ १९५ ॥

পুখুৰীৰ কাষত সন্ধ্যা-ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰি মহেশ আদি সকলোৱে যথাবিধি সকলো কৰ্ম পূৰ্ণ কৰিলে। তাৰ পাছত উত্তৰমুখ হৈ শম্ভুৱে ন্যাস কৰি জপ আৰম্ভ কৰিলে॥

Verse 196

अथ विष्णुर्महातेजा महेशमिदमब्रवीत् । सर्वैर्नमस्यते यस्तु सर्वैरेव समर्च्यते ॥ १९६ ॥

তেতিয়া মহাতেজস্বী বিষ্ণুৱে মহেশক এইদৰে ক’লে—যাক সকলোৱে নমস্কাৰ কৰে, তাকেই সকলোৱে পূজা কৰে॥

Verse 197

हूयतं सर्वयज्ञेषु स भवान्किम् जपिष्यति । रचितांजलयः सर्वे त्वामेवैकमुपासिते ॥ १९७ ॥

সকলো যজ্ঞত আহুতি দিয়া থাকোঁতে, তেতিয়া আপুনি কোন মন্ত্র জপিব? আমি সকলোৱে অঞ্জলি বঁধি কেৱল আপোনাকেই একমাত্ৰ উপাসনা কৰোঁ॥

Verse 198

स भवान्देवदेवेशः कस्मै विरचितांजलिः । नमस्कारादिपुण्यानां फलदस्त्वं महेश्वरर ॥ १९८ ॥

হে দেৱদেৱেশ! আপুনি কাক অঞ্জলি বঁধি নমস্কাৰ কৰিলে? হে মহেশ্বৰ! নমস্কাৰ আদি পুণ্যকৰ্মৰ ফলদাতা তো আপুনিয়েই॥

Verse 199

तव कः फलदो वंद्यः को वा त्वत्तोऽधिको वद । तच्छ्रुत्वा शंकरः प्राह देवदेवं जनार्दनम् ॥ १९९ ॥

কওক—আপোনাৰ বাবে ফলদাতা আৰু বন্দনীয় কোন? আপোনাতকৈ অধিক কোন আছে? এই কথা শুনি শংকৰে দেৱদেৱ জনাৰ্দনৰ বিষয়ে ক’লে॥

Verse 200

ध्याये न किंचिद्गोविंदनमस्ये ह न किंचन । किंतु नास्तिकजंतूनां प्रवृत्त्यर्थमिदं मया ॥ २०० ॥

মই ইয়াত একো ধ্যান নকৰোঁ, আৰু কোনো স্বাৰ্থৰ বাবে গোবিন্দক নমস্কাৰো নকৰোঁ। নাস্তিক জীৱসমূহক সৎপ্ৰবৃত্তিত প্ৰবৃত্ত কৰাবলৈহে মই এই কাম কৰিলোঁ॥২০০॥