Adhyaya 29 — Alarka’s Inquiry and Madalasa’s Teaching on Householder Dharma (Gārhasthya), Vaiśvadeva, and Atithi Hospitality
शोभनाशोभनाकाराṃ तं मन्येत प्रजापतिम् ।
अनित्यं हि स्थितो यस्मात् तस्मादतिथिरुच्यते ॥
śobhanāśobhanākāraṃ taṃ manyeta prajāpatim / anityaṃ hi sthito yasmāt tasmād atithir ucyate
অতিথিক—সুন্দৰ দৰ্শনৰ হওক বা অসুন্দৰ—প্ৰজাপতি স্বৰূপ বুলিয়েই মানিব লাগে। যিহেতু তেওঁৰ অৱস্থান স্থায়ী নহয়, সেয়ে আগমনৰ নিৰ্দিষ্ট তিথি নথকা জনক ‘অতিথি’ বুলি কোৱা হয়।
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "dharma", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
Hospitality is not contingent on external traits. The guest embodies a divine principle (Prajāpati), so honoring an atithi becomes a direct act of dharma rather than social preference.
Primarily ‘Vamśānucarita/Dharma’ material rather than cosmological pancalakṣaṇa; it functions as smṛti-like ethical instruction embedded in the Purāṇa.
The ‘impermanent guest’ symbolizes the transient nature of worldly encounters; responding with reverence trains non-reactivity and sanctifies daily life as yajña.