Shloka 10
Dharma-vyādha’s Analysis of Moral Decline and the Mahābhūta–Guṇa Schema (धर्मव्याधोपदेशः)
भुदुक्ते च दानं तत् सर्व गर्भस्थस्तु नर: सदा । ददद् दान द्विजातिभ्यो वृद्धभावेन मानव:,जो तमोगुणसे आवृत हो भय और क्रोधपूर्वक दान देता है, वह मनुष्य वैसे सब प्रकारके दानोंका फल भावी जन्ममें गर्भावस्थामें भोगता है, अर्थात् तामसी दान करनेके कारण वह उसका फल दु:खके रूपमें भोगता है तथा (श्रेष्ठ) ब्राह्मणोंको दान देनेवाला मानव उस दानका फल बड़ा होनेपर (कामनाके अनुसार) भोगता है
Mārkaṇḍeya uvāca: bhayodvigne ca dānaṃ tat sarvaṃ garbhasthaḥ tu naraḥ sadā | dadad dānaṃ dvijātibhyo vṛddhabhāvena mānavaḥ ||
মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে—ভয়, অস্থিৰতা, মনৰ অন্ধকাৰ বা ক্ৰোধৰ পৰা কৰা দানৰ সম্পূৰ্ণ ফল মানুহে ভৱিষ্যৎ জন্মত গৰ্ভস্থ অৱস্থাতেই ভোগ কৰে—অৰ্থাৎ তামস দান দুখৰূপে পাকে। কিন্তু যি মানুহ পৰিপক্ব শ্ৰদ্ধা-গৌৰৱভাৱে দ্বিজসকলক (যোগ্য ব্ৰাহ্মণসকলক) দান কৰে, সি সেই দানৰ ফল অধিক আৰু যথোচিতভাৱে ভোগ কৰে।
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The moral quality of a gift depends on the giver’s inner state: charity given under tamas—fear, anger, or confusion—yields painful karmic results, while charity given with mature reverence to worthy recipients yields greater, beneficial results.
In Mārkaṇḍeya’s instruction on dharma, he explains to the listener how different motives and mental states behind giving determine the kind of fruit (phala) one experiences, even across future births.