Shloka 15
Brāhmaṇa-māhātmya: Tārkṣya’s instruction on tapas, satya, and svadharma
Chapter 182
जातो जातश्न बलवद् भुड्क्ते चात्मा स देहवान् । फलार्थस्तात निष्पृक्त: प्रजापालनभावन:,तात! प्रयोजनवश वही यह जीव इन्हीं तीन गतियोंमें भटकता रहता है। कर्मफलको चाहनेवाला देहाभिमानी जीव परवशतासे बार-बार जन्म लेता और दुःख-सुखका उपभोग करता है। किंतु तात! जो कर्मफलमें आसक्त नहीं है, वह प्रजाजनोंके पालनकी भावनावाला द्विज अपने आत्माको नित्य परब्रह्म परमात्मामें भलीभाँति स्थित कर देता है
jāto jātaś ca balavān bhuṅkte cātmā sa dehavān | phalārthas tāta niṣpṛktaḥ prajā-pālana-bhāvanaḥ ||
সৰ্পে ক’লে—বাৰে বাৰে জন্ম লৈ দেহধাৰী আত্মাই নিজৰ বাসনাৰ বলত কৰ্মফল পুনঃপুনঃ অনুভৱ কৰে। তাত! ফলকামনাৰে কৰ্ম কৰা দেহাভিমানী জীৱ পৰাধীন হৈ বাৰে বাৰে জন্ম লয় আৰু দুখ-সুখ ভোগ কৰে। কিন্তু তাত! যি কৰ্মফলত আসক্ত নহয় আৰু প্ৰজাৰ পালন-ৰক্ষাৰ ভাবনাত নিবিষ্ট সেই দ্বিজে নিজৰ আত্মাক নিত্য পৰব্ৰহ্ম পৰমাত্মাত দৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰে।
सर्प उवाच
Educational Q&A
Attachment to the fruits of action, coupled with body-identification, keeps the self bound to repeated birth and the alternating experience of pleasure and pain. Freedom comes through non-attachment to results and a dharmic orientation toward the welfare/protection of beings, by which one becomes established in the Supreme Brahman.
A serpent is instructing the listener in a moral-philosophical reflection: it contrasts the fate of the fruit-seeking, embodied agent—who remains dependent and reborn—with the fruitless (unattached) twice-born who acts for the protection of people and thereby attains steady establishment in Brahman.