Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

Dambhodbhava, Nara-Nārāyaṇa, and the Counsel to Abandon Hubris

Udyoga-parva 94

लोकस्येश्वरतां भूय: शन्रुभि क्षाप्यधृष्यताम्‌ । प्राप्स्यसि त्वममित्रध्न सहित: कुरुपाण्डवै:,शत्रुसूदन नरेश! कौरव और पाण्डवोंके साथ रहनेपर आप पुनः सम्पूर्ण जगतके सम्राट्‌ होकर शत्रुओंके लिये अजेय हो जायँगे

lokasyeśvaratāṃ bhūyaḥ śatrubhiḥ kṣāpyadhṛṣyatām | prāpsyasi tvam amitradhna sahitaḥ kuru-pāṇḍavaiḥ śatrusūdana nareśa ||

বৈশম্পায়নে ক’লে—হে শত্রুসূদন নৃপতি! কুৰু আৰু পাণ্ডৱৰ সৈতে একত্ৰ থাকিলে তুমি পুনৰ সমগ্ৰ জগতৰ অধিপত্য লাভ কৰিবা আৰু শত্রুৰ বাবে অজেয় হ’বা।

लोकस्यof the world
लोकस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Genitive, Singular
ईश्वरताम्lordship, sovereignty
ईश्वरताम्:
Karma
TypeNoun
Rootईश्वरता
FormFeminine, Accusative, Singular
भूयःagain, once more
भूयः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootभूयस्
शत्रुभिःby enemies
शत्रुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Instrumental, Plural
क्षाप्यhaving destroyed/removed
क्षाप्य:
Karma
TypeVerb
Rootक्षप्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)
अधृष्यताम्invincibility, being unassailable
अधृष्यताम्:
Karma
TypeNoun
Rootअधृष्यता
FormFeminine, Accusative, Singular
प्राप्स्यसिyou will attain
प्राप्स्यसि:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormSimple Future (Luṭ), Second, Singular, Parasmaipada
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
अमित्रध्नO slayer of foes
अमित्रध्न:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअमित्रध्न
FormMasculine, Vocative, Singular
सहितःtogether (with), accompanied
सहितः:
Karta
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Singular
कुरुपाण्डवैःwith the Kurus and the Pāṇḍavas
कुरुपाण्डवैः:
Karana
TypeNoun
Rootकुरु-पाण्डव
FormMasculine, Instrumental, Plural
शत्रुसूदनO destroyer of enemies
शत्रुसूदन:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशत्रुसूदन
FormMasculine, Vocative, Singular
नरेशO king
नरेश:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनरेश
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
N
nareśa (the king addressed)
K
Kurus
P
Pāṇḍavas
E
enemies (śatru/amitra)

Educational Q&A

Legitimate and stable sovereignty is portrayed as arising from unity and rightful alliance; reconciliation among kin (Kurus and Pāṇḍavas) is framed as the ethical path that restores strength and makes the ruler secure against hostile forces.

Vaiśampāyana narrates a reassurance or exhortation to a king: by remaining together with both Kuru and Pāṇḍava factions, he will regain overarching kingship and become effectively invincible to enemies—highlighting the political stakes of concord versus division.