Shloka 39
अध्याय ८२ — केशवप्रयाणे निमित्तदर्शनम्
Omens and Reception During Keśava’s Departure
सुयोधनभयाद् या नोअत्रायतामित्रकर्शन । महतो मृत्युसम्बाधादुद्दप्रे नौरिवार्णवात्
suyodhanabhayād yā no 'trāyatāmitrakarśana | mahato mṛtyusambādhād uddapre naur ivārṇavāt ||
যুধিষ্ঠিৰে ক’লে— হে শত্ৰুদমন জনাৰ্দন! সুয়োধনৰ ভয়ত যিয়ে ইয়াত আমাৰ ৰক্ষা কৰিছিল, আৰু যেনেকৈ নাওয়ে সাগৰত ডুবন্ত মানুহক উদ্ধাৰ কৰে, তেনেকৈ মহামৃত্যুৰ কঠোৰ সংকটৰ পৰা তেওঁ আমাক উদ্ধাৰ কৰিলে। সেয়ে, আমাৰ মাতৃ কুন্তীক যেতিয়া আপুনি লগ পাব— যিয়ে আমাৰ কাৰণে দীঘলীয়া সময় ধৰি দুখ সহিছে, যদিও তেওঁ দুখৰ যোগ্যা নহয়— তেতিয়া নিশ্চয় তেওঁৰ কুশল-সমাচাৰ সুধিব।
युधिष्ठिर उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds kṛtajñatā (gratitude) and putra-dharma (a child’s duty): one must remember and honor the sacrifices of parents/guardians, inquire after their well-being, and acknowledge protection received in times of mortal danger.
In the Udyoga Parva’s pre-war diplomacy, Yudhiṣṭhira addresses Kṛṣṇa, recalling how their mother Kuntī safeguarded the Pāṇḍavas amid Duryodhana’s threats and rescued them from near-death situations; he asks Kṛṣṇa to meet her and convey concern for her welfare.