Shloka 11
Udyoga Parva, Adhyāya 72 — Bhīmasena’s counsel on conciliation and Duryodhana’s disposition
पितामहस्य द्रोणस्य विदुरस्थ च धीमत:ः । ब्राह्मणानां च साधूनां राज्ञश्ष नगरस्य च
pitāmahasya droṇasya vidurasya ca dhīmataḥ | brāhmaṇānāṃ ca sādhūnāṃ rājñaś ca nagarasya ca ||
যুধিষ্ঠিৰে ক’লে—হে ৰাজন! পিতামহ ভীষ্ম, দ্ৰোণ, বুদ্ধিমান বিদুৰ, সাধুজন আৰু ব্ৰাহ্মণসকল, লগতে ৰজা আৰু নগৰবাসীৰ সন্মুখতেই—আপুনি দানশীল, মৃদুস্বভাৱ, মন-ইন্দ্ৰিয় সংযমী, স্বভাৱত ধৰ্মপৰায়ণ আৰু সৰ্বহিতৈষী হৈও—নিষ্ঠুৰ দুর্যোধনে পাশাখেলাত ছল কৰি আপোনাক প্ৰতাৰণা কৰি সৰ্বস্ব হৰণ কৰিছিল। আৰু সেই দুষ্কৰ্মৰ বাবে সি আজিও লাজ নাপায়।
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Public wrongdoing becomes graver when committed before elders, teachers, and the civic community; ethical failure is not only the act of deceit but also the absence of shame and accountability afterward. The passage contrasts the victim’s virtues (self-control, generosity, dharma) with the perpetrator’s shameless fraud.
In the Udyoga Parva’s pre-war negotiations, Yudhiṣṭhira recalls the earlier dice-game injustice: Duryodhana cheated and dispossessed them in full view of Bhīṣma, Droṇa, Vidura, respected brāhmaṇas, the king, and the citizens—highlighting both the court’s moral collapse and Duryodhana’s continued lack of remorse.