Shloka 15
Sanatsujāta on the Imperceptible Eternal Light (यत्तच्छुक्रं महज्ज्योतिः)
अड्गुष्ठमात्र: पुरुषो$न्तरात्मा लिड्रस्य योगेन स याति नित्यम् | तमीशमीड्यमनुकल्पमाद्यं पश्यन्ति मूढा न विराजमानम् | योगिनस्तं प्रपश्यन्ति भगवन्तं सनातनम्
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo ’ntarātmā liṅgasya yogena sa yāti nityam | tam īśam īḍyam anukalpam ādyaṃ paśyanti mūḍhā na virājamānam | yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam ||
দেহৰ ভিতৰত হৃদয়দেশত অঙ্গুষ্ঠমাত্ৰ অন্তৰাত্মা, সূক্ষ্ম দেহ (লিঙ্গশৰীৰ)ৰ সংযোগে নিত্য জন্ম-মৃত্যুৰ পৰিভ্ৰমণ কৰে। কিন্তু যি সৰ্বেশ্বৰ, স্তৱনীয়, সৰ্বশক্তিমান, আদিকাৰণ আৰু স্বপ্ৰভাৰে সৰ্বত্ৰ বিরাজমান পৰমাত্মা—তাঁক মোহগ্ৰস্ত জীৱে দেখা নাপায়; যোগীসকলেই সেই সনাতন ভগৱানক প্ৰত্যক্ষ দৰ্শন কৰে।
सनत्सुजात उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts two perceptions: the deluded fail to recognize the ever-present, radiant Supreme Lord, while yogins—through inner discipline and clarity—directly perceive Him. It also explains transmigration as the jīva’s continual ‘going’ due to association with the subtle body (liṅga-śarīra).
In the Udyoga Parva’s Sanatsujātīya discourse, Sanatsujāta instructs (as a spiritual teacher) on the nature of the self, bondage, and the means of true vision. This verse advances the teaching by describing the indwelling self’s rebirth due to subtle-body linkage and affirming that yogic insight reveals the eternal Lord whom ordinary delusion obscures.