Shloka 11
Sanatsujāta-Āhvāna (Summoning Sanatsujāta) — Vidura’s Invocation and Dhṛtarāṣṭra’s Doubt
अभिध्या वै प्रथमं हन्ति लोकान् कामक्रोधावनुगृहाशु पश्चात् । एते बालान् मृत्यवे प्रापयन्ति धीरास्तु धैर्येण तरन्ति मृत्युम्
abhidhyā vai prathamaṃ hanti lokān kāmakrodhāv anugṛhāśu paścāt | ete bālān mṛtyave prāpayanti dhīrās tu dhairyeṇa taranti mṛtyum ||
সনৎসুজাতে কয়—প্ৰথমে বিষয়চিন্তা (অভিধ্যা)য়েই মানুহক নিধন কৰে; তাৰ পাছত কাম আৰু ক্ৰোধক সঙ্গী কৰি সোনকালে পুনৰ আঘাত হানে। এইদৰে এই অভিধ্যা—কাম-ক্রোধসহ—অবিবেকীক মৃত্যুৰ ওচৰলৈ ঠেলি নিয়ে; কিন্তু ধীৰ, স্থিৰবুদ্ধি জন ধৈৰ্য আৰু সংযমে মৃত্যুক অতিক্ৰম কৰে।
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Unchecked mental fixation on sense-objects (abhidhyā) gives rise to desire and anger, which ruin discernment and lead one toward ‘death’—both moral ruin and bondage. The wise overcome this by dhairya: steady restraint, patience, and inner firmness.
In Udyoga Parva, Sanatsujāta instructs Dhṛtarāṣṭra on spiritual and ethical discipline. Here he diagnoses the inner causes of downfall—brooding, desire, and anger—and contrasts them with the steadfastness of the dhīra who transcends death through self-mastery.