Shloka 216
Rājapurohita-lakṣaṇa and Purūravas–Vāyu Saṃvāda
Varṇa, Sovereignty, and Abhaya-dāna
Devanagari script
राजन्येवास्य धर्मस्य योगक्षेम: प्रतिष्ठित: । देवता और पितर भी इस मर्त्यलोकसे ही दिये गये यज्ञ और श्राद्धसे जीवन यापन करते हैं। अतः इस धर्मका योगक्षेम राजापर ही अवलम्बित है
Transliteration
rājanyeva asya dharmasya yogakṣemaḥ pratiṣṭhitaḥ | devatāś ca pitaro 'pi asmin martyaloke eva dattaiḥ yajñaiḥ śrāddhaiś ca jīvanaṃ yāpayanti | ataḥ asya dharmasya yogakṣemaḥ rājāpary eva avalambitaḥ |
Translation
হে ৰাজন, এই ধৰ্মৰ যোগক্ষেম ৰজাৰ ওপৰতে প্ৰতিষ্ঠিত। দেৱতা আৰু পিতৃগণো এই মর্ত্যলোকত দিয়া যজ্ঞ আৰু শ্রাদ্ধৰ দ্বাৰাই জীৱন ধাৰণ কৰে; সেয়ে এই ধৰ্মৰ সংৰক্ষণ আৰু কল্যাণ শেষত ৰজাৰ ওপৰতে নিৰ্ভৰশীল।
Word by Word
राजनिin the king
राजनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Locative, Singular
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अस्यof this (dharma)
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
धर्मस्यof dharma
धर्मस्य:
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Genitive, Singular
योगक्षेमःacquisition and protection (welfare/security)
योगक्षेमः:
Karta
TypeNoun
Rootयोगक्षेम
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रतिष्ठितःis established/grounded
प्रतिष्ठितः:
TypeVerb
Rootप्रति-स्था
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
Speaker
ऐल उवाच
Characters & Entities
A
Aiḷa (speaker)R
rājā (king)D
devatāḥ (gods)P
pitaraḥ (ancestors)M
martyaloka (mortal world)Y
yajña (sacrifice)Ś
śrāddha (ancestral offering)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes