Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Kurukṣetra-anudarśanam — Rāma-hradāḥ and the Question of Kṣatra Continuity (शान्ति पर्व, अध्याय ४८)

रथैस्तैर्नगरप्रख्यै: पताकाध्वजशोभितै: । ययुराशु कुरुक्षेत्र वाजिभि: शीघ्रगामिभि:,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्‌! तदनन्तर भगवान्‌ श्रीकृष्ण, राजा युधिष्ठिर, कृपाचार्य आदि सब लोग तथा शेष चारों पाण्डव ध्वजा-पताकाओंसे सुशोभित एवं शीघ्रगामी धघोड़ोंद्वारा संचालित नगराकार विशाल रथोंसे शीघ्रतापूर्वक कुरुक्षेत्रक्ी ओर बढ़े

rathais tair nagara-prakhyaiḥ patākā-dhvaja-śobhitaiḥ | yayur āśu kuru-kṣetraṃ vājibhiḥ śīghra-gāmibhiḥ ||

বৈশম্পায়নে ক’লে—হে ৰাজন! তদনন্তৰ ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণ, ৰাজা যুধিষ্ঠিৰ, কৃপাচাৰ্য আদি আৰু অৱশিষ্ট চাৰিও পাণ্ডৱ ধ্বজা-পতাকাৰে শোভিত, নগৰসদৃশ উচ্চ বিশাল ৰথত আৰূঢ় হৈ, শীঘ্ৰগামী অশ্বযুক্ত সেই ৰথে ত্বৰিতে কুৰুক্ষেত্ৰৰ দিশে যাত্ৰা কৰিলে।

रथैःby/with chariots
रथैः:
Karana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Instrumental, Plural
तैःby those
तैः:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Instrumental, Plural
नगर-प्रख्यैःcity-like (huge)
नगर-प्रख्यैः:
Karana
TypeAdjective
Rootनगरप्रख्य
FormMasculine, Instrumental, Plural
पताका-ध्वज-शोभितैःadorned with banners and flags
पताका-ध्वज-शोभितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootपताकाध्वजशोभित
FormMasculine, Instrumental, Plural
ययुःthey went
ययुः:
Karta
TypeVerb
Rootया (गत्यर्थक धातु)
FormPerfect (Liṭ), Third, Plural
आशुquickly
आशु:
TypeIndeclinable
Rootआशु
कुरुक्षेत्रम्to Kurukṣetra
कुरुक्षेत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुरुक्षेत्र
FormNeuter, Accusative, Singular
वाजिभिःby horses
वाजिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootवाजिन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
शीघ्र-गामिभिःswift-going
शीघ्र-गामिभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootशीघ्रगामिन्
FormMasculine, Instrumental, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kurukṣetra
C
chariots (ratha)
B
banners (patākā)
S
standards/flags (dhvaja)
H
horses (vāji)

Educational Q&A

Even a simple travel description is framed by dharma: leaders move with resolve toward a place where moral reckoning and right conduct must be addressed. Speed and splendor are secondary to the seriousness of the duty that awaits.

The group proceeds quickly to Kurukṣetra in large, city-like chariots decorated with banners and standards, drawn by swift horses, as narrated by Vaiśampāyana to the king.