Next Verse

Shloka 1

Kurukṣetra-anudarśanam — Rāma-hradāḥ and the Question of Kṣatra Continuity (शान्ति पर्व, अध्याय ४८)

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ३३ श्लोक मिलाकर कुल १४२ श्लोक हैं) 3: >---"क्रज> . सामान्यतः कर्ममात्रको प्रकाशित करनेवाले मन्त्रोंको “वाक” कहते हैं। . मन्त्रोंके अर्थको खोलकर बतानेवाले ब्राह्मणग्रन्थोंके जो वाक्य हैं, उनका नाम “अनुवाक' है। . कर्मके अंग आदिसे सम्बन्ध रखनेवाले देवता आदिका ज्ञान करानेवाले वचन “निषद' कहलाते हैं। . विशुद्ध आत्मा एवं परमात्माका ज्ञान करानेवाले वचनोंकी 'उपनिषद्‌' संज्ञा है। . आश्रावय। २. अस्तु श्रौषट्‌। ३. यज। ४. ये यजामहे। ५. वषट्‌। 7० |०< ० [/० ० अष्टचत्वारिशो<5् ध्याय: परशुरामजीद्दारा होनेवाले क्षत्रियसंहारके विषयमें राजा युधिष्ठिरका प्रश्न वैशम्पायन उवाच ततः स च हषीकेश: स च राजा युधिष्ठिर: । कृपादयश्च ते सर्वे चत्वार: पाण्डवाश्न ते,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्‌! तदनन्तर भगवान्‌ श्रीकृष्ण, राजा युधिष्ठिर, कृपाचार्य आदि सब लोग तथा शेष चारों पाण्डव ध्वजा-पताकाओंसे सुशोभित एवं शीघ्रगामी धघोड़ोंद्वारा संचालित नगराकार विशाल रथोंसे शीघ्रतापूर्वक कुरुक्षेत्रक्ी ओर बढ़े

vaiśaṃpāyana uvāca | tataḥ sa ca hṛṣīkeśaḥ sa ca rājā yudhiṣṭhiraḥ | kṛpādayaś ca te sarve catvāraḥ pāṇḍavāś ca te | dhvajapatākābhiḥ suśobhitaiḥ śīghragāmibhir aśvaiḥ saṃyuktaiḥ nagarākārair mahārathaiḥ śīghrataraṃ kurukṣetraṃ prati jagmuḥ ||

বৈশম্পায়নে ক’লে—তাৰপিছত হৃষীকেশ ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণ, ৰজা যুধিষ্ঠিৰ, কৃপাচাৰ্য আদি সকলো জ্যেষ্ঠজন আৰু অৱশিষ্ট চাৰিও পাণ্ডৱ—ধ্বজা-পতাকাৰে শোভিত, দ্ৰুতগামী অশ্বযোজিত, নগৰসদৃশ বিশাল ৰথত আৰোহণ কৰি—অতি শীঘ্ৰে কুৰুক্ষেত্ৰৰ দিশে প্ৰস্থান কৰিলে।

वैशम्पायनःVaishampayana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
हृषीकेशःHrishikesha (Krishna)
हृषीकेशः:
Karta
TypeNoun
Rootहृषीकेश
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
युधिष्ठिरःYudhishthira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
कृपादयःKripa and others
कृपादयः:
Karta
TypeNoun
Rootकृपादि
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
चत्वारःfour
चत्वारः:
TypeAdjective
Rootचतुर्
FormMasculine, Nominative, Plural
पाण्डवाःthe Pandavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
तेthose (they)
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
H
Hṛṣīkeśa (Kṛṣṇa)
Y
Yudhiṣṭhira
K
Kṛpa
P
Pāṇḍavas (the remaining four)
K
Kurukṣetra
M
mahāratha (great chariots)
D
dhvaja-patākā (banners and pennants)
A
aśva (horses)