Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

शुकस्य मिथिलागमनम् (Śukasya Mithilāgamanam) — Śuka’s Journey to Mithilā and the Courtly Test

भूपाल! नरेश्वर! फिर वे अपने तेजसे जरायुज, अण्डज, स्वेदज और उदिभज्ज--इन चार प्रकारके प्राणियोंसे भरे हुए सम्पूर्ण जगत्‌को शीघ्र ही भस्म कर डालते हैं ।। एतदुन्मेषमात्रेण विनष्टं स्थाणु जड़मम्‌ | कूर्मपृष्ठममा भूमिर्भवत्यथ समन्तत:,पलक मारते-मारते इस समस्त चराचर जगत्‌का नाश हो जाता है और यह भूमि सब ओरसे कछुएकी पीठकी तरह प्रतीत होने लगती है

bhūpāla! nareśvara! punaḥ te svatejasā jarāyujāṇḍajasvedajodbhijja-caturvidha-prāṇibhiḥ paripūrṇaṃ samastaṃ jagat kṣipram eva bhasma kurvanti. etad-unmeṣa-mātreṇa vinaṣṭaṃ sthāṇu-jaḍam; kūrma-pṛṣṭham iva bhūmir bhavaty atha samantataḥ.

যাজ্ঞবল্ক্য ক’লে—হে ভূপাল, হে নৰেশ্বৰ! তেতিয়া তেওঁৰ তেজে জৰায়ুজ, অণ্ডজ, স্বেদজ আৰু উদ্ভিজ্জ—এই চাৰিধৰণৰ জীৱেৰে পূৰ্ণ সমগ্ৰ জগত অতি শীঘ্ৰে ভস্মীভূত হয়। চকুৰ নিমেষ-উন্মেষ মাত্ৰতে স্থাৱৰ-জংগম সকলো বিনষ্ট হয়; আৰু পৃথিৱী চাৰিওফালে কচ্ছপৰ পিঠিৰ ন্যায় বক্র যেন লাগে।

एतत्this (state/thing)
एतत्:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
उन्मेषopening (of the eyes), a blink/opening
उन्मेष:
Karana
TypeNoun
Rootउन्मेष
FormMasculine, Instrumental, Singular
मात्रेणby mere measure/only
मात्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootमात्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
विनष्टम्destroyed, perished
विनष्टम्:
Karma
TypeParticiple
Rootवि-नश्
Formkta (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular
स्थाणुO Sthāṇu (Śiva); O immovable one
स्थाणु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्थाणु
FormMasculine, Vocative, Singular
जगतम्the world
जगतम्:
Karta
TypeNoun
Rootजगत्
FormNeuter, Nominative, Singular
कूर्मof a tortoise
कूर्म:
Sambandha
TypeNoun
Rootकूर्म
FormMasculine, Genitive, Singular
पृष्ठम्back, shell (back)
पृष्ठम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृष्ठ
FormNeuter, Accusative, Singular
इवlike, as if
इव:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइव
भूमिःthe earth, ground
भूमिः:
Karta
TypeNoun
Rootभूमि
FormFeminine, Nominative, Singular
भवतिbecomes
भवति:
Karta
TypeVerb
Rootभू
FormPresent (Lat), Third, Singular, Parasmaipada
अथthen, and then
अथ:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअथ
समन्ततःon all sides, all around
समन्ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः

याज़्वल्क्य उवाच

Y
Yājñavalkya
K
King (addressed as bhūpāla/nareśvara)
E
Earth (bhūmi)
T
Tortoise (kūrma)
F
Four classes of beings (jarāyuja, aṇḍaja, svedaja, udbhijja)