Shloka 11
जनक–सुलभा संवादः
Janaka–Sulabhā Dialogue on Mokṣa and Non-attachment
षड्विंशो राजशार्दूल तथा बुद्धत्वमाव्रजेत् ततस्त्यजति सोडव्यक्तं सर्गप्रलयधर्मि वै
ṣaḍviṃśo rājaśārdūla tathā buddhatvam āvrajet | tataḥ tyajati so 'vyaktaṃ sarga-pralaya-dharmi vai | nṛpaśreṣṭha tadā jīvātmā śuddha-brahma-viṣayiṇīṃ nirmalāṃ sarvotkṛṣṭāṃ buddhiṃ prāpya ṣaḍviṃśe tattve parabrahma-sākṣātkāraṃ kṛtvā tadbhāvaṃ gacchati | tasmin sthāne nitya-śuddha-buddha-brahmabhāve pratiṣṭhito bhavati | tataḥ sarga-pralaya-rūpa-dharmavatīṃ avyaktāṃ prakṛtiṃ sarvathā atīto bhavati ||
বসিষ্ঠ ক’লে—হে ৰাজশাৰ্দূল! যেতিয়া মানুহে পৰিপূৰ্ণ জাগৰণৰ অৱস্থা লাভ কৰে, তেতিয়া সি সৃষ্টি-প্ৰলয়ধৰ্মী অব্যক্তক ত্যাগ কৰে। হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! শুদ্ধ ব্ৰহ্মত স্থিত নিৰ্মল আৰু সৰ্বোৎকৃষ্ট বুদ্ধি লাভ কৰি জীৱাত্মা ছাব্বিশতম তত্ত্ব—পৰব্ৰহ্ম—ক সাক্ষাৎ উপলব্ধি কৰি তদ্ৰূপ হয়। তাৰ পাছত সি নিত্য শুদ্ধ-চেতন ব্ৰহ্মভাবত প্রতিষ্ঠিত হৈ অব্যক্ত প্ৰকৃতিক সম্পূৰ্ণ অতিক্ৰম কৰে।
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Purified intellect fixed on Brahman culminates in direct realization of the Supreme (described as the 26th tattva), after which one transcends the unmanifest Prakṛti and its cycle of creation and dissolution—i.e., liberation through knowledge.
Vasiṣṭha instructs a king, describing the inner progression from awakened understanding to Brahman-realization, portraying liberation as a state beyond cosmic manifestation (sarga) and dissolution (pralaya).