Shloka 11
अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
संचोदनाभिमीतिमानात्मानं चोदयेदथ । तिष्ठन्तमजरं तं तु यत् तदुक्तं मनीषिभि:
sañcodanābhimītimān ātmānaṃ codayed atha | tiṣṭhantam ajaraṃ taṃ tu yat tad uktaṃ manīṣibhiḥ ||
বসিষ্ঠ ক’লে—সেয়ে দৃঢ় সংকল্প আৰু বিবেকসম্পন্ন জ্ঞানী যোগীয়ে নিজৰ আত্মাকেই প্ৰেৰণা দিব। মুনিসকলে যাক আত্মা বুলি কৈছে, যি অচলভাবে স্থিত সেই অজৰ সত্যৰ দিশে অন্তঃকৰণক নিবদ্ধ কৰিব। শুচি মনৰে ইন্দ্ৰিয়ক বিষয়ৰ পৰা আঁতৰাই, ভৌতিক তত্ত্বসমষ্টিৰ পৰা নিবৃত্ত হৈ, প্ৰকৃতি-অতীত পৰম পুৰুষৰ দিশে নিজৰ সাধনাক নিয়োজিত কৰিব।
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse teaches disciplined self-direction: the yogin should consciously urge the mind inward, withdraw the senses from their objects, and orient awareness toward the ageless, unmoving Self as taught by the sages—transcending identification with material nature.
In Śānti Parva’s instruction on liberation, Vasiṣṭha addresses the path of yoga and self-knowledge, advising how a practitioner should guide the inner self toward the imperishable Ātman rather than toward sensory and material engagements.