Shloka 35
Utkramaṇa-sthāna and Ariṣṭa-lakṣaṇa: Yājñavalkya’s Instruction on Departure Pathways and Mortality Signs
एतन्निदर्शनं सम्यगसम्यगनिदर्शनम् । बुध्यमानाप्रबुद्धानां पृथग्पृथगरिंदम
etannidarśanaṃ samyag asamyag-anidarśanam | budhyamānāprabuddhānāṃ pṛthak pṛthag ariṃdama ||
এইটো সম্যক জ্ঞান আৰু অসম্যক জ্ঞানৰ দৃষ্টান্ত। হে শত্রুদমন! যিসকলে বুজিবলৈ ধৰিছে, কিন্তু এতিয়াও সম্পূৰ্ণ জাগ্ৰত নহয়, তেওঁলোকৰ বাবে এই দুয়োটা পৃথক পৃথক যেন লাগে। জ্ঞানীসকলৰ জ্ঞান যুক্তিসংগত আৰু প্ৰমাণসমর্থ হোৱাৰ বাবে উৎকৃষ্ট আৰু অজ্ঞানীৰ ধাৰণাৰ পৰা ভিন্ন; কিন্তু অজ্ঞানীৰ তথাকথিত জ্ঞান অপ্রমাণিক আৰু যুক্তিহীন হোৱাৰ বাবে সঠিক নহয়—সেয়া পূৰ্বোক্ত সম্যক জ্ঞানৰ পৰা সম্পূৰ্ণ পৃথক।
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Vasiṣṭha distinguishes valid, reasoned knowledge (samyak-jñāna) from unreliable, ungrounded notions taken as knowledge by the ignorant. True understanding is marked by coherence and proper justification; false understanding lacks these and must be recognized as separate.
In a didactic exchange within Śānti Parva, Vasiṣṭha addresses a king (called ariṃdama) and clarifies how to tell right insight from mistaken views, especially for seekers who are in the process of awakening but not yet fully established in wisdom.