Shloka 37
अव्यक्त-गुण-पुरुषविवेकः | Avyakta, Guṇas, and Discrimination of Puruṣa
निस्तर्तव्यान्यथैतानि सर्वाणीति नराधिप । मन्यते<यं हाबुद्धत्वात् तथैव सुकृतान्यपि
vasiṣṭha uvāca |
nistartavyāny athaitāni sarvāṇīti narādhipa |
manyate ’yaṃ hābuddhatvāt tathaiva sukṛtāny api ||
হে নৰাধিপ! কেৱল অবোধতাৰ বাবেই সি ভাবে—এই সকলো অৱস্থা আৰু দ্বন্দ্ব ‘পাৰ হৈ’ এৰাই যাব লাগিব; আৰু নিজৰ পুণ্যকৰ্মৰ বিষয়েও সি একেই ধাৰণা কৰে। প্ৰকৃতিৰ প্ৰেৰণাৱশে দ্বন্দ্ব নিত্য ঘূৰি আহে; কিন্তু অজ্ঞতাত জীৱে সেয়া ‘মোৰ ওপৰত’ হোৱা আক্রমণ বুলি ধৰি ব্যাকুল হয়। প্ৰকৃতিৰ সৈতে যুক্ত হৈ সি আৰু কল্পনা কৰে—‘মই দেৱলোকলৈ গৈ কৰ্মফল ভোগ কৰিম; আৰু পূৰ্বকৃত শুভাশুভ কৰ্মৰ প্ৰকাশিত ফল ইয়াতেই ভোগ কৰিব লাগিব’—এই ভ্ৰান্তিতেই সি শোকত আবদ্ধ হয়।
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse critiques ignorance: a person misidentifies recurring pleasure–pain dualities and karmic outcomes as personal attacks and believes they must be forcibly ‘escaped.’ This mistaken self-notion (born of avidyā) sustains anxiety and bondage; wisdom sees these as natural recurrences within prakṛti and as karmic fruition, not as the true Self.
In Śānti Parva’s instruction on liberation-oriented ethics and metaphysics, Vasiṣṭha addresses a king and explains how the embodied person, conjoined with prakṛti, forms wrong beliefs about suffering, merit, and heavenly enjoyment—thereby perpetuating sorrow and continued wandering.