Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

Adhyāya 270 — Yudhiṣṭhira’s inquiry on saṃnyāsa; Bhīṣma on calculable time, tamas, and karma

Vṛtra–Uśanā exemplum begins

भक्ताय नाहमिच्छामि भवेदेष तु धार्मिक: । धर्मेडस्य रमतां बुद्धिर्धर्म चैवोपजीवतु । धर्मप्रधानो भवतु ममैषो<नुग्रहो मतः,कुण्डधार बोला--धनदाता देव! मैं ब्राह्मणके लिये धनकी याचना नहीं करता हूँ। मेरी इच्छा है कि मेरे इस भक्तपर किसी और प्रकारका ही अनुग्रह किया जाय। मैं अपने इस भक्तको रत्नोंसे भरी हुई पृथ्वी अथवा रत्नोंका विशाल भण्डार नहीं देना चाहता। मेरी तो यह इच्छा है कि यह धर्मात्मा हो। इसकी बुद्धि धर्ममें लगी रहे तथा यह धर्मसे ही जीवन- निर्वाह करे। इसके जीवनमें धर्मकी ही प्रधानता रहे। इसीको मैं इसके लिये महान्‌ अनुग्रह मानता हूँ

bhaktāya nāham icchāmi bhaved eṣa tu dhārmikaḥ | dharme 'sya ramatāṃ buddhir dharmaṃ caivopajīvatu | dharmapradhāno bhavatu mamaiṣo 'nugraho mataḥ ||

কুণ্ডধাৰে ক’লে—মই মোৰ ভক্তৰ বাবে ধন নাচাওঁ; সি ধৰ্মিক হওক। তাৰ বুদ্ধি ধৰ্মত ৰমণ কৰক আৰু সি ধৰ্মৰ দ্বাৰাই জীৱন নিৰ্বাহ কৰক। তাৰ জীৱনত ধৰ্মেই প্ৰধান হওক—মোৰ মতে এইয়েই তাৰ বাবে মহান অনুগ্ৰহ।

भक्तायto/for the devotee
भक्ताय:
Sampradana
TypeNoun
Rootभक्त
FormMasculine, Dative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Singular
इच्छामिdesire
इच्छामि:
TypeVerb
Rootइष्
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
भवेत्may become
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative, Third, Singular, Parasmaipada
एषःthis (man)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
धार्मिकःrighteous, dharmic
धार्मिकः:
Karta
TypeAdjective
Rootधार्मिक
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मेin dharma
धर्मे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Locative, Singular
अस्यof him
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
रमताम्let (it) delight/rejoice
रमताम्:
TypeVerb
Rootरम्
FormImperative, Third, Singular, Atmanepada
बुद्धिःintellect, mind
बुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
धर्मम्dharma
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
उपजीवतुlet him live by/earn a living from
उपजीवतु:
TypeVerb
Rootउप-जीव्
FormImperative, Third, Singular, Parasmaipada
धर्मप्रधानःhaving dharma as foremost
धर्मप्रधानः:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मप्रधान
FormMasculine, Nominative, Singular
भवतुlet him be
भवतु:
TypeVerb
Rootभू
FormImperative, Third, Singular, Parasmaipada
ममof me/my
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
एषःthis
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अनुग्रहःfavor, grace
अनुग्रहः:
Karta
TypeNoun
Rootअनुग्रह
FormMasculine, Nominative, Singular
मतःconsidered/thought (to be)
मतः:
TypeAdjective
Rootमन् (→ मत, past passive participle used adjectivally)
FormMasculine, Nominative, Singular

कुण्डधार उवाच

K
Kuṇḍadhāra
B
bhakta (devotee)