Shloka 5
Virūpākṣa’s Dāna and Gautama’s Burden — the approach of Rājadharma
दत्तानुकीर्तिविंषम: क्षुद्रो नैकतिक: शठ: । असंविभागी मानी च तथा सझ्ी विकत्थन:
dattānukīrtiviṁśamaḥ kṣudro naikātikaḥ śaṭhaḥ | asaṁvibhāgī mānī ca tathā saṅgī vikatthanaḥ ||
ভীষ্মে ক’লে—হে ৰাজন! যি বাৰে বাৰে নিজৰ দানৰ কথা ঢাক পিটায়, ক্ষুদ্ৰচিত্ত, একদেশদৰ্শী আৰু ধূৰ্ত; যি ভাগ নেদিয়ে, অহংকাৰত ফুলি থাকে, বিষয়ভোগত আসক্ত আৰু প্ৰশংসাৰ লোভত ব্যৰ্থ বড়াই কৰে—সেই মানুহকেই নৃশংস কৰ্মত প্ৰবৃত্ত নিষ্ঠুৰ বুলি কোৱা হয়।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Cruelty is not only physical violence; it is also revealed through character—boasting of one’s gifts, pettiness, bias, deceit, refusal to share, pride, attachment to pleasures, and self-advertising speech.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma, Bhishma addresses the king and lists behavioral markers by which a person is recognized as nṛśaṁsa (ruthless/cruel), continuing a broader catalogue of unethical dispositions.