Shloka 4
Virūpākṣa’s Dāna and Gautama’s Burden — the approach of Rājadharma
भीष्म उवाच स्पृहा स्याद् गर्हिता चैव विधित्सा चैव कर्मणाम् | आक्रोष्टा क्रुश्यते चैव वज्चितो बुद्धयते स च
bhīṣma uvāca spṛhā syād garhitā caiva vidhitsā caiva karmaṇām | ākroṣṭā kruśyate caiva vañcito budhyate sa ca ||
ভীষ্মে ক’লে—ৰাজন! যাৰ অন্তৰত নিন্দনীয় স্পৃহা থাকে আৰু যি অনুচিত কৰ্ম কৰিবলৈ উদ্গ্ৰীৱ হয়; যি আনক গালি দিয়ে আৰু নিজেও গালি শুনে; আৰু যি ভাগ্যই নিজক বঞ্চিত কৰিলে বুলি ভাবি তিক্ত হৈ পাপৰ দিশে বুদ্ধি ঘুৰায়—সেয়াই নৃশংস স্বভাৱৰ লক্ষণ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma identifies a moral downward spiral: blameworthy craving leads to intent for improper action; habitual abuse invites abuse; and a sense of being wronged or deprived fosters resentment that inclines one toward unethical conduct.
In the Shanti Parva’s instruction to the king, Bhishma continues a diagnostic description of ignoble dispositions and behaviors, outlining traits by which a person inclined to cruelty and wrongdoing can be recognized.