Shloka 8
शल्मलि–पवनसंवादः
The Dialogue of Śalmali and Pavana
बशभ्राम तस्मिन् विजने नानामृगसमाकुले । ततो द्रुमाणां महता पवनेन वने तदा,ददाह पावक: क्रुद्धो युगान्ताग्निसमप्रभ: । नाना प्रकारके वन्य पशुओंसे भरे हुए उस निर्जन वनमें वह इधर-उधर भटकने लगा। इतनेही में प्रचण्ड पवनके वेगसे वृक्षोंमें परस्पर रगड़ होनेके कारण उस वनमें बड़ी भारी आग लग गयी। आग की बड़ी-बड़ी लपटें ऊपरको उठने लगीं। प्रलयकालकी संवर्तक अग्निके समान प्रज्वलित एवं कुपित हुए अग्निदेव लता, डालियों और वृक्षोंसे व्याप्त हुए उस वनको दग्ध करने लगे
babhāma tasmin vijane nānā-mṛga-samākule | tato drumāṇāṃ mahatā pavanena vane tadā dadāha pāvakaḥ kruddho yugāntāgni-samaprabhaḥ |
নানাবিধ বনীয়া পশুৰে ভৰা সেই নিৰ্জন অৰণ্যত সি ব্যাকুল হৈ ইফালে-সিফালে ভ্ৰমণ কৰিবলৈ ধৰিলে। তেতিয়াই প্ৰচণ্ড বতাহৰ বেগত গছবোৰ পৰস্পৰে ঘঁহা লাগি অৰণ্যত ভয়ংকৰ অগ্নিকাণ্ড জ্বলি উঠিল। যুগান্তৰ সংহাৰাগ্নিৰ দৰে প্ৰজ্বলিত আৰু ক্ৰুদ্ধ অগ্নিদেৱে লতা, ডাল-পাত আৰু গছৰে ভৰা সেই বন দগ্ধ কৰিবলৈ ধৰিলে। এই দৃশ্যই বুজাই—অসংযত শক্তি একবাৰ জ্বলি উঠিলে সমগ্ৰ পৰিবেশক গ্ৰাস কৰে; আৰু অসাৱধানতা কাৰণৰ শৃংখলা হৈ বিনাশলৈ লৈ যায়।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse illustrates how powerful outcomes can arise from seemingly ordinary conditions: isolation, confusion, and a strong wind lead to a devastating fire. Ethically, it cautions that negligence and uncontrolled impulses can trigger cascading harm, just as friction among trees under violent wind ignites a forest-wide blaze.
A figure wanders in a deserted forest full of wild animals. Suddenly, a fierce wind causes trees to rub together, igniting a massive forest fire. The fire, personified as the enraged Pāvaka (Agni), spreads rapidly, burning creepers, branches, and trees like the cosmic fire of dissolution.