Shloka 37
Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
ब्रह्मदत्त तवाच कृतस्य चैव कर्तुश्न सख्यं संधीयते पुनः । वैरस्योपशमो दृष्ट: पापं नोपाश्लुते पुन:
brahmadatta uvāca—kṛtasya caiva kartuś ca sakhyaṃ sandhīyate punaḥ | vairasyopaśamo dṛṣṭaḥ pāpaṃ nopāśnute punaḥ ||
ব্ৰহ্মদত্ত ক’লে—পূজনী! যিজনে অন্যায় সহিছে আৰু যিজনে সেই অন্যায় কৰিছে, তেওঁলোকৰ মাজত পুনৰ বন্ধুত্ব স্থাপন হ’ব পাৰে। দেখা যায়, প্ৰতিশোধ সম্পন্ন হ’লে বৈৰ শমে আৰু দোষীয়ে সেই পাপৰ ভাৰ পুনৰ বহন কৰিব নালাগে; সেয়ে দোষী আৰু সহনকাৰীৰ পুনর্মিলন পুনৰ সম্ভৱ।
ब्रह्मदत्त उवाच
Educational Q&A
The verse argues that hostility can subside after retaliation, making renewed friendship possible between offender and victim; it frames retaliation as a mechanism that ‘settles’ enmity and ends further moral liability being pressed upon the wrongdoer.
Brahmadatta is presenting a moral-psychological observation in a discourse on conduct: he claims that once vengeance has been taken, the heat of enmity cools and reconciliation between the parties can be re-established.