Shloka 19
Gadāyuddhe Kṛṣṇopadeśaḥ (Kṛṣṇa’s Counsel in the Mace-Duel) — Śalya-parva 57
अभिद्रवणमाक्षेपमवस्थानं सविग्रहम् । परिवर्तनसंवर्तमवप्लुतमुपप्लुतम्
abhidravāṇam ākṣepam avasthānaṁ savigraham | parivartana-saṁvartaṁ avaplutaṁ upaplutaṁ |
সঞ্জয়ে ক’লে—কেতিয়াবা তেওঁলোকে বেগে পৰস্পৰৰ সন্মুখে ধাৱি আহে; কেতিয়াবা আঘাত হানি পেলাবলৈ চেষ্টা কৰে; কেতিয়াবা অচলভাৱে থিয় হৈ প্ৰতিৰোধ কৰে; আৰু কেতিয়াবা পতিত শত্রু উঠি দাঁড়ালেই পুনৰ যুদ্ধ জুৰে। কেতিয়াবা প্ৰহাৰৰ সুযোগ বিচাৰি বৃত্তাকাৰে ঘূৰে; কেতিয়াবা প্ৰতিপক্ষৰ আগবাঢ়া ৰোধ কৰে; কেতিয়াবা নুই সৰি আহি আহি থকা ঘা ব্যৰ্থ কৰে; কেতিয়াবা জঁপিয়াই-লাফাই আগবাঢ়ে। কেতিয়াবা ওচৰলৈ আহি গদাৰে আঘাত কৰে; কেতিয়াবা ঘূৰি গৈ বাহুৰ পিছুৱা ঘূৰ্ণি-আঘাতে শত্রুক মাৰে। দুয়ো গদাযুদ্ধত নিপুণ; এইদৰে পাঁইতৰা সলনি সলনি কৰি পৰস্পৰক আঘাত কৰি থাকিল।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined martial expertise: victory is pursued not by blind fury but by controlled technique, timing, and adaptive strategy—qualities expected of trained kṣatriya warriors even amid lethal conflict.
Sañjaya describes an intense mace-duel in which the fighters repeatedly change stances and movements—charging, circling, blocking, ducking, leaping, closing in to strike, and counterstriking—each trying to outmaneuver and injure the other.