Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

सरस्वतीतीर्थानुक्रमः — बलरामस्य तीर्थयात्रा

Sarasvatī Tīrtha Itinerary — Balarāma’s Pilgrimage

यज्ञार्थ चक्रतुश्निन्तां तथा वित्तार्थमेव च । तयोबुद्धि: समभवत्‌ त्रितं गृह्य परंतप,राजन्‌! एक दिनकी बात है, उनके दोनों भाई एकत और द्वित यज्ञ और धनके लिये चिन्ता करने लगे। शत्रुओंको संताप देनेवाले नरेश! उनके मनमें यह विचार उत्पन्न हुआ कि हमलोग त्रितको साथ लेकर यजमानोंका यज्ञ करावें और दक्षिणाके रूपमें बहुत-से पशु प्राप्त करके महान्‌ फलदायक यज्ञका अनुष्ठान करें और उसीमें प्रसन्नतापूर्वक सोमरसका पान करें

yajñārthaṃ cakratuś cintāṃ tathā vittārtham eva ca | tayoḥ buddhiḥ samabhavat tritaṃ gṛhya parantapa rājan ||

বৈশম্পায়নে ক’লে—যজ্ঞফল আৰু ধনলাভ—উভয় উদ্দেশ্যে সেই দুজন ভায়ে চিন্তা কৰিবলৈ ধৰিলে। তেতিয়া তেওঁলোকৰ বুদ্ধিত এই নিশ্চয় জন্মিল—“হে ৰাজন, পৰন্তপ, ত্ৰিতক লগত লৈ আমি যজমানসকলৰ যজ্ঞ সম্পাদন কৰাওঁ; দক্ষিণাৰূপে বহু পশু লাভ কৰি মহাফলদায়ক যজ্ঞৰ অনুষ্ঠান কৰোঁ; আৰু তাতেই হর্ষচিত্তে সোমপান কৰোঁ।”

यज्ञार्थम्for the sake of sacrifice
यज्ञार्थम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयज्ञार्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कृतुश्निन्ताम्anxiety/concern about rites (sacrificial acts)
कृतुश्निन्ताम्:
Karma
TypeNoun
Rootकृतुश्निन्ता
FormFeminine, Accusative, Singular
तथाlikewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
वित्तार्थम्for the sake of wealth
वित्तार्थम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवित्तार्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root
तयोःof those two
तयोः:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Genitive, Dual
बुद्धिःthought/idea
बुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
समभवत्arose/occurred
समभवत्:
TypeVerb
Rootसम् + भू
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular
त्रितम्Trita (name)
त्रितम्:
Karma
TypeNoun
Rootत्रित
FormMasculine, Accusative, Singular
गृह्यhaving taken
गृह्य:
TypeVerb
Rootग्रह्
FormAbsolutive (ktvā-lyap), Parasmaipada (usage)
परंतपO scorcher of foes
परंतप:
TypeNoun
Rootपरंतप
FormMasculine, Vocative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
T
Trita
E
Ekat(a) (implied by Hindi gloss: ekata)
D
Dvita (implied by Hindi gloss: dvita)
R
Rājan (the king being addressed)
Y
Yajamānas (sacrificial patrons)
D
Dakṣiṇā (sacrificial fee)
P
Paśu (cattle/animals)
S
Soma (ritual drink)