Shloka 12
मौसलोत्पत्तिः — The Birth of the Musala and the Sages’ Pronouncement
विभावसु: प्रज्वलितो वाम॑ विपरिवर्तते । नीललोहितमज्जिष्ठा विसृजन्नर्चिष: पृथक्,अग्निदेव प्रजजलित होकर अपनी लपटोंको वामावर्त घुमाते थे। उनसे कभी नीले रंगकी, कभी रक्तवर्णी और कभी मजीठके रंगकी पृथक्-पृथक् लपटें निकलती थीं
vibhāvasuḥ prajvalito vāmaṁ viparivartate | nīlalohitamajjiṣṭhā visṛjann arciṣaḥ pṛthak |
বৈশম্পায়নে ক’লে—প্ৰজ্বলিত অগ্নিদেৱ (বিভাৱসু) বামাৱর্তে ঘূৰিবলৈ ধৰিলে। তেওঁৰ পৰা পৃথক পৃথক জ্বালাৰ জিহ্বা ওলাই আহিল—কেতিয়াবা নীলা, কেতিয়াবা ৰক্তবৰ্ণ, আৰু কেতিয়াবা মঞ্জিষ্ঠাৰ দৰে গাঢ় ৰঙা। অগ্নিৰ এই বামগতি আৰু অস্বাভাৱিক বৰ্ণভেদ ধৰ্ম-লোকব্যৱস্থাৰ বিচ্যুতিৰ অশুভ নিমিত্ত; ই মঙ্গলকর্ম নহয়—আসন্ন বিপৰ্যয়ৰ পূৰ্বসংকেত।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse uses ritual-omen language to show that when dharma is destabilized, nature and sacred signs also become distorted. A leftward-whirling fire and abnormal flame-colors function as ethical-cosmic warnings: actions that violate order eventually manifest as unavoidable calamity.
Vaiśampāyana describes a portent: Agni, fully kindled, begins to rotate in a leftward spiral and emits distinct flames of unusual colors (blue, blood-red, madder). This is presented as an ominous sign foreshadowing impending disaster in the Mausala Parva events.