Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

“यह महान दिव्यास्त्रसे प्रेरित महाबाण शत्रुके शरीर

kṛtyām atharvāṅgirasīm ivogrāṃ dīptām asahyāṃ yudhi mṛtyunāpi | bruvan kirīṭī tam atipradṛṣṭo hāyaṃ śaro me vijayāvaho 'stu ||

সঞ্জয়ে ক’লে— যেনে অথৰ্বাঙ্গিৰস মন্ত্ৰেৰে উৎপন্ন উগ্ৰ, প্ৰজ্বলিত কৃত্যা ৰণত মৃত্যুৰো বাবে অসহ্য হয়, তেনেকৈয়ে আছিল সেই ঘোৰ বাণ। কিৰীটধাৰী ধনঞ্জয়ে সত্যবলে আশ্ৰয় লৈ—নিজ তপস্যা, গুৰুজন-সেৱা, যজ্ঞপুণ্য আৰু হিতৈষী বন্ধুসমূহৰ উপদেশ মনোযোগে শুনাৰ ধৰ্ম স্মৰি—ক’লে, “মোৰ এই বাণ বিজয় আনক; শত্রুৰ দেহ, হৃদয় আৰু প্ৰাণ নাশ কৰক; পৰাক্ৰমী কৰ্ণক সংহাৰ কৰক।” এই বুলি কৈ তেওঁ সুসন্ধানিত সেই ভয়ংকৰ শৰ কৰ্ণবধৰ বাবে নিক্ষেপ কৰিলে।

कृत्याम्a (magical) rite / sorcery-entity
कृत्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootकृत्या
FormFeminine, Accusative, Singular
अथर्वाज्धिरसीम्like a heap/mass of Atharvan-fire
अथर्वाज्धिरसीम्:
Karma
TypeNoun
Rootअथर्व-अग्नि-राशि
FormFeminine, Accusative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
उग्राम्terrible, fierce
उग्राम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउग्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
दीप्ताम्blazing
दीप्ताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदीप्त
FormFeminine, Accusative, Singular
असह्याम्unendurable, irresistible
असह्याम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअसह्य
FormFeminine, Accusative, Singular
युधिin battle
युधि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुध्
FormFeminine, Locative, Singular
मृत्युनाby death
मृत्युना:
Karana
TypeNoun
Rootमृत्यु
FormMasculine, Instrumental, Singular
अपिeven, also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
ब्रुवन्saying, speaking
ब्रुवन्:
Karta
TypeVerb
Rootब्रू
FormPresent (participle), Singular, Parasmaipada, Masculine, Nominative
किरीटीthe diademed one (Arjuna)
किरीटी:
Karta
TypeNoun
Rootकिरीटिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
तम्that (one)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
अतिप्रदृष्टःwell-aimed / very well-directed
अतिप्रदृष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootअतिप्रदृष्ट
FormMasculine, Nominative, Singular
indeed (emphatic particle)
:
TypeIndeclinable
Root
अयम्this
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
शरःarrow
शरः:
Karta
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Nominative, Singular
मेmy
मे:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
विजयावहःbringing victory
विजयावहः:
Karta
TypeAdjective
Rootविजय-आवह
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्तुlet it be
अस्तु:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna (Dhanañjaya, Kirīṭin)
K
Karṇa
D
Death (Mṛtyu)
A
Atharva-Aṅgiras (Atharvavedic tradition)
A
Arrow (Śara)
D
Divyāstra (divine missile/weapon, implied by context)

Educational Q&A

The verse highlights the idea that moral and spiritual capital—truthfulness, austerity, honoring teachers and elders, sacrificial duty, and heeding good counsel—can be invoked as a ‘truth-act’ (satyakriyā) that empowers action. In the epic’s ethical frame, victory is not only tactical but also linked to inner discipline and righteous conduct.

Sañjaya narrates that Arjuna, intensely focused, utters a victory-invocation and releases a dreadful, well-aimed arrow meant specifically for Karṇa’s death. The arrow is compared to a fierce Atharvavedic destructive rite—so terrifying that even Death would find it unbearable on the battlefield.