Shloka 72
इस प्रकार श्रीमह्याभारत कर्णपर्वनें श्रीकृष्ण और अर्जुनका संवादविषयक बहत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ
apaśyaṁ nihataṁ vīraṁ saubhadram ṛṣabhekṣaṇam | droṇadrauṇikṛpān vīrān karṣayantaṁ nararṣabhān ||
বায়ুৱে ক’লে—“মই সুভদ্ৰাৰ বীৰপুত্ৰ, বৃষভ-নয়ন অভিমন্যুক নিহত অৱস্থাত পৰি থকা দেখিলোঁ—সেই সময়তে সি মানুহৰ মাজত বৃষভসম বীৰ দ্ৰোণ, দ্ৰোণপুত্ৰ (অশ্বত্থামা) আৰু কৃপক দবাই পীড়া দি আছিল। কুৰু আৰু বৃষ্ণিবংশৰ যশ বৃদ্ধি কৰা সেই মহাযুৱক ৰণসঙ্কুলত কটা পৰি থকা দৃশ্যই মোৰ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গ দহে; আৰু মই সত্যৰ শপথ কৰি কওঁ—সেই কুকাৰ্যতো কৰ্ণৰ দ্ৰোহবুদ্ধিয়েই কাৰ্যকৰ আছিল।”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse frames Abhimanyu’s fall as an ethical wound: even extraordinary valor can be undone when many powerful warriors act without restraint, and the memory of such adharma (treacherous intent) becomes a moral burden on witnesses and society.
Vāyu reports having seen Abhimanyu—who was fiercely afflicting leading Kaurava champions like Droṇa, Aśvatthāmā, and Kṛpa—lying slain, and he attributes the wrongdoing behind this outcome to Karṇa’s hostile, deceitful agency.