Shloka 1
Droṇa-parva Adhyāya 60: Arjuna’s return, auspicious omens, and mission delegation
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके १०३ श्लोक मिलाकर कुल ३५६ *लोक हैं) शीशना ह्न अ्ीस्जनी: षष्टितमो< ध्याय: राजा भगीरथका चरित्र नारद उवाच भगीरथं च राजानं मृतं सृज्जय शुश्रुम । (परित्राणाय पूर्वेषां येन गड्जावतारिता । यस्येन्द्रो बाहुवीर्येण प्रीतो राज्ञो महात्मन: ।। योअश्वमेधशतैरीजे समाप्तवरदक्षिणै: । हविर्मन्त्रान्नसम्पन्नै्देवानामादधान्मुदम् ।। यस्येन्द्रो वितते यज्ञे सोमं पीत्वा मदोत्कट: । असुराणां सहस््राणि बहूनि च सुरेश्वर: ।। अजयदू बाहुवीर्येण भगवॉल्लोकपूजित: ।) येन भागीरथी गड़ा चयनै: काज्चनैश्विता
nārada uvāca | bhagīrathaṃ ca rājānaṃ mṛtaṃ sṛñjaya śuśruma | paritrāṇāya pūrveṣāṃ yena gaṅgāvatāritā |
নাৰদে ক’লে—“হে সৃঞ্জয়, আমি শুনিছোঁ যে মহাত্মা ৰজা ভগীৰথ পৰলোকগামী হৈছে—যিজনে পিতৃউদ্ধাৰৰ বাবে গংগাক পৃথিৱীত অৱতৰণ কৰাইছিল। তেওঁৰ জীৱন পূৰ্বজসকলৰ প্ৰতি দায়িত্ববোধ আৰু ৰাজধৰ্মৰ আদৰ্শ হিচাপে স্মৰণীয়: তেওঁ শক্তি আৰু তপস্যা আত্মপ্ৰদৰ্শনৰ বাবে নহয়, বৰং ৰজাৰ ওপৰত আশ্ৰিত সকলোৰে—আগতে গ’লাসকলকো ধৰি—কল্যাণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।”
नारद उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a king’s dharma as protective responsibility extending beyond the living to one’s ancestors: true greatness is measured by actions that secure welfare and moral continuity (paritrāṇa) rather than personal gain.
Narada informs Sṛñjaya that King Bhagīratha has died and recalls his famed deed—bringing Gaṅgā down to earth to deliver his ancestors—introducing Bhagīratha’s exemplary royal conduct as a point of remembrance.