Shloka 29
उपायैः पूर्ववधकथनम् / Strategic Justifications for Prior Eliminations
द्यौरिवासीत् सनक्षत्रा रजन्यां भरतर्षभ | भरतश्रेष्ठ] उस समय रात्रिकालमें मणियों तथा सुवर्णके आभूषणोंसे विभूषित हुई वह कौरव-सेना नक्षत्रोंसे युक्त आकाशके समान सुशोभित होती थी ।। गोमायुबलसंघुष्टा शक्तिध्वजसमाकुला
sañjaya uvāca | dyaur ivāsīt sanakṣatrā rajanyāṃ bharatarṣabha | maṇi-svarṇa-vibhūṣitā sā kaurava-senā nakṣatra-yuktam ākāśam iva suśobhitā || gomāyu-bala-saṃghuṣṭā śakti-dhvaja-samākulā ||
সঞ্জয়ে ক’লে—হে ভৰতশ্ৰেষ্ঠ! ৰাতিৰ সময়ত মণি আৰু স্বৰ্ণালংকাৰৰে বিভূষিত সেই কৌৰৱ-সেনা নক্ষত্ৰভৰা আকাশৰ দৰে শোভা পাইছিল। শিয়ালৰ ডাক আৰু দলে-দলে সৈন্যৰ কোলাহলে ই গুঞ্জৰি উঠিছিল; শক্তি আৰু ধ্বজে ই ভৰি আছিল।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts outward brilliance with inner peril: an army may glitter like a star-filled sky, yet the night resounds with ominous sounds (jackals), reminding the listener that war’s splendor often masks adharma, fear, and impending destruction.
Sañjaya describes the Kaurava forces at night: ornamented with gems and gold, they appear like a sky of stars, while the camp/battlefield is noisy with troop-clamor and jackal cries, and packed with weapons and banners.