Shloka 19
Śalya–Bhīma Gadāyuddham (मद्रराज-भीमसेन गदायुद्धम्)
नृपश्रेष्ठट बलवान द्रोणाचार्यके द्वारा रणभूमिमें मारे गये सैकड़ों प्राणियोंको वह पितृलोकमें पहुँचा रही थी ।। शरीरशतसम्बाधां केशशैवलशाद्धलाम् | नदीं प्रावर्तयद् राजन् भीरूणां भयवर्धिनीम्,उसके भीतर सैकड़ों लाशें बह रही थीं। केश सेवार तथा घासोंके समान प्रतीत होते थे। राजन! इस प्रकार द्रोणाचार्यने वहाँ खूनकी नदी बहायी थी, जो कायरोंका भय बढ़ानेवाली थी
śarīraśatasambādhāṃ keśaśaivalasaṃkulām | nadīṃ prāvartayad rājan bhīrūṇāṃ bhayavardhinīm ||
সঞ্জয়ে ক’লে—হে ৰাজশ্ৰেষ্ঠ! দ্ৰোণাচাৰ্যই ৰণভূমিত এনে এক নদী প্ৰবাহিত কৰিলে, যেন সি শতশঃ নিহত প্ৰাণীক পিতৃলোকলৈ বোৱাই লৈ গৈছে। সেই স্ৰোত শত শত দেহেৰে ৰুদ্ধ; কেশ জলশৈৱালৰ দৰে, আৰু ঘাঁহৰ দৰে দেখা গৈছিল। ৰাজন! সেই ৰক্তনদী ভীৰুবোৰৰ ভয় বৃদ্ধি কৰিলে।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses stark metaphor to show how unchecked martial power turns war into dehumanizing devastation. It implicitly warns that prowess without restraint and dharmic discernment breeds terror and moral ruin, not true glory.
Sañjaya describes Drona’s fierce onslaught: the slaughter is so immense that it is likened to a river flowing on the battlefield, clogged with corpses and strewn with hair like aquatic weeds—an image meant to convey the scale of killing and the panic it causes among the fearful.