Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

Varṣa-Parvata-Nivāsinām Varnanam

Description of Regions, Mountains, and Their Inhabitants

वरां वीरकरां चापि पञ्चमीं च महानदीम्‌ | रथचित्रां ज्योतिरथां विश्वामित्रां कपिज्जलाम्‌

varāṁ vīrakarāṁ cāpi pañcamīṁ ca mahānadīm | rathacitrāṁ jyotirathāṁ viśvāmitrāṁ kapiñjalām ||

সঞ্জয়ে ক’লে—(তেওঁ) বৰা আৰু বীৰকৰা; লগতে পঞ্চমী আৰু মহানদী; তদুপৰি ৰথচিত্রা, জ্যোতিরথা, বিশ্বামিত্রা আৰু কপিঞ্জলা নামৰ নদীসমূহো দেখিলে।

वराम्Vara (river-name)
वराम्:
Karma
TypeNoun
Rootवरा
FormFeminine, Accusative, Singular
वीरकराम्Vīrakarā (river-name; 'hero-making')
वीरकराम्:
Karma
TypeNoun
Rootवीरकरा
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
पञ्चमीम्Pañcamī (river-name)
पञ्चमीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपञ्चमी
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
महानदीम्Mahānadī (river-name; 'great river')
महानदीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहानदी
FormFeminine, Accusative, Singular
रथचित्राम्Rathacitrā (river-name)
रथचित्राम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथचित्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
ज्योतिरथाम्Jyotirathā (river-name)
ज्योतिरथाम्:
Karma
TypeNoun
Rootज्योतिरथा
FormFeminine, Accusative, Singular
विश्वामित्राम्Viśvāmitrā (river-name)
विश्वामित्राम्:
Karma
TypeNoun
Rootविश्वामित्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
कपिज्जलाम्Kapijjalā (river-name)
कपिज्जलाम्:
Karma
TypeNoun
Rootकपिज्जला
FormFeminine, Accusative, Singular
सदाकान्ताम्Sadākāntā (river-name)
सदाकान्ताम्:
Karma
TypeNoun
Rootसदाकान्ता
FormFeminine, Accusative, Singular
शिवाम्Śivā (river-name)
शिवाम्:
Karma
TypeNoun
Rootशिवा
FormFeminine, Accusative, Singular
वीरमतीम्Vīramatī (river-name)
वीरमतीम्:
Karma
TypeNoun
Rootवीरमती
FormFeminine, Accusative, Singular
वस्त्राम्Vastrā (river-name)
वस्त्राम्:
Karma
TypeNoun
Rootवस्त्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
सुवस्त्राम्Suvāstrā (river-name; 'well-clad')
सुवस्त्राम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुवस्त्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
गौरीम्Gaurī (river-name)
गौरीम्:
Karma
TypeNoun
Rootगौरी
FormFeminine, Accusative, Singular
कम्पनाम्Kampanā (river-name)
कम्पनाम्:
Karma
TypeNoun
Rootकम्पना
FormFeminine, Accusative, Singular
हिरण्वतीम्Hiraṇvatī (river-name)
हिरण्वतीम्:
Karma
TypeNoun
Rootहिरण्वती
FormFeminine, Accusative, Singular
वराम्Vara (river-name)
वराम्:
Karma
TypeNoun
Rootवरा
FormFeminine, Accusative, Singular
वीरकराम्Vīrakarā (river-name)
वीरकराम्:
Karma
TypeNoun
Rootवीरकरा
FormFeminine, Accusative, Singular
महानदीम्Mahānadī (river-name)
महानदीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहानदी
FormFeminine, Accusative, Singular
पञ्चमीम्Pañcamī (river-name)
पञ्चमीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपञ्चमी
FormFeminine, Accusative, Singular
रथचित्राम्Rathacitrā (river-name)
रथचित्राम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथचित्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
ज्योतिरथाम्Jyotirathā (river-name)
ज्योतिरथाम्:
Karma
TypeNoun
Rootज्योतिरथा
FormFeminine, Accusative, Singular
विश्वामित्राम्Viśvāmitrā (river-name)
विश्वामित्राम्:
Karma
TypeNoun
Rootविश्वामित्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
कपिंजलाम्Kapiṃjalā (river-name)
कपिंजलाम्:
Karma
TypeNoun
Rootकपिंजला
FormFeminine, Accusative, Singular
उपेन्द्राम्Upendrā (river-name)
उपेन्द्राम्:
Karma
TypeNoun
Rootउपेन्द्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
बहुलाम्Bahulā (river-name)
बहुलाम्:
Karma
TypeNoun
Rootबहुला
FormFeminine, Accusative, Singular
कुवीराम्Kuvīrā (river-name)
कुवीराम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुवीरा
FormFeminine, Accusative, Singular
अम्बुवाहिनीम्Ambuvāhinī (river-name; 'water-carrying')
अम्बुवाहिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootअम्बुवाहिनी
FormFeminine, Accusative, Singular
विनदीम्Vinadī (river-name)
विनदीम्:
Karma
TypeNoun
Rootविनदी
FormFeminine, Accusative, Singular
पिङ्गलाम्Piṅgalā (river-name)
पिङ्गलाम्:
Karma
TypeNoun
Rootपिङ्गला
FormFeminine, Accusative, Singular
वेणाम्Veṇā (river-name)
वेणाम्:
Karma
TypeNoun
Rootवेणा
FormFeminine, Accusative, Singular
महानदीम्Mahānadī (river-name)
महानदीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहानदी
FormFeminine, Accusative, Singular
तुand/indeed/but
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
तुङ्गवेणाम्Tuṅgaveṇā (river-name)
तुङ्गवेणाम्:
Karma
TypeNoun
Rootतुङ्गवेणा
FormFeminine, Accusative, Singular
विदिशाम्Vidiśā (river-name)
विदिशाम्:
Karma
TypeNoun
Rootविदिशा
FormFeminine, Accusative, Singular
कृष्णवेणाम्Kṛṣṇaveṇā (river-name; 'dark Veṇā')
कृष्णवेणाम्:
Karma
TypeNoun
Rootकृष्णवेणा
FormFeminine, Accusative, Singular
ताम्राम्Tāmrā (river-name)
ताम्राम्:
Karma
TypeNoun
Rootताम्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
कपिलाम्Kapilā (river-name)
कपिलाम्:
Karma
TypeNoun
Rootकपिला
FormFeminine, Accusative, Singular
खलुindeed
खलु:
TypeIndeclinable
Rootखलु
सुवामाम्Suvāmā (river-name; 'very fair')
सुवामाम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुवामा
FormFeminine, Accusative, Singular
वेदाश्वाम्Vedāśvā (river-name)
वेदाश्वाम्:
Karma
TypeNoun
Rootवेदाश्वा
FormFeminine, Accusative, Singular
हरिश्रावाम्Hariśrāvā (river-name)
हरिश्रावाम्:
Karma
TypeNoun
Rootहरिश्रावा
FormFeminine, Accusative, Singular
महापगाम्Mahāpagā (river-name; 'great river')
महापगाम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहापगा
FormFeminine, Accusative, Singular
शीघ्राम्Śīghrā (river-name; 'swift')
शीघ्राम्:
Karma
TypeNoun
Rootशीघ्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
पिच्छिलाम्Picchilā (river-name; 'slimy')
पिच्छिलाम्:
Karma
TypeNoun
Rootपिच्छिला
FormFeminine, Accusative, Singular
भारद्वाजीम्Bhāradvājī (river-name)
भारद्वाजीम्:
Karma
TypeNoun
Rootभारद्वाजी
FormFeminine, Accusative, Singular
नदीम्river
नदीम्:
Karma
TypeNoun
Rootनदी
FormFeminine, Accusative, Singular
कौशिकीम्Kauśikī (river-name)
कौशिकीम्:
Karma
TypeNoun
Rootकौशिकी
FormFeminine, Accusative, Singular
नदीम्river
नदीम्:
Karma
TypeNoun
Rootनदी
FormFeminine, Accusative, Singular
शोणाम्Śoṇā (river-name)
शोणाम्:
Karma
TypeNoun
Rootशोणा
FormFeminine, Accusative, Singular
बाहुदाम्Bāhudā (river-name)
बाहुदाम्:
Karma
TypeNoun
Rootबाहुदा
FormFeminine, Accusative, Singular
चन्द्रमाम्Candramā (river-name here; lit. 'moon')
चन्द्रमाम्:
Karma
TypeNoun
Rootचन्द्रमा
FormMasculine, Accusative, Singular
दुर्गाम्Durgā (river-name)
दुर्गाम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्गा
FormFeminine, Accusative, Singular
चित्रशिलाम्Citraśilā (river-name; 'variegated-rock')
चित्रशिलाम्:
Karma
TypeNoun
Rootचित्रशिला
FormFeminine, Accusative, Singular
ब्रह्मवेध्याम्Brahmavedhyā (river-name)
ब्रह्मवेध्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मवेध्या
FormFeminine, Accusative, Singular
बृहद्वतीम्Bṛhadvātī (river-name; 'very large')
बृहद्वतीम्:
Karma
TypeNoun
Rootबृहद्वती
FormFeminine, Accusative, Singular
यवक्षाम्Yavakṣā (river-name)
यवक्षाम्:
Karma
TypeNoun
Rootयवक्षा
FormFeminine, Accusative, Singular
रोहीम्Rohī (river-name)
रोहीम्:
Karma
TypeNoun
Rootरोही
FormFeminine, Accusative, Singular
तथाand also/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
जाम्बूनदीम्Jāmbūnadī (river-name; 'Jambu-river')
जाम्बूनदीम्:
Karma
TypeNoun
Rootजाम्बूनदी
FormFeminine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
V
Varā (river)
V
Vīrakarā (river)
P
Pañcamī (river)
M
Mahānadī (river)
R
Rathacitrā (river)
J
Jyotirathā (river)
V
Viśvāmitrā (river)
K
Kapiñjalā (river)

Educational Q&A

The verse functions less as a moral injunction and more as a dharmic framing device: by naming rivers (often treated as sacred), the narrative situates the impending conflict within a landscape of sanctity and memory. It subtly reminds the listener that human action—especially war—unfolds within a world already charged with religious and ethical significance.

Sañjaya is reporting a sequence of places—here, chiefly rivers—encountered/recognized in the course of the larger Bhīṣma-parvan narration. This is part of a broader geographical catalog that maps the region and evokes the sacred topography surrounding the Kurukṣetra events.