Previous Verse
Next Verse

Shloka 64

वीरा: स्वशिबिराण्येव ध्यायन्त: परमातुरा: । निवेशायाभ्युपागच्छन्‌ सायाह्ले रुधिरोक्षिता:,राजन्‌! आपके पितृतुल्य भीष्मको उपर्युक्त तकिया देकर उन नरेश, पाण्डव तथा महारथी कौरव सभीने एक साथ सुन्दर बाणशय्यापर सोये हुए महात्मा भीष्मके पास जाकर उन्हें प्रणाम करके उनकी तीन बार प्रदक्षिणा की और सब ओरसे भीष्मकी रक्षाकी व्यवस्था करके सभी वीर अपने शिविरको ही चल दिये। वे अत्यन्त आतुर होकर भीष्मका ही चिन्तन कर रहे थे। सायंकालमें खूनसे लथपथ हुए वे सब लोग अपने निवासस्थानपर गये

sañjaya uvāca |

vīrāḥ svaśibirāṇy eva dhyāyantaḥ paramāturāḥ |

niveśāyābhyupāgacchan sāyāhle rudhirokṣitāḥ ||

বীৰসকল পৰম ব্যাকুল হৈ, নিজৰ নিজৰ শিবিৰৰ কথাই ভাবি, সন্ধিয়াবেলা ৰক্তে ছিটা-লগা অৱস্থাত নিজৰ নিবাসস্থানলৈ উভতি আহিল।

वीराःheroes, warriors
वीराः:
Karta
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Nominative, Plural
स्वtheir own
स्व:
Karma
TypeAdjective
Rootस्व
FormNeuter, Accusative, Plural
शिबिराणिcamps
शिबिराणि:
Karma
TypeNoun
Rootशिबिर
FormNeuter, Accusative, Plural
एवindeed, only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
ध्यायन्तःthinking/meditating (on)
ध्यायन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootध्यै
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Plural
परमextremely
परम:
TypeAdjective
Rootपरम
FormMasculine, Nominative, Plural
आतुराःdistressed, anxious
आतुराः:
Karta
TypeAdjective
Rootआतुर
FormMasculine, Nominative, Plural
निवेशायto the dwelling/encampment (for lodging)
निवेशाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootनिवेश
FormMasculine, Dative, Singular
अभ्युपागच्छन्they went/approached
अभ्युपागच्छन्:
TypeVerb
Rootगम्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural, Parasmaipada, अभि,उप
सायाह्लेin the evening
सायाह्ले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसायाह्न
FormMasculine, Locative, Singular
रुधिरwith blood
रुधिर:
Karana
TypeNoun
Rootरुधिर
FormNeuter, Instrumental, Singular
उक्षिताःsprinkled/smeared
उक्षिताः:
Karta
TypeVerb
Rootउक्ष्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
V
vīrāḥ (the warriors)
Ś
śibira (camp)
N
niveśa (lodging/resting place)
R
rudhira (blood)

Educational Q&A

The verse highlights the psychological and ethical weight of warfare: even victorious or surviving warriors return blood-stained and anxious, showing that battle brings inner turmoil and responsibility, not merely triumph.

After the day’s events, the warriors—agitated and preoccupied—withdraw toward evening to their own camps and lodgings, still shaken and blood-spattered from combat.