Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Adhyāya 11 — Maṇḍala-vicāra and Ṣāḍguṇya-prayoga

Circle-of-Kings Analysis and the Six Policies

ददातु राजा वित्रेभ्यो यथेष्ट क्रियतां व्यय: । पुत्राणां सुहृदां चैव गच्छत्वानृण्यमद्य सः,वे ब्राह्मणोंको यथेष्ट धन दें। जितना खर्च करना चाहें, करें। आज वे अपने पुत्रों और सुहृदोंके ऋणसे मुक्त हो जायेँ इति श्रीमहाभारते आश्रमवासिके पर्वणि आश्रमवासपर्वणि युधिष्ठिरानुमो दने द्वादशोड्ध्याय:

vaiśampāyana uvāca | dadātu rājā viprebhyo yatheṣṭaṃ kriyatāṃ vyayaḥ | putrāṇāṃ suhṛdāṃ caiva gacchatvānṛṇyam adya saḥ ||

ৰাজাই ব্ৰাহ্মণসকলক তেওঁলোকে যিমান ইচ্ছা কৰে সিমান দান কৰক; যেনেকৈ ইচ্ছা তেনেকৈ ব্যয় হওক। আজি তেওঁ পুত্ৰসকল আৰু সুহৃদসকলৰ প্ৰতি থকা সকলো ঋণৰ পৰা মুক্ত হওক।

ददातुlet (him) give
ददातु:
TypeVerb
Rootदा (दाने)
Formलोट् (imperative/benedictive sense), 3, singular, परस्मैपदम्
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, nominative, singular
वित्त्रेभ्यःto the wealthy/benefactors (recipients)
वित्त्रेभ्यः:
Sampradana
TypeNoun
Rootवित्त्र (वित्तिन्/वित्तवत् अर्थे; दातारः/धनिनः)
Formmasculine, dative, plural
यथेष्टम्as desired; at will
यथेष्टम्:
TypeIndeclinable
Rootयथा + इष्ट (इष्/इच्छ्; इष्ट = desired)
क्रियताम्let it be done
क्रियताम्:
TypeVerb
Rootकृ (करणे)
Formलोट् (imperative), 3, singular, कर्मणि (passive)
व्ययःexpenditure; spending
व्ययः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यय
Formmasculine, nominative, singular
पुत्राणाम्of (his) sons
पुत्राणाम्:
TypeNoun
Rootपुत्र
Formmasculine, genitive, plural
सुहृदाम्of (his) friends/well-wishers
सुहृदाम्:
TypeNoun
Rootसुहृद्
Formmasculine, genitive, plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
गच्छतुlet (him) go/attain
गच्छतु:
TypeVerb
Rootगम् (गत्यर्थे)
Formलोट् (imperative), 3, singular, परस्मैपदम्
आनृण्यम्freedom from debt/obligation
आनृण्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootआनृण्य (a-nṛṇa; freedom from debt/obligation)
Formneuter, accusative, singular
अद्यtoday
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (सः)
Formmasculine, nominative, singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
R
rājā (the king)
V
vipra (Brahmins)
P
putra (sons)
S
suhṛd (friends/well-wishers)