Shloka 44
अनुशासनपर्व अध्याय ९३ — तपस्, सदोपवास, विघसाशन, अतिथिप्रियता
Austerity, regulated fasting, residual-eating, and hospitality
यथोषरे बीजमुप्तं न रोहे- न्न चावप्ता प्राप्तुयाद् बीजभागम् | एवं श्राद्ध भुक्तमनर्हमाणै- न चेह नामुत्र फलं ददाति
yathoṣare bījam uptaṁ na rohe(n) na cāvaptā prāpnuyād bījabhāgam | evaṁ śrāddha-bhuktam anarha-māṇaiḥ na ceha nāmutra phalaṁ dadāti ||
ভীষ্মে ক’লে—যেনে উসৰ (লবণীয়া-বাঁঝ) মাটিত বোৱা বীজ ন মোলায়, ন বোৱা জনে তাৰ কোনো ফলাংশ পায়; তেনে অযোগ্য পাত্ৰে ভক্ষণ কৰা শ্ৰাদ্ধান্ন ইহলোকতো লাভ নিদিয়ে, পৰলোকতো ফল নিদিয়ে।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Ritual acts like śrāddha yield merit only when performed with proper discernment; offerings given to unworthy recipients are compared to sowing seed in barren soil—no spiritual or worldly fruit results.
In Bhishma’s instruction on dharma, he explains the conditions under which śrāddha becomes effective, using an agricultural analogy to warn that feeding unfit recipients nullifies the intended benefit for the performer and the ancestors.